Zmarł Jacek Kałuszko

Z prawdziwym smutkiem informujemy, że 2 maja 2018 roku zmarł w wieku 64 lat Jacek Kałuszko członek Towarzystwa Karpackiego, przewodnik beskidzki, dziennikarz, podróżnik i krajoznawca, autor szeregu publikacji o Ziemi Otwockiej.
Msza żałobna odbędzie się 9 maja o godz. 11 w kościele pw. Zesłania Ducha Świętego w Otwocku przy ul. Stefana Żeromskiego 6, po czym nastąpi złożenie Jego prochów na otwockim cmentarzu.
Rodzinie Jacka i wszystkim jego przyjaciołom składamy wyrazy głębokiego współczucia.

Żegnaj Jacku i niech wiatr skłania Ci trawy na błękitnych połoninach.

Gen. Tadeusz Kasprzycki do Stanisława Vincenza

Pamiętając o przypadającej w tym roku 130. rocznicy urodzin Stanisława Vincenza pragniemy przypomnieć jego korespondencję z gen. Tadeuszem Kasprzyckim
(twórcą i prezesem Towarzystwa Przyjaciół Huculszczyzny)  odnalezioną w archiwach Ossolineum przez Andrzeja Ruszczaka i zamieszczoną w Płaju 40 (wiosna 2010).
Warto te listy raz jeszcze przeczytać, bo dziś zyskały zaskakującą aktualność, a wiele z zawartych w nich przemyśleń stało się niestety dramatycznie współczesne.

Gen. Tadeusz Kasprzycki do Stanisława Vincenza
sygn. 17627/II,

Montreal, 12 grudnia 1968.

Wielce Szanowny i Łaskawy Panie,
Proszę mi wybaczyć, że niepokoję Go zapytaniami w sprawie, ku której kieruje mię sentyment, a w swoim czasie skłoniła do pewnych wysiłków i dokonań. Huculszczyzna.
Od dawna jest Pan jej duchowym patronem. W wypowiedziach pióra mistrza ukazał nam Pan głębokie wartości tego ludu i jego kultury.
Niezmiernie żałuję, że w Polsce Wolnej nie udało się nam zrealizować wspólnej współpracy w zakresie Huculszczyzny.
Zawsze byłem przekonany, że dobro Polski i Ukrainy, byt i przyszłość, zależy od właściwej, pomyślnej w działaniu wspólnej pracy obu narodów. Jak w czasach odległych i w epoce Piłsudskiego przeszkodziła temu w znacznej mierze ingerencja wrogiego Polsce i Ukrainie obcego interesu. Czytaj dalej

Pamiętajmy o Łopience

Przypominamy, że w Muzeum Ziemi PAN w Warszawie przy al. Na Skarpie 27 prezentowana jest obecnie wystawa pt. „Za górą – historia cerkwi w Łopience”. Opowiada ona o ostatnich 90 latach istnienia Łopienki – zagubionej wśród gór małej bieszczadzkiej wioski, o miejscu szczególnym, które pomimo wielokrotnego skazywania na zagładę i zapomnienie nie tylko przetrwało, ale także odżyło. I jak przed wojną do cudownego obrazu Matki Boskiej Łopieńskiej pielgrzymowały tysiące wiernych, tak i teraz rzesze turystów i pielgrzymów przychodzą zobaczyć odbudowaną cerkiew i pomodlić się przed kopią cudownego obrazu. I chociaż na fotografiach dominuje cerkiew pw. św. Paraskewi, to jest to także historia ludzi, tych, którzy mieszkali tu kiedyś i tych wszystkich, którzy ratując cerkiew pozostawili tutaj cząstkę samego siebie. Jak każda historia, ta też nie kończy się, ale dzieje się dalej i każdy może dopisać w niej kolejny rozdział. Serdecznie zapraszamy – wystawa będzie eksponowana do końca sierpnia 2018 r. od poniedziałku do piątku w godz. 9 – 16, zaś w niedzielę 10 – 16 (w niedzielę wstęp wolny!).

Bieszczady po raz siedemnasty

Całkiem po cichu i bez fanfar ujrzało właśnie światło dzienne siedemnaste wydanie Rewaszowego przewodnika „Bieszczady. Przewodnik dla prawdziwego turysty” pod redakcją Pawła Lubońskiego. Dodajmy wydanie znacznie poprawione i oczywiście uaktualnione. Jak by nie patrzeć jest to naprawdę imponujący wynik: siedemnaście wydań w ciągu dwudziestu pięciu lat i łączny nakład sięgający astronomicznej wprost (jak na współczesny rynek księgarski w Polsce) cyfry 114 tysięcy egzemplarzy. Lepszym wynikiem może pochwalić się chyba jedynie legendarny już dzisiaj przewodnik Józefa Nyki „Tatry”.
Czy się to komu podoba, czy nie, bieszczadzki przewodnik „Rewaszu” przez ostatnie ćwierć wieku kształtował postrzeganie tego fragmentu polskich gór i ich historii przez kolejne pokolenia turystów. Oczywiście tych „prawdziwych”, którzy chcą o górach, po których wędrują dowiedzieć się prawie wszystkiego. I dobrze, bo jest to naprawdę dobry, rzetelny i profesjonalnie opracowany przewodnik.
Składamy w tym miejscu Oficynie Wydawniczej „Rewasz” i wszystkim współautorom przewodnika serdeczne gratulacje. Panowie! – tak trzymać.

Łemkowszczyzna nieutracona

Z prawdziwą przyjemnością pragniemy poinformować, że Wydawnictwo Libra.pl zapowiada na 27 kwietnia 2018 r. premierę trzeciej i ostatniej część opowieści członka Towarzystwa Karpackiego Stanisława Krycińskiego o Łemkowszczyźnie. Jest to kontynuacja książek „Łemkowszczyzna po obu stronach Karpat” i „Łemkowszczyzna. Czas wojny i pokoju”. Opisano w niej najdramatyczniejszy okres historii, który zaważył na łemkowskim „być, albo nie być”. Kampania wrześniowa 1939 r. i operacja dukielsko-preszowska były tylko przerażającą uwerturą do wydarzeń mających nastąpić w latach 1945-1947, a więc przymusowych wysiedleń na Ukrainę sowiecką i akcji „Wisła’, podczas której niemal wszystkich Łemków wywieziono z ich ojczyzny. Czasy PRL-u to okres inwigilacji i życia w strachu. Dopiero po 1989 r. mogły i zaczęły powstawać łemkowskie organizacje podtrzymujące odrębność tej wyjątkowej pod każdym względem grupy etnograficznej, a w jakimś sensie także tworzącego się narodu. Czytaj dalej

„Góral z Szaflar” na znaczku

Poczta Polska w ramach emisji Historia polskiej fotografii 24 kwietnia 2018 roku wprowadzi do obiegu cztery znaczki, na trzech z nich przedstawiono fotografie Ignacego Kriegera, na czwartym samego fotografa.
Na znaczku o wartości 2,60 zł przedstawiony jest „Góral z Szaflar” sfotografowany – wszystko na to wskazuje – w atelier Ignacego Kriegera w latach 70. XIX w.  Warto przypomnieć, że Krieger prowadzący swój zakład od 1860 r. w Krakowie fotografował nie tylko swoje miasto i jego zabytki oraz mieszkańców, ale także chłopów z okolic Krakowa, górali z Podhala, Łemków, Żydów i Cyganów przybywających do miasta. Jest więc zatem jednym z pierwszych fotografów karpackich.

Baligród przed 1939 rokiem

Serdecznie zapraszamy na prelekcję pt. „Baligród przed 1939 rokiem”, którą w sali Gminnego Ośrodka Kultury w Baligrodzie, w czwartek 26 kwietnia 2018 r. o godz. 18 wygłosi Łukasz Bajda. Spotkanie organizowane jest przez Wójta Gminy Baligród w ramach cyklu Baligrodzkich Wieczorów Historycznych.
Koniecznie trzeba dodać, że prelegent jest m.in. sekretarzem redakcji czasopisma „Bieszczady odnalezione” oraz autorem wydanej w ubiegłym roku książki zatytułowanej „Szlachta w Bieszczadach i na Pogórzu. Czasy saskie i stanisławowskie”.

O prehistorii Karpat

W imieniu Komisji Prehistorii Karpat Polskiej Akademii Umiejętności serdecznie zapraszamy na posiedzenie naukowe, które odbędzie się we wtorek 24 kwietnia 2018 roku o godz. 11.15 w Małej Auli PAU przy ul. Sławkowskiej 17 w Krakowie.
W programie posiedzenia:
– mgr Joanna Jędrysik (Uniwersytet Jagielloński), Wczesna epoka żelaza w dolinie górnego Dunajca na przykładzie osady obronnej na Babiej Górze w Zabrzeży;
– dr hab. Marcin S. Przybyła (Uniwersytet Jagielloński), Epoka brązu w dolinie górnego Dunajca w świetle rezultatów badań osiedla obronnego w Maszkowicach.

Przy okazji zapraszamy także na „Watrę Archeo” organizowaną przez Towarzystwo Karpackie w Domu Sądeckim w dniach 27-29 lipca 2018 r., oraz do obejrzenia filmu o wykopaliskach na „Górze Zyndrama” w Maszkowicach.

Łopienka w Warszawie

Z prawdziwą radością informujemy, że wystawa „Za górą – historia cerkwi w Łopience” trafiła wreszcie do Warszawy i będzie eksponowana w Muzeum Ziemi PAN. Przypomnijmy, że wystawa opowiada o dziejach zniszczenia i odbudowy największego przed II wojną światową greckokatolickiego sanktuarium maryjnego w Bieszczadach, a także o ostatnich 90 latach istnienia Łopienki – zagubionej wśród gór małej bieszczadzkiej wioski. Sanktuarium pomimo wielokrotnego skazywania na zagładę i zapomnienie przetrwało i stało się symbolem odrodzenia, realnym przykładem tego, że wiara czyni cuda. Wystawa jest fotograficznym zapisem tylko niektórych zdarzeń. Zdjęcia ułożone są chronologicznie w trzech grupach wyróżnionych odmiennym kolorem. Pierwsza to lata przed wysiedleniem – zdjęcia w sepii, druga obejmuje okres zniszczenia i pierwszych prób odbudowy – zdjęcia czarno-białe i trzecia to okres odbudowy – przeważają zdjęcia kolorowe. Chociaż na fotografiach dominuje cerkiew, to jest to także historia ludzi, tych którzy mieszkali tu kiedyś i tych wszystkich, którzy przyczynili się do odbudowy sanktuarium. Obecnie cerkiew pw. św. Paraskewi jest otwarta dla każdego wędrowca i pielgrzyma.
W trakcie wernisażu, który odbędzie się w czwartek 19 kwietnia o godz. 18 w ramach Spotkań Karpackich w Muzeum Ziemi PAN (Willa Pniewskiego) przy al. Na Skarpie 27 w Warszawie Zbigniew Kaszuba, kustosz sanktuarium w Łopience z ramienia Towarzystwa Karpackiego przybliży dzieje wsi oraz zniszczenia i obudowy świątyni. Opowie też o dniu dzisiejszym sanktuarium i idei, która mu przyświeca. Czytaj dalej

Pamięci Szczęsnego Morawskiego

W roku 2018 przypadają trzy ważne rocznice związane z losami wielce zasłużonego dla badań dziejów Sądecczyzny polskiego historyka, pisarza, malarza i etnografa – pierwszego piewcy Ziemi Sądeckiej – Feliksa Jana Szczęsnego Morawskiego, a mianowicie 200. rocznica jego urodzin w Rzeszowie, 120. rocznica śmierci w Starym Sączu oraz 155. rocznica wydania fundamentalnego dzieła „Sądecczyzna”. W rocznicę śmierci historyka 10 kwietnia o g. 18 odprawione zostanie nabożeństwo żałobne w kaplicy św. Rocha na starym cmentarzu w Starym Sączu. Na odnowionym staraniem Towarzystwa Miłośników Starego Sącza nagrobku złożone zostaną kwiaty.