Wszystko na temat: Transylwania

Wiosenny Płaj 53 na koniec lipca

Teksty, które mamy przyjemność polecić Czytelnikom w nowym tomie „Płaju”, przedstawiają spore zróżnicowanie, jeśli nie geograficzne, to w każdym razie tematyczne. W artykule wstępnym Andrzej Wielocha prezentuje ideologiczne fundamenty „Płaju”, używając między innymi jako kanwy dziejów krajoznawstwa Huculszczyzny, regionu, któremu w naszym almanachu poświęcono chyba najwięcej miejsca. Okazją do tego podsumowania jest trzydziesta rocznica ukazania się jego pierwszego Płaju.
Tematyka rumuńska ostatnio rzadko jakoś gości na naszych łamach. Tym większa satysfakcja z artykułu, w którym Katarzyna i Piotr Kurkowscy prezentują obszernie historyczną genezę i rozwój koncepcji architektonicznych siedmiogrodzkich kościołów obronnych, jednej z największych atrakcji krajoznawczych tego najintensywniej karpackiego kraju. W kolejnym obszernym tekście Andrzej Ruszczak prezentuje opowieści huculskie znalezione w zapiskach Stanisława Vincenza przechowywanych w Archiwum Ossolińskich. Nie są to zwykłe ludowe legendy, lecz historie „z życia” nasycone elementami nadnaturalnymi. My, z naszym sceptycyzmem i racjonalizmem, czytając je, możemy uśmiechać się z politowaniem, ale dla Hucułów sprzed blisko stulecia była to codzienna rzeczywistość ich świata, niebudząca najmniejszych wątpliwości. Leszek Rymarowicz w oparciu o odnalezione dokumenty przedstawia nieznane dotąd fakty o nieodpłatnym przekazaniu przez rodzinę Lubomirskich fragmentu połoniny na szczycie Pop Iwana pod budowę obserwatorium.
Czytaj dalej

IX Slajdowisko „Karpaty Rumuńskie w Weekend”

Towarzystwo Karpackie i Akademicki Klub Turystyczny „WATRA” zapraszają na IX Slajdowisko „Karpaty  Rumuńskie w Weekend”, które odbędzie się w dniach od 4 do 6 grudnia 2015 r. w Chatce AKT na Pietraszonce. Rozpoczęcie spotkania w piątek o godz. 20, zakończenie w niedzielę rano. pierraszonka_2015aCelem imprezy jest popularyzacja jednego z najatrakcyjniejszych obszarów górskich Europy oraz wymiana doświadczeń pomiędzy środowiskami turystycznymi przejawiającymi aktywność poznawczą na tym terenie. Skierowana jest do wszystkich zauroczonych pięknem rumuńskiego kraju oraz serdecznością jego mieszkańców. W programie znajdują się prezentacje zdjęć cyfrowych, filmów i przeźroczy z terenu całych Karpat rumuńskich, połączone ze wspomnieniami z wyjazdów, przygotowane przez miłośników tych gór. Szczegóły na www.akt.gliwice.pl. Czytaj dalej

W łuku rumuńskich Karpat – Siedmiogród

Właśnie ukazał się nakładem Oficyny Wydawniczej „Rewasz” przewodnik zatytułowany „Siedmiogród. W łuku rumuńskich Karpat.” autorstwa członka TK Stanisława Figla. Książka liczy 376 stron + 32 strony kolorowe, format B6, 67 ilustracji w tekście, 44 mapki i planiki. Oprawa miękka ze skrzydełkami. Wewnątrz skrzydełek ogólna mapa Siedmiogrodu. Siedmiogród zwany też Transylwanią to wieloletniczny i wielokulturowy region. Rumuni uznają za swą kolebkę tamtejsze dacko-rzymskie twierdze; dla Węgrów to „rajski ogród”, w którym węgierskość przetrwała próbę okupacji tureckiej; Niemcy w kulturze Sasów Siedmiogrodzkich odnajdują idee uniwersalnego Cesarstwa. Wielobarwną mozaikę dopełniają  Szeklerzy, Czangowie, Szwabi, Żydzi, Cyganie. Spotkać można i polskie ślady. Wspaniałość gór, a także żywy folklor i tradycje pasterskie przesądzają o bogactwie wrażeń czekających tam na przybysza.
Uwaga! Centralna Biblioteka Górska PTTK oraz Oficyna Wydawnicza „REWASZ” zapraszają na promocję przewodnika i spotkanie z jego autorem we wtorek, 21 maja 2013 r., o godz. 18 w sali konferencyjnej COTG PTTK w Krakowie, ul. Jagiellońska 6, I piętro.

Czangowie (Płaj 29)

Mikołaj Wielocha

(fragment)

Razem z rosnącą w Polsce popularnością węgierskich domów tańca – tancházów, karierę robią Czangowie. A że temat to ze wszech miar karpacki, warto więc może poświęcić mu chwilę uwagi. O Czangach w Płaju wprawdzie już raz było, ale niezbyt wiele. Wspomniała o nich w swoim artykule o Szeklarach pani Lia Gongolea (Lia Gongolea, Szeklerzy, Płaj 14, wiosna 1997). Z jej tekstu wynika, że Czangowie to niewielka, zagadkowa społeczność siedmiogrodzka mówiąca w większości po węgiersku, spotykana także na terenie Mołdawii. Jednak z opublikowanego w maju 2001 roku raportu na temat mniejszości kulturowych Rumunii, opracowanego dla Rady Europy, można wyczytać, że Czangami oficjalnie określa się jedynie rzymskokatolicką mniejszość węgierskiego pochodzenia zamieszkałą w Mołdawii. Natknąłem się też na taką informację: „Csángó to grupa etniczna o węgierskim rodowodzie, żyjąca na pograniczu rumuńsko-mołdawskim (sic!). No więc, gdzie ci Czangowie tak naprawdę mieszkają i kim są? Postanowiłem dowiedzieć się czegoś więcej o Czangach, czego efektem jest poniższy artykuł.

Czytaj dalej