Wszystko na temat: Beskid Niski

Żegnamy Fedora Gocza

Z prawdziwym żalem informujemy, że w wieku 88 lat zmarł Fedor Gocz, członek Towarzystwa Karpackiego i Wielkiej Rady Karpackiego Płaju, wielki łemkowski patriota, twórca Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej i święta kultury łemkowskiej „Od Rusala do Jana”. Od niepamiętnych czasów był niezmordowanym organizatorem życia kulturalnego Łemków, wielkim autorytetem i człowiekiem-instytucją sytuującym się ponad politycznymi podziałami i sporami, a także twarzą Łemkowszczyzny – upominając się o należne miejsce dla jej kultury i niosąc jej sławę daleko po świecie.  Tej ogromnej straty nie da się już wypełnić.
Pożegnanie zmarłego rozpocznie się w czwartek o godz. 10:30 w rodzinnym domu Fedora Gocza w Zyndranowej, zaś o godz. 11 rozpocznie się nabożeństwo w miejscowej cerkwi pw. św. Mikołaja.
Dziś (w środę) wieczorem o godz. 19 w cerkwi odbędzie się Panachyda – nabożeństwo żałobne.

Nowy Żmigród Konfederatom Barskim

Anonsowane przez nas wcześniej obchody 250. rocznicy zawiązania Konfederacji Barskiej, które odbywały się m.in. w Dukli i Nowym Żmigrodzie w Beskidzie Niskim zaowocowały wieloma trwałymi efektami.  Najważniejszy z nich to odsłonięty przed muzeum w Nowym Żmigrodzie pięknie się prezentujący pomnik Kazimierza Pułaskiego. Udało się też, dzięki staraniom Towarzystwa Miłośników Nowego Żmigrodu i pomocy żmigrodzkiego nadleśnictwa udostępnić obóz konfederatów w Grabiu, o którego lokalizacji pisaliśmy w 53 tomie Płaju. Uprzątnięty został jego teren i wyeksponowany jeden z bastionów. Oznakowana także dojścia do obozu i umieszczono tablice informacyjne.
W samym Nowym Żmigrodzie udało się zlokalizować i zrekonstruować redutę konfederatów na Mytarce. Stanął tam krzyż i tablica informacyjna. Odnaleziono również dwa pola bitew koło tej miejscowości. Muzeum żmigrodzkie dosłownie pęka w szwach od konfederackich artefaktów. Warto więc je odwiedzić. Zapraszamy.

XXVIII Łemkowski Kermesz Olchowiecki

Miło nam poinformować, że XXVIII Łemkowski Kermesz w Olchowcu odbędzie się w dniach 19-20 maja 2018 roku. Rozpocznie się jak zwykle już w sobotę o godz. 18 weczirnią w cerkwi pw. Przeniesienia Relikwii św. Mikołaja, po czym odbędą się występy zespołów folklorystycznych.
W niedzielę o godz. 11 odprawiona zostanie liturgia w obrządku greckokatolickim, a o godz. 13.30 nastąpi uroczyste otwarcie Kermeszu. Będą koncertowały liczne zespoły m.in. Kapela „Drewutnia” z Lublina, Zespół tańca ludowego „Arkan” z Przemyśla, Zespół śpiewaczy „Chorkowianie” z Chorkówki, Ludowy zespół pieśni i tańca „Osławiany” z Mokrego, Dziecięcy zespół folklorystyczny „Małyniaczok” z Mokrego, Zespół folklorystyczny „Sabinowczan” z Sabinowa. Odbędzie się też konkurs śpiewu pieśni łemkowskich dla dzieci i młodzieży pn. „Śpiewaj Łemkowszczyzno”, pokaz mody łemkowskiej „Niebo nad Beskidem” (projektantka Mila Pyrz), a także wystawy: „Wycinany świat” – wycinanki ludowej Marii Mryczko i „Szlakiem wyszywanki” – tradycyjnych ubiorów ludowych z terenu Łemkowszczyzny, Bojkowszczyzny, Bukowiny i in. regionów.

Hołd Panom Barskim w Beskidzie Niskim

Miło nam poinformować, że w 250. rocznicę zawiązania Konfederacji Barskiej w dniach 12-13 oraz 19 maja 2018 roku odbędą się jej obchody w Beskidzie Niskim, których organizatorami są Towarzystwo Miłośników Nowego Żmigrodu i Muzeum im. Leona Karcińskiego w Nowym Żmigrodzie oraz Muzeum Historyczne – Pałac w Dukli. 12 maja w dukielskim Muzeum będzie miała miejsce międzynarodowa konferencja naukowa pt. „Dla wolności ginę” – kontekst historyczny i kulturowy Konfederacji Barskiej w 250 rocznicę jej zawiązania, w trakcie której wygłoszonych zostanie szereg ciekawych referatów. Główne uroczystości rocznicowe, w ramach których nastąpi m.in. odsłonięcie pomnika Kazimierza Pułaskiego na placu przed Muzeum w Nowym Żmigrodzie odbędą się 13 maja. Szczegółowy program konferencji i całych obchodów można przeczytać tu.

O Łopience w stulecie niepodległości

Serdecznie zapraszamy 14 kwietnia 2018 r. na godz. 10 do Gminnego Centrum Kultury i Ekologii w Cisnej na kolejną Sesję Informacyjno-Prelekcyjną „Czas dla Łopienki”. Poza tradycyjnymi informacjami o działalności Towarzystwa Karpackiego w Łopience, planach na najbliższy rok oraz informacjami Nadleśnictwa Baligród, Nadleśnictwa Cisna, Stowarzyszenia Ratowania Cerkwi w Baligrodzie i Stowarzyszenia Rozwoju Wetliny i Okolic będziemy mieli okazję wysłuchania referatów nawiązujących do 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Zaproszeni zostali znawcy tematu.
Robert Lipelt – prof. PWSZ, historyk, redaktor Rocznika Sanockiego, członek Rady Muzeum Historycznego w Sanoku opowie o zmianach społecznych i gospodarczych na Ziemi Sanockiej, które miały znaczący wpływ na proces odzyskiwania niepodległości. Czytaj dalej

Dukla i okolice na starej fotografii

W imieniu Stowarzyszenia „Pod Karpatami” serdecznie zapraszamy w czwartek
5 kwietnia 2018 r. na premierową prezentację książki pt. „Dukla i okolice na starej fotografii”, która odbędzie się w „Starym Kinie” w Dukli przy ulicy Kościuszki 4,
a której towarzyszyć będzie wystawa zdjęć przedstawiających powojenną Duklę.
W programie przewidziano m.in. pokaz przedwojennych fotografii, opowiadania oraz niespodzianki. Będzie można także zakupić promowaną książki po promocyjnej cenie.

Dukla i okolice na starej fotografii, red. Justyna Chabińska, Wydawnictwo Stowarzyszenie „Pod Karpatami”, Dukla 2018, Stron 122

250. rocznica zawiązania Konfederacji Barskiej

Dokładnie 250 lat temu 29 lutego 1768 roku w Barze na Podolu zawiązana została konfederacja generalna szlachty Rzeczypospolitej w obronie wiary i wolności narodu przeciw – jak napisano w akcie jej założenia – „jarzmu niewolniczemu syzmatyków”. Czy było to pierwsze polskie powstanie, czy też spóźniona o dwa wieki wojna religijna, czy może – jak pisał Stanisław Cat-Mackiewicz upiorzyca, która wyssały z Polski życie państwowe, tego tu nie rozstrzygniemy. Najpewniej – jak często w naszej historii – była wszystkim tym po trosze, piękna i wzniosła w intencjach stających do walki, pokrętna i zaślepiona politycznie, fatalna i opłakana w skutkach. Jednak z karpackiego punktu widzenia ta trwająca blisko pięć lat wojna, była przede wszystkim ważnym wydarzeniem, którego wiele istotnych epizodów działo się w Beskidach i którego ślady w karpackim krajobrazie, tak fizycznym jak i kulturowym odnajdujemy do dziś. Splątane echa tamtych dni dziś jeszcze wzbudzają emocje i mimo, że na mogiłach żołnierzy Pułaskiego na górze Jawor nad Wysową stoi dziś cerkiewka będąca łemkowskim sanktuarium, Łemkowie nie zgadzają się na pomnik Pana Kazimierza w Wysowej, choć wiadomo, że w jego piechocie służyło wielu Rusinów z beskidzkich wsi.
Na łamach Almanach Karpackiego „Płaj” tematy konfederackie poruszaliśmy wielokrotnie, dziś na okoliczność rocznicy przypominamy (w formacie pdf) artykuł Macieja Śliwy z Płaju 51 pt. Obóz konfederatów barskich pod Wysową.

Historia Karpat zapisana w nazwach

Galeria Sztuki w Rymanowie Zdroju przy ulicy Zdrojowej 40
serdecznie zaprasza w czwartek 22 lutego 2018 r. o godz. 19 na spotkanie
z dr Wojciechem Krukarem, geografem, przewodnikiem turystycznym, autorem map i przewodników, członkiem Towarzystwa Karpackiego, a przede wszystkim strażnikiem pamięci karpackich toponimów, który wygłosi prelekcję
pt. „Historia Beskidu Niskiego i Bieszczadów w świetle nazw geograficznych”. Serdecznie zapraszamy, wstęp wolny.

Łemkowszczyzna. Czas wojny i pokoju

Bardzo nam miło otwierać nowy rok 2018 tą dobrą informacją. Otóż w tych dniach trafi do księgarń długo oczekiwana, a nawet kilkakrotnie zapowiadana kontynuacja wydanej przed dwoma laty książki członka Towarzystwa Karpackiego Stanisława Krycińskiego „Łemkowszczyzny po obu stronach Karpat”. Nosi ona tytuł „Łemkowszczyzna. Czas wojny i pokoju”, a jej treść obejmuje sto lat dziejów Łemków żyjących na północnych stokach Karpat i ich sąsiadów Rusnaków, zamieszkujących południowy skłon tych gór. Opisano w niej okres od lat 30. XIX w., po lato 1939 r. Opowiedziane zostały narodziny łemkowskiej świadomości i literatury, działania podczas Wielkiej Wojny na terenie Beskidu Niskiego i prześladowania, jakie dotknęły Łemków w obozie internowania Thalerhof. Kolejne rozdziały opisują cmentarze wojenne, tak charakterystyczne dla tej krainy, łemkowskie starania o niezależność, a więc tzw. republiki: Floryncką i Komańczańską, a także działaczy i literatów okresu międzywojennego. Dowiemy się o powrotach do prawosławia i powstaniu Apostolskiej Administracji Łemkowszczyzny. Jest też sporo o życiu na łemkowskiej wsi w latach międzywojennych i łemkowskim rzemiośle z kamieniarstwem na czele. Ukazanie się części trzeciej, obejmującej czas II wojny światowej i wysiedleń oraz późniejsze losy Łemków i Rusnaków, planowane jest na wiosnę 2018 r.

Kapliczki okolic Rymanowa

Galeria Sztuki w Rymanowie Zdroju serdecznie zaprasza w środę 11 października 2017 roku o godz. 19 na prelekcję członka Towarzystwa Karpackiego, przewodnika beskidzkiego Jana Tomkiewicza zatytułowaną „Kapliczki i kamieniarka okolic Rymanowa”. Wstęp wolny.