Wszystko na temat: pasterstwo

Stryjeńska – Chitry – Rekucki

Na  326 Aukcji Sztuki Dawnej Domu Aukcyjnego „Rempex” w środę 8 kwietnia 2026 r. o godz. 18 oferowane jest osiem kolorowych rotograwiur z 1927 r. z teki „Tańce Polskie” autorstwa Zofii Stryjeńskiej. Trzy spośród nich są inspirowane tańcami karpackimi: „Zbójnicki”, „Góralski” i „Kołomyjka” (nr kat. 24-26). Karpacka jest tu zatem jedynie inspiracja, ale co Stryjeńska, to Stryjeńska!
Z kolei nr kat. 103 to akwarela Antoniego Ferdynanda Chitry de Freyselsfeld pt. „Droga do Jaremcza” z 1936 r. Autor to malarz akwarelista, urodzony 19 stycznia 1873 r. w rodzinie pułkownika armii austro-węgierskiej. W 1892 roku ukończył gimnazjum w Rzeszowie. Był nie tylko malarzem, ale jak ojciec, również zawodowym żołnierzem. Służył w armii austro-węgierskiej, a od 1918 r. do przejścia na emeryturę w 1936 r., w armii polskiej. Podpułkownik tytularny WP. Mieszkał w Kołomyi. Najbardziej znany jest z akwareli  przedstawiających typy huculskie oraz pejzaże okolic Kołomyi. Niektóre jego prace były reprodukowane w okresie międzywojennym na pocztówkach.
Mamy na aukcji też dwa zestawy niewielkich obrazów olejnych na tekturze autorstwa Michała Maksymiliana Rekuckiego, na które składają się pejzaże górskie: „Pejzaż z chatami i strumykiem”, „Pejzaż z chatą”, „Pejzaż z kozami” (poz. kat. 68) oraz „Pejzaż z ruinami zamku – Czorsztyn” i „Widok na dolinę”  (poz. kat. 94). Rekucki to ciekawa postać. Ten portrecista i pejzażysta urodził się w 1884 r. w Nowym Targ i tam jest pochowany. Ukończył gimnazjum w Nowym Sączu. Po maturze odbył roczną służbę w armii austriackiej, a następnie przez rok studiował na Wydziale Budownictwa Politechniki Lwowskiej. W 1907 r. po przenosinach do Krakowa, podjął studia na UJ oraz na Akademii Sztuk Pięknych w pracowniach Józefa Mehoffera i Wojciecha Weissa (1907–1912). W czasie I wojny światowej walczył w armii austro-węgierskiej na froncie wschodnim, gdzie dostał się do niewoli rosyjskiej. Siedem lat spędził w obozach jenieckich na Syberii, a następnie w Krasnojarsku. Czytaj dalej

Pamięci Urszuli Janickiej-Krzywdy

Babiogórskie Centrum Kultury zaprasza serdecznie na koncert poświęcony pamięci swojej patronki, Urszuli Janickiej-Krzywdy, etnografki i folklorystki, wybitnej znawczyni kultury ludowej Karpat, zasłużonej dla regionu babiogórskiego. Koncert, który odbędzie się 24 stycznia 2026 roku w Zawoi w Sali widowiskowej Centrum, rozpocznie się o godzinie 18, a wypełnią go piosenki i pastorałki z repertuaru „Skaldów” oraz autorskie utwory członków zespołu Rock Band & Marcin Leśkiewicz.

Zaniedbywane karpackie dziedzictwo

Już sam podtytuł „Dziedzictwo zagrożone” odnoszące się do hal i polan definiuje temat najnowszej publikacji w serii „Spotkajmy się na szlaku kultury wołoskiej”, której wydawcą jest gorczańska gmina Ochotnica Dolna. Jest też elementem projektu „Wiosna Wołoska”, który to ma na celu ochronę kulturowego, krajobrazowego i przyrodniczego dziedzictwa okolic znajdujących się na terenie gminy.
Przez dziesiątki lat, ba przez wieki! – zagospodarowane hale i polany były podstawą egzystencji ochotnickiego pasterstwa i rolnictwa przyczyniając się do tegoż właśnie dziedzictwa. W tej kwestii jeszcze na jeden aspekt zwróciłbym uwagę, ważny, bo świadczący o horyzoncie myślowym autorów projektu. Otóż jest to świadoma praca nad ugruntowaniem swojej tożsamości. Jakie to ważne! To sięgnięcie do korzeni przodków, do wartości, których utrata byłaby bezpowrotna. Czytaj dalej

Święty Jurij pogromca smoków

Wczoraj był dzień św. Jerzego Zwycięzcy – pogromcy smoka. Jego święto obchodzone jest przez kościół katolicki 23 kwietnia, zaś przez kościoły wschodnie właśnie 6 maja. Święty Jerzy (ur. w III wieku w Kapadocji, zm. 23 kwietnia ok. 303 w Liddzie) to patron rolników i pasterzy, i właśnie przez tych ostatnich szczególnie czczony. Jest więc dobra okazja do przypomnienia opowiadania Romana Jarymowicza zatytułowanego „Gościna na połoninie Czywczyn” opublikowanego w Płaju 53, w którym znajdziemy niezwykłej urody opis walki św. Jurija ze smokiem-szczeznykiem próbującym zasypać majowym śniegiem owce świeżo wyprowadzone na połoninę. Tekst pochodzi ze zbioru Р. Яримович, Гуцульськими плаями. Оповідання, нариси, спомини, Буффало 1993,  w tłumaczeniu Leszka Rymarowicza. Tu do pobrania w pliku PDF.

Zmarł Ireneusz Marciszuk

Z ogromnym żalem i smutkiem zawiadamiamy, że w piątek 9 sierpnia 2019 r. w Żabiem (Wierchowina) zmarł nagle Ireneusz Marciszuk, znakomity fotografik i plastyk, mąż Katarzyny Tur-Marciszuk. Irek był współautorem wielu karpackich wystaw m.in. „Zabytki na karpackich bezdrożach”, „Za górą – historia cerkwi w Łopience” czy „Współczesny obraz pasterstwa karpackiego”. Obecnie po raz kolejny brał udział w badaniach kultury pasterskiej w polsko-ukraińskim zespole pod kierunkiem prof. Janusza Gudowskiego. W Żabiem razem z Katarzyną zajmowali się badaniami etnograficznymi, głównie strojów huculskich.

Kasi i jej rodzinie składamy wyrazy głębokiego współczucia.

Żałobna msza święta za duszę ś.p. Ireneusza Marciszuka odprawiona zostanie 24 sierpnia 2019 r. o godzinie 12 w kościele akademickim KUL pw. Świętego Krzyża w Lublinie przy ul. Idziego Radziszewskiego 7. Po mszy odbędzie się ceremonia pogrzebowa na cmentarzu wojskowo-komunalnym w Lublinie (wejście od ul. Białej).

 

Wystawa o karpackim pasterstwie

Serdecznie zapraszamy do oglądania wystawy fotograficznej pt. „Współczesny obraz pasterstwa karpackiego”, która będzie prezentowana w galerii Biblioteki Politechniki Lubelskiej przy ul. Nadbystrzyckiej 36A w dniach od 16 marca do 29 kwietnia 2018 r. Wystawa, która po raz pierwszy była eksponowana w trakcie sesji „Pasterstwo w Karpatach. Geneza i obraz wspołczesny” obejmuje 16 plansz zawierających ponad 80 zdjęć sześciu autorów: Jolanty Flach, Ireneusza Marciszuka, Jerzego Montusiewicza, Mateusza Trolla, Andrzeja Wielochy i Włodzimierza Witkowskiego. Fotografie wykonane w ciągu ostatnich 10 lat pokazują wybrane sytuacje z życia i pracy karpackich pasterzy. Zdjęcia pogrupowano tematycznie w następujące cykle: redyk; połoniny, hale, polany; wypas; pasterze; psy; szałasy; w szałasie; sprzęt pasterski; wyrób sera; sery; zwierzęta. Całość opatrzona jest wstępem i cytatami z dzieła „Na wysokiej połoninie” Stanisława Vincenza oraz biogramami i fotografiami autorów. Wernisaż wystawy odbędzie się w piątek 16 marca o godz. 14.

O karpackim pasterstwie w Lublinie

W sobotę 25 listopada 2017 r. w Lublinie w małej sali widowiskowej „Inkubatora medialno-artystycznego” ACK UMCS „Chatka Żaka” przy ul. Radziszewskiego 16 odbyła się konferencja popularnonaukowa zatytułowana „Pasterstwo w Karpatach. Geneza i obraz współczesny” pod patronatem honorowym prezydenta Lublina, zorganizowana przez Towarzystwo Karpackie. Licznie zebrani słuchacze wysłuchali szeregu niezwykle ciekawych referatów. Jednym z najciekawszych był oczywiście referat plenarny wygłoszony przez prof. Grzegorza Jawora (UMCS) pt. Osadnictwo wołoskie w Karpatach w XIV-XVII w. Profesor Jawor w sposób niepozostawiający właściwie żadnych wątpliwości wykazał, że nie może być mowy o żadnych wołoskich nomadach w Karpatach, a tzw. kolonizację na prawie wołoskim organizowali wynajmowani w tym celu specjaliści od gospodarki pasterskiej pochodzący z historycznych krain dzisiejszej Rumunii. Wędrówki wołoskich nomadów to tylko romantyczna legenda spopularyzowana przez Kazimierza Dobrowolskiego i powielona przez autorów przewodników turystycznych.
Czytaj dalej

Pasterstwo w Karpatach

Raz jeszcze przypominamy, że Towarzystwo Karpackie we współpracy z Fundacją Forum Akademickie organizuje konferencję popularnonaukową zatytułowaną „Pasterstwo w Karpatach. Geneza i obraz współczesny”, na którą serdecznie zapraszamy. Konferencja uzyskała patronat honorowy Prezydenta Lublina, a odbędzie się w sobotę 25 listopada 2017 r. w małej sali widowiskowej „Inkubatora medialno-artystycznego” ACK UMCS „Chatka Żaka” przy ul. Radziszewskiego 16 w Lublinie. Początek o godz. 10, a w jej programie planowane są następujące wystąpienia:
referat plenarny: prof. Grzegorz Jawor (UMCS), Osadnictwo wołoskie w Karpatach w XIV-XVII w.,
Dariusz „Dzida” Czerniak (Gilwice), Zróżnicowanie szałasów pasterskich na terenie Karpat,
Katarzyna Tur-Marciszuk (WUOZ w Lublinie) i lreneusz Marciszuk (KUL), Kobieta no połoninie, Czytaj dalej

Urszuli Janickiej-Krzywdy – życie niebanalne

Jak już informowaliśmy w trakcie 33. Babiogórskiej Jesieni odbyła się promocja książki poświęconej Urszuli Janickiej-Krzywdzie zatytułowanej „Urszula Janicka-Krzywda (1949-2015). Życie niebanalne”, wydanej przez Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK przy współpracy Gminy Zawoja. Publikacja licząca 470 stron ukazała się w serii „Pro Memoria”, a w jej treści znajdziemy m.in. następujące teksty:
Anna Spiss, Urszula Janicka-Krzywda (1949-2015). Życie niebanalne.
Janina Wanda Bucka, Henryk Bucki, Całym sercem była oddana babiogórskiemu folklorowi! „Krzesnomatka” zespołu regionalnego „Juzyna” z Zawoi. Czytaj dalej

Pasterstwo w Karpatach

Towarzystwo Karpackie serdecznie zaprasza do udziału w konferencji popularnonaukowej zatytułowanej „Pasterstwo w Karpatach. Geneza i obraz współczesny”. Konferencja odbędzie się w sobotę 25 listopada 2017 r.  w małej sali widowiskowej „Inkubatora medialno-artystycznego” ACK UMCS „Chatka Żaka” przy ul. Radziszewskiego 16 w Lublinie. Początek o godz. 10, a w jej programie planowane są następujące wystąpienia:
– prof. Grzegorz Jawor (UMCS), Osadnictwo wołoskie w Karpatach w XIV-XVII w.,
– Dariusz „Dzida” Czerniak (Gilwice), Zróżnicowanie szałasów pasterskich na terenie Karpat,
– dr Anna Obara-Pawłowska (UMCS), Pierwotni mieszkańcy gór w opinii kronik średniowiecznych,
– Katarzyna Tur-Marciszuk (WUOZ w Lublinie) i lreneusz Marciszuk (KUL), Kobieta no połoninie,
– dr Justyna Cząstka-Kłapyta i dr Piotr Kłapyta (UJ), Kultura muzyczna pasterzy karpackich (z prezentacją gry na instrumentach pasterskich), Czytaj dalej