Opowieść o całych Karpatach

20 marca 2026 | Spotkania Karpackie | Na temat: , ,

Zapraszamy na trzecie w tym roku Spotkania Karpackie online, które odbędą się jak zwykle w ostatni czwartek miesiąca, czyli 26 marca 2026 r. o godz. 19. Tematem będą oczywiście jak zawsze Karpaty, ale tym razem całe Karpaty. I choć tak szeroko określony zakres rozmowy, z uwagi na jego rozległość może się wydawać ryzykowny, czy wręcz karkołomny, to jednak takie ryzyko podjął nasz gość, prof. Maciej Janowski, autor książki „Karpaty. Opowieść o pewnych górach”, wydanej przez Wydawnictwo Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie. Książka liczy 804 strony, a jej premiera miała miejsce na jesieni 2025 r. Jak napisano w materiałach promocyjnych, opisuje ona przestrzeń, w której człowiek i krajobraz tworzą wspólnotę losu. Jest to prowadzona z literacką uważnością i historyczną erudycją narracja o wielonarodowym obszarze, w którym przez stulecia współistniały różne grupy etniczne i wyznaniowe. W tym specyficznym obszarze, rozpiętym między kulturami i imperiami, „górskość” stała się kategorią kulturową, sposobem życia i myślenia, kształtowanym przez naturę, wierzenia i sztukę. W trakcie naszego spotkania autor opowie o tym, na jakie problemy napotkał próbując napisać historię „całych Karpat”. W opowieści nie zabraknie zapewne także wątków związanych z próbami zdefiniowania specyfiki tego regionu – jego pograniczności, romantyzowanej górskiej wolności zderzanej z nędzą, przemocą oraz wyzyskiem w tym regionie, czy zmieniających się ideałów piękna w kontekście górskiej przyrody i krajobrazu. Warto podkreślić, że książka ta powstawała przez wiele lat, a jej osnową są osobiste doświadczenia autora wyniesione z karpackich wędrówek. Mamy także nadzieję na ciekawą dyskusję. Od premiery książki minęły już trochę, więc są „ukończeni czytelnicy”, na obecność których bardzo liczymy. Czytaj dalej →

Gala Dud Łąckich

19 marca 2026 | Wydarzenia | Na temat: ,

Małopolskie Centrum Kultury „Sokół”, Gmina Łącko oraz Gminny Ośrodek Kultury w Łącku serdecznie zapraszają na „Galę Dud Łąckich”, która odbędzie się 20 marca 2026 r. o godz. 18 w Centrum Kultury i Edukacji Muzycznej w Łącku. Spotkanie będzie okazją do poznania historii jednego z najcenniejszych elementów naszego lokalnego dziedzictwa muzycznego oraz uczczenia pamięci wybitnego muzykanta związanego z regionem.
W programie m.in.:
– panel dyskusyjny „Historia dud Wincentego Pyrdoła i jego sylwetka” z udziałem gości;
– występ Grupy Dudziarskiej oraz Zespołu Regionalnego „Górale Łąccy”.

Relacja z seminarium vincenzologicznego

17 marca 2026 | Wydarzenia | Na temat: , ,

Zakład Edytorstwa Instytutu Filologii Polskiej UWr pod tym linkiem udostępnił nagranie z trzydziestego czwartego seminarium vincenzologicznego, które było poświęcone izraelskiej edycji „Tematów żydowskich” Stanisława Vincenza, która ukazała się w listopadzie ubiegłego roku nakładem oficyny Carmel. Dobrym duchem przedsięwzięcia był dr Dorota Burda-Fischer z Uniwersytetu w Hajfie, autorka monografii na temat wątków żydowskich w spuściźnie Vincenza. Podczas spotkania opowiedziała o poszukiwaniach wydawcy oraz osoby, która podjęłaby się przekładu. Natomiast Marta Stankiewicz, tłumaczka literatury polskiej na hebrajski, zdradziła jakie dylematy musiała rozwiązać w trakcie pracy nad translacją. Dotyczyły one m.in. licznych cytatów hebrajskich i w jidysz, co nastręczało dodatkowych kłopotów.

Andrij Stepanenko (4.02.1989–11.03.2026)

14 marca 2026 | Wydarzenia | Na temat: ,

„A kiedy trzeba, na śmierć idą po kolei,
Jak kamienie przez Boga rzucane na szaniec…” Juliusz Słowacki

«А коли треба, вони один за одним ідуть на смерть,
Як каміння, кинуте Богом на шанець…» Юліуш Словацький

W środę 11 marca 2026 r., koło wsi Jurkiwka na Zaporożu, w walce z rosyjskim najeźdźcą poległ Andrij Stepanenko, syn Aleksandra, członka naszego Towarzystwa. Wieść o śmierci Andrija przez długi czas nie mogła dotrzeć do naszej świadomości. Trudno jest znaleźć w sobie słowa, które mogą wyrazić nasz smutek i żal. Nie sposób wyobrazić sobie bólu i rozpaczy Rodziców. Okrutna wojna nieubłaganie zabiera kwiat narodu ukraińskiego. Andrij był wykształconym, otwartym na świat młodym człowiekiem, prawdziwym Europejczykiem, który gdy jego ojczyzna znalazła się w potrzebie został zmobilizowany w szeregi Zbrojnych Sił Ukrainy i walczył na pierwszej linii frontu jako operator dronów, a potem dowódca pododdziału. Był miłośnikiem gór – towarzyszem naszych karpackich wypraw. Zawsze trochę na uboczu, cichy i skupiony, uważny i życzliwy wobec wszystkich i wszystkiego co go otaczało. Ostatni raz widzieliśmy się na rozdrożu pod Stepańskim, świeciło wczesnowrześniowe słońce, cały horyzont wypełniała Czarnohora. Andrij schodził na przystanek na Czerdaku, śpieszył się na jakieś spotkanie we Frankiwsku. Pożegnaliśmy się i powiedzieliśmy sobie do zobaczenia! Cieszyliśmy się już na kolejne spotkanie, wspólne wędrówki i działania w Ukraińskich Karpatach.
Andriju! Pozostaniesz na zawsze w naszej pamięci…
W te ciężkie dni jesteśmy z Rodziną. Bohaterowie nie umierają

Rada i członkowie Towarzystwa Karpackiego

11 березня 2026 р. поблизу села Юрківка на Запоріжчині в бою з російськими окупантами загинув Андрій Степаненко, син Олександра, члена Товариства Карпатського. Звістку про смерть Андрія ми довго не могли усвідомити. Дуже важко знайти слова, якими можна було б висловити наш смуток і жаль. Неможливо уявити собі біль і розпач Батьків покійного. Жорстока війна невблаганно забирає цвіт української нації. Андрій був освіченою, відкритою до світу молодою людиною, справжнім європейцем, який у найскладніший час для своєї Вітчизни був мобілізований до Збройних Сил України і воював на першій лінії фронту, будучи оператором дронів, а пізніше – командиром підрозділу. Андрій був великим любителем гір – брав участь у наших карпатських експедиціях. Завжди задумливий і зосереджений, уважний і привітний до всіх і всього, що його оточувало. Останній раз ми бачилися з ним на роздоріжжі під Степанським, у світлі ранньовересневих сонячних променів, коли увесь обрій був закритий Чорногорою. Тоді Андрій спускався на зупинку в урочищі Чердак. Він тоді поспішав на якусь зустріч у Франківську, де зупинився. Ми урочисто попрощалися до наступної зустрічі! Із нетерпінням чекали наступних походів і спільних заходів в Українських Карпатах.
Андрію, Ти назавжди залишишся в нашій пам’яті…
У ці важкі дні ми з Родиною Андрія. Герої не вмирають!

Рада і члени Товариства Карпатського

Czytaj dalej →

Oppenheimowe „Tatry w zimie”

13 marca 2026 | Aukcyjne karpatiana | Na temat:

Na 90. Aukcji Sztuki + Varia organizowanej 16 marca 2026 r. o godz. 19:30 (101 Projekt Galeria Sztuki Współczesnej i Dom Aukcyjny Sp. z o.o. ul. Piękna 62/64 w Warszawie) można nabyć oprawiony w drewnianą oprawę z ornamentami góralskimi album zatytułowany „Tatry w zimie” z lat 20. XX wieku (pozycja 46 w katalogu). Autorem jest Józef Oppenheim – taternik, narciarz wysokogórski, ratownik TOPR, w latach 1914-1939 jego kierownik. Autor wydanego w 1936 r. przewodnika „Szlaki narciarskie Tatr Polskich i główne przejścia na południową stronę”, a także wybitny artysta fotografik. To właśnie zdjęcia Oppenheima stanowiły trzon albumu widoków Tatr i Pienin podarowanego przez PTT w 1925 r. papieżowi Piusowi XI. który był w młodości zapalonym alpinistą, a w latach 1919–1921  nuncjuszem apostolskim w Polsce. Album „Tatry w zimie” jest trzecim z wydawnictw tatrzańskich Oppenheima. Ostrość, a przez to i jakość zdjęć jest lepsza w porównaniu z wcześniejszymi albumami. Czytaj dalej →

Fragmenty „Połoniny” po niemiecku

11 marca 2026 | Nowości wydawnicze | Na temat: , ,

Oddział Lipski Instytut Polskiego w Berlinie zaprasza, w ramach Lipskich Tarów Książki, 21 marca na promocję książki zapowiadanej od dawna (w styczniu 2025 Instytut Książki informował o jej dofinansowaniu) wydanej przez wydawnictwo Arco – Stanisław Vincenz, Auf der Suche nach dem Taubenbuch des Baal Schem Tow (W poszukiwaniu Gołębiej Księgi Baal Szem Towa). Na jej okładce mamy jeszcze podtytuł Geschichten aus den Karpathen von Huzulen, Chassidim und Rachmanen (Opowieści z Karpat Hucułów, Chasydów i Rachmanów). Zawiera ona przekłady fragmentów „Połoniny” autorstwa Herberta Ulricha, Bernharda Hartmanna, Myrrhy Holzapfel (z lat 30. XX w.), Karla Dedeciusa i Alfreda Loepfe. Tu warto przypomnieć, ze przed wojną fragmenty „Połoniny” – jeszcze przed wydaniem jej drukiem, tłumaczone przez Myrrhę Holzapfel, opublikowano w ukazującym się w Szwajcarii czasopiśmie panidealistów „Wandlung”. Książka zawiera obszerne posłowie autorstwa wydawcy, Christopha Haackera, uzupełnione licznymi fotografiami z albumów rodzinnych Stanisława Vincenza. Liczy grubo ponad 500 stron. Co ciekawe, znalazł się w niej dodatkowo esej „Spotkanie z chasydami”, który został przez Stanisława Vincenza napisany i opublikowany w 1961 r. po niemiecku w czasopiśmie teologicznym „Kairos”. Należy mieć nadzieję, że to tylko dobry początek, i że doczekamy się tłumaczenia na język niemiecki całego działa.

Oddział Stanisławowski TT

11 marca 2026 | Nowości wydawnicze | Na temat: ,

Jak się dowiadujemy z dobrze poinformowanych źródeł, nakładem Oficyny wydawniczej „Wierchy” ukazała się właśnie od dawna już zapowiadana monografia Oddziału Stanisławowskiego Towarzystwa Tatrzańskiego i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego 1876-1939 autorstwa Dariusza Dyląga. Jest to VII tom znanej serii „Studia i materiały do dziejów turystyki górskiej”.
A oto spis treści dzieła:
Tytułem wstępu
Część pierwsza. Wiek dziewiętnasty
Oddział Stanisławowski Towarzystwa Tatrzańskiego (1876–1892)
Wprowadzenie
Komisje Wykonawcze Towarzystwa Tatrzańskiego w Karpatach Wschodnich
Oddział Stanisławowski Towarzystwa Tatrzańskiego Czytaj dalej →

Piękny „sichul” do kupienia

8 marca 2026 | Aukcyjne karpatiana | Na temat:

W sobotę 14 marca 2026, o godz. 16 w Domu Aukcyjnym DESA Kraków odbędzie się 238 Aukcja malarstwa, grafiki, rzeźby i rzemiosła artystycznego. Wszystkie obiekty można oglądać na wystawie przedaukcyjnej (Pałac Kmitów, ul. Floriańska 13 I p. do 13 marca w godz. 10 – 18, a w dniu aukcji w godz. 10 – 14). Wśród 98 obiektów znajdą się oczywiście karpatiana. Mamy tu pejzaże tatrzańskie i  podhalańskie  Alfreda Terleckiego (poz. 1 w katalogu), braci Mieczysława i Stefana Filipkiewiczów (poz. 8,12 i 29), Stanisława Kamockiego (poz.10 i 23) i najnowszy, Leszka Stańki (poz. 51) z 2004 r.  Szczególnie interesująca jest poz. 22. To pastel na papierze z 1905 r. Kazimierza Sichulskiego pt. „Stary Fedko”. Pierwotnie obraz stanowił centralną część tryptyku „Stary Fedko ze swoimi wnuczkami”. W Monografii K. Sichulskiego z 1928 r. autorstwa Władysława Kozickiego, pod reprodukcją obrazu widnieje podpis „Głowa Hucuła”, natomiast reprodukowana na kolejnej stronie prawa części tryptyku została opatrzona tytułem „Młoda Hucułka”. Reprodukcję obrazu opublikowano również w periodyku „Świat: pismo tygodniowe ilustrowane poświęcone życiu społecznemu, literaturze i sztuce” (R. 1, 1906, nr 27 z 7 lipca). Całość tryptyku można zobaczyć na reprodukcji w Tygodniku Ilustrowanym (1906 r. nr 7) na str. 133. Czytaj dalej →

Mamy Magury’25

6 marca 2026 | Nowości wydawnicze, Periodyki | Na temat: ,

Z nieukrywaną radością pragniemy poinformować, że właśnie ujrzały światło dzienne „Magury ’25”, rocznik krajoznawczy poświęcony Beskidowi Niskiemu i Pogórzom pod redakcją Sławomira Michalika i Anety Załugi, będący 196. publikacją Studenckiego Koła Przewodników Beskidzkich w Warszawie, a liczący 252 strony. A oto jego zawartość:

Od redakcji;
Józef Haduch: Tadeusz Kiełbasiński;
Andrzej Wielocha: Człowiek gór i kustosz górskiej dawności;
Sławomir Michalik: Tadeusz;
Tomasz Borucki: Wczesnośredniowieczne triplex confinium w Karpatach północnych pod względem historyczno-geograficznym;
Bogdan Huk: Z rozważań o Cerkwi i parochii na Łemkowszczyźnie w XIX wieku;
Bogdan Potoniec: Hamernia – dawny zakład metalurgiczny w Uściu Ruskim;
Paweł Kukurowski: Śladami gąsienic po Beskidzie Niskim…;
Jakub Łobocki: Historia wsi Kąty we wspomnieniach Marcina Kwiatka;
Marcin Kwiatek: Kronika moich wspomnień;
Jakub Łobocki, Sławomir Michalik: Przegląd pozycji wydawniczych na temat Beskidu Niskiego wydanych w 2024 roku;
Polemiki; Varia.

Już do kupienia w Oficynie wydawniczej „Rewasz”.

Jeszcze o karpatianach na aukcjach

1 marca 2026 | Aukcyjne karpatiana | Na temat: ,

Dom Aukcyjny REMPEX zaprasza na 325. Aukcję Sztuki Dawnej, która odbędzie się w środę 4 marca 2026 roku o godz. 18. Prezentowane obiekty można oglądać w Salonie Aukcyjnym przy ul. Karowej 31 w Warszawie w godzinach 11–19. Jak zwykle podczas aukcji sztuki dawnej, nie zabraknie akcentów karpackich. Wśród nich znajdują się dwa obrazy olejne: Władysława Karola Szernera (syna) (nr kat. 20) pt. „Hucuł i hucułka nad rzeką” oraz namalowany ok. 1936 roku obraz Ludwika Leszki (nr kat. 156) pt. „Kościółek w Dębnie”. W ofercie znalazł się również wybór akwarel na papierze: „Na polanie krokusów” (nr kat. 18) autorstwa Aleksandra Augustynowicza; „Pałac w Żywcu” (nr kat. 147) Stanisława Podgórskiego; „Pejzaż zimowy z chatami” (nr kat. 154) Stefana Filipkiewicza, najstarszego z trzech braci; „Widok na Giewont” (nr kat. 163) Gustawa Mariana Pillatiego. Twórczość Epifaniusza Drowniaka (Nikifora Krynickiego) reprezentują dwie akwarele (nr kat. 101 i 102) oraz sześć niewielkich rysunków ołówkiem (nr kat. 107–112), w tym trzy przedstawiające wille w Krynicy. Warto też wspomnieć o figurce z patynowanego brązu pt. „Harnaś strzelający z łuku” (nr kat. 21), autorstwa Henryka Piotrowskiego, z lat 30. XX wieku.

Piotr