Z nadzieją na spotkania na karpackich płajach i na zwycięstwo Ukrainy.
Z wiosennymi życzeniami od Karpackich
Kategorie
Radosnych Świąt Wielkiej Nocy
Gotyk w Karpatach
Od 10 kwietnia 2026 r. w Muzeum Narodowym w Krakowie będzie można oglądać wystawę „Gotyk w Karpatach”. Ma ona być pierwszą próbą łącznego przedstawienia sztuki schyłku średniowiecza we wszystkich krajach regionu. Poprzez zestawienie około stu obrazów i rzeźb, przewiezionych z dziewięciu krajów, które uzupełnia wykonana specjalnie na potrzeby wystawy dokumentacja fotograficzna tego, co nieprzenośne, pokazane będą Karpaty jako obszar artystyczny o utrzymanej ciągłości rozwoju, gdzie jedne dzieła sztuki dawały początek kolejnym. Po obu stronach gór działały bowiem te same warsztaty, obrazy i rzeźby przesyłane były w obu kierunkach, podobnie także przenikały się tu tendencje w sztuce. Wystawa będzie też wyjątkową okazję zobaczenia z bliska obrazów i rzeźb na co dzień trudno dostępnych lub wręcz nigdy niepokazywanych publicznie. Zaprezentuje ona zarówno nowe odkrycia, będące rezultatem bieżących prac konserwatorskich bądź badań terenowych, jak i stanie się okazją do naocznego zweryfikowania atrybucji postawionych dawno temu. Wykorzystane zostaną też możliwości scalania – choćby chwilowego – dzieł sztuki, których elementy zostały niegdyś rozproszone. Kuratorem wystawy jest dr Wojciech Marcinkowski.
Konferencja o Karpatach Wschodnich
W piątek, 10 kwietnia 2026 r. od godziny 9:30 w Sali Baltazara Fontany w Klubie Dziennikarzy „Pod Gruszką”, w Krakowie przy ul. Szczepańskiej 1 odbędzie się konferencja naukowa pt. „Przyroda i kultura Karpat Wschodnich jako przedmiot zainteresowań badawczych polskiego środowiska naukowego do 1939 roku”. Organizatorami konferencji są Oddział Krakowski Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich, Biblioteka Kraków, Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK oraz Komisja Historii Nauki PAU.
W imieniu organizatorów zapraszamy wszystkich chętnych.
Wstęp wolny.
Pogrzeb Andrija w Czortkowie
Mieliśmy zaszczyt, w swoim i Waszym imieniu, uczestniczyć w uroczystościach pogrzebowych śp. Andrija Stepanenki – towarzysza naszych karpackich wędrówek, który 11 marca zginął w walce w obronie ojczyzny przed rosyjską agresją (o czym wcześniej informowaliśmy). Przed grekokatolickim soborem śś. Piotra i Pawła, 16 marca, przy licznym udziale duchowieństwa i społeczeństwa Czortkowa odbyło się przywitanie ciała Andrija. Po nabożeństwach trumnę złożono w kościele pw. Św. Stanisława (oo. Dominikanów), gdzie 17 marca, pod przewodnictwem rzymsko-katolickiego metropolity lwowskiego abp. Mieczysława Mokrzyckiego odprawiona została koncelebrowana Msza Św., w której uczestniczyli mieszkańcy Czortkowa, towarzysze broni Andrija i goście przybyli z różnych stron Ukrainy i Polski. Kazanie wygłosił abp. Mokrzycki, który w asyście duchowieństwa katolickiego obu obrządków, duchowieństwa prawosławnego i asyście wojskowej poprowadził kondukt pogrzebowy na stary cmentarz katolicki i celebrował nabożeństwo nad grobem. Trumnę złożono w mogile przy dźwiękach ukraińskiego hymnu i salwie honorowej. Andrija żegnał cały Czortków, poprzez asystę wzdłuż trasy konduktu – wszyscy klęczeli przed swoimi domami, sklepami, aptekami, szkołami. Na tę chwilę całe normalne życie miasteczka się zatrzymało, słychać było tylko wojskową muzykę, a w przerwach syreny i samochodowe klaksony oddające cześć poległemu.
Nagranie z karpackich „Spotkań karpackich”
Mamy dobrą wiadomość dla tych, którzy przegapili wczorajsze Spotkania Karpackie online, na których prof. Maciej Janowski opowiadał o swojej książce „Karpaty. Opowieść o pewnych górach”. Mówił o okolicznościach jej powstania, a także o wątpliwościach i dylematach, które musiał rozstrzygnąć podejmując tak obszerny i wielowątkowy temat. Dziś zapis tej opowieści można obejrzeć pod tym linkiem. Serdecznie zapraszamy!
W kwietniu zapraszamy na Spotkania karpackiego online na temat „Międzywojennej Polsko – Czechosłowackiej konwencji turystycznej”.
Przełęcz profesora Leszczyckiego
Dzięki staraniom grupy osób, a przede wszystkim wójta Gminy Lutowiska Janusza Krupy, przełęcz pomiędzy Haliczem i Rozsypańcem w Bieszczadach od 1 stycznia 2026 r. nosi imię profesora Stanisława Leszczyckiego (rozporządzenie MSWiA z 18 grudnia 2025 r.). Na tę okoliczność w sali kina w budynku Urzędu Gminy Lutowiska 8 maja 2026 r. o godz. 11 rozpocznie się konferencja popularnonaukowa prezentująca sylwetkę naukową i dokonania profesora Leszczyckiego. Natomiast 20 czerwca na przełęczy pod Haliczem zostanie odsłonięty słupek drogowskazowy z nową jej nazwą. Z tej okazji grono członków i sympatyków Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego będzie wędrować ścieżkami wokół Tarnicy upamiętniając postać profesora Stanisława Leszczyckiego.
Korespondencja Vincenza z Biberowiczem
Podczas 35 seminarium vincenzologicznego Zakładu Edytorstwa Instytutu Filologii Polskiej UWr Iga Bortnik zaprezentowała wyniki badań nad korespondencją Stanisława Vincenza z Władysławem Biberowiczem – ukraińskim publicystą, działaczem politycznym i emigracyjnym. Skoncentrowała się na analizie listów znajdujących się w Archiwum Stanisława Vincenza w Dziale Rękopisów Ossolineum, a także na próbie rekonstrukcji relacji łączącej obu korespondentów. Szczegółowo przedstawiła biografię Biberowicza, osadzając ją w kontekście ukraińskiego życia kulturalnego i politycznego przełomu XIX i XX w., oraz omówiła okoliczności jego znajomości z Vincenzem – od wspólnego środowiska szkolnego w Kołomyi po studia w Wiedniu. Nagranie dostępne pod tym linkiem.
Architektura drewniana na Huculszczyźnie
W najbliższą sobotę, 28 marca 2026 r. w godz. 17–18.30 w Domu Spotkań z Historią przy ul. Karowej 20 w Warszawie Krzysztof Grzybowski porozmawia z prof. Małgorzatą Rozbicką i dr. Wojciechem Wółkowskim, a tematem rozmowy będzie drewniana architektura Pokucia i Huculszczyzny, którą w latach 1924–1939 badali, inwentaryzowali, opisywali i fotografowali studenci Politechniki Warszawskiej.
Zapraszamy!
Portret dudarza Mroza do kupienia
Pozycja katalogowa 23 na XX Wiosennej Aukcji Konesera 29 marca 2026 r. to obraz olejny na płótnie z 1928 roku Stanisława Bagieńskiego pt. „Kobziarz Mróz” (tytuł na odwrocie „Góral”). W tytule jest oczywisty błąd, instrumentem nie jest kobza. Portret przedstawia grającego na dudach, czyli kozie, Stanisława Budza-Lepsioka zwanego Mrozem, najsłynniejszego dudziarza podhalańskiego, bacę na hali Mała Łąka. Jan Kasprowicz napisał o nim wiersz pt. „Kobziarz Mróz” (stąd być może błędna nazwa instrumentu powielona w tytule obrazu), zachwycał się nim Karol Szymanowski, czy etnomuzykolog Adolf Chybiński. To on określił go mianem „wirtuoza piszczałki dwoistej” i nazwał ,,ostatnim dudziarzem”. Wyjeżdżał na koncerty do Warszawy, Lwowa, Berlina i Hamburga, a w 1925 r. wraz z kapelą Bartusia Obrochty na Wystawę Światową do Paryża. W 1937 r. grał na pogrzebie Karola Szymanowskiego w Krakowie na Skałce. Był współzałożycielem Oddziału Związku Podhalan w Poroninie, gdzie jest pochowany. Mróz był portretowany przez wielu malarzy m.in. Apoloniusza Kędzierskiego, Stanisława Gałka, Józefa Chlebusa , Antoniego Przesłańskiego, Staniława Kamockiego czy Władysława Skoczylasa (ten sam błąd w tytule jego drzeworytu z 1928 r. „Kobziarz (góral Mróz)”). Mróz był też często fotografowany. Wiele zdjęć można znaleźć w sieci.
Piotr
Opowieść o całych Karpatach
Zapraszamy na trzecie w tym roku Spotkania Karpackie online, które odbędą się jak zwykle w ostatni czwartek miesiąca, czyli 26 marca 2026 r. o godz. 19. Tematem będą oczywiście jak zawsze Karpaty, ale tym razem całe Karpaty. I choć tak szeroko określony zakres rozmowy, z uwagi na jego rozległość może się wydawać ryzykowny, czy wręcz karkołomny, to jednak takie ryzyko podjął nasz gość, prof. Maciej Janowski, autor książki „Karpaty. Opowieść o pewnych górach”, wydanej przez Wydawnictwo Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie. Książka liczy 804 strony, a jej premiera miała miejsce na jesieni 2025 r. Jak napisano w materiałach promocyjnych, opisuje ona przestrzeń, w której człowiek i krajobraz tworzą wspólnotę losu. Jest to prowadzona z literacką uważnością i historyczną erudycją narracja o wielonarodowym obszarze, w którym przez stulecia współistniały różne grupy etniczne i wyznaniowe. W tym specyficznym obszarze, rozpiętym między kulturami i imperiami, „górskość” stała się kategorią kulturową, sposobem życia i myślenia, kształtowanym przez naturę, wierzenia i sztukę. W trakcie naszego spotkania autor opowie o tym, na jakie problemy napotkał próbując napisać historię „całych Karpat”. W opowieści nie zabraknie zapewne także wątków związanych z próbami zdefiniowania specyfiki tego regionu – jego pograniczności, romantyzowanej górskiej wolności zderzanej z nędzą, przemocą oraz wyzyskiem w tym regionie, czy zmieniających się ideałów piękna w kontekście górskiej przyrody i krajobrazu. Warto podkreślić, że książka ta powstawała przez wiele lat, a jej osnową są osobiste doświadczenia autora wyniesione z karpackich wędrówek. Mamy także nadzieję na ciekawą dyskusję. Od premiery książki minęły już trochę, więc są „ukończeni czytelnicy”, na obecność których bardzo liczymy. Czytaj dalej