Wokół Mokryna u źródeł Czarnego Czeremoszu

4 października 2026 | Wydarzenia | Na temat: , ,

Pożegnanie lata to dobry moment na wspomnienie ostatniego, tradycyjnego wyjazdu Towarzystwa Karpackiego w Karpaty Ukraińskie. W tym roku nazwaliśmy wyprawę „Bystrzec Mokryński” – bo centralnym punktem wokół którego przebiegał szlak naszej wędrówki był Mokrynów Kamień. A dlaczego „Bystrzec”? – bo metą naszych wyjazdów jest zawsze Vincezowski Krzyż w Bystrzcu. Czytaj dalej →

Konfederacja Barska a milicja radziwiłłowska

4 października 2026 | Nowości wydawnicze

To już trzecia książka Macieja Śliwy o Konfederacji Barskiej w karpackim kontekście. Pierwsze były artykuły tego autora w Almanachu Karpackim „Płaj” poświęcone karpackim śladom Panów Barskich. W 2029 r. ukazała się pierwsza jego książka pt. „Konfederacja Barska, od Spiszu po Bieszczady”, trzy lata później druga pt. „Konfederacja Barska na Podkarpaciu”, teraz mamy trzecią, zatytułowaną „Konfederacja Barska a milicja radziwiłłowska”. Liczy ona ponad 400 stron i w oparciu głównie o korespondencję wojewody wileńskiego Karola Radziwiłła „Panie kochanku” z dowódcami konfederackich oddziałów m.in. Pułaskim, Miączyńskim,  Bierzyńskim i dowódcą milicji Antonim Szycem omawia udział milicji radziwiłłowskiej w działaniach konfederatów ze szczególnym uwzględnieniem Karpat i Podkarpacia. Zapraszamy do lektury.

Do kupienia „Hucuł” Tadeusza Rybkowskiego

3 października 2026 | Aukcyjne karpatiana | Na temat: ,

Na 330 Aukcji Sztuki Dawnej – Malarstwo, Rysunek, Grafika, Rzeźba, Domu Aukcyjnego REMPEX w środę 7 października 2026 r. o godz. 18, można będzie stać się właścicielem wystawionego pod numerem czwartym pięknego „Hucuła” Tadeusza Rybkowskiego (olej, deska; 27 x 20 cm) datowanego „Kołomyja 1880”. Dla tych, którzy w lot nie kojarzą, przypominam, że w 1880 r. w Kołomyi miała miejsce słynna Wystawa Etnograficzna organizowana przez Oddział Czarnohorski Towarzystwa Tatrzańskiego, którą sam Najjaśniejszy Pan Franciszek Józef raczył zaszczycić. Tadeusz Rybkowski brał w jej przygotowaniach czynny udział i ten obrazek był najpewniej na tę wystawę namalowany. Okazja zatem wyjątkowa, kłopot w tym, że jegomość na obrazku Rybkowskiego to nie Hucuł, a Cygan z Kosowa. Sfotografował go Juliusz Dutkiewicz ok. 1880 r. być może także na kołomyjską wystawę, a Rybkowski najprawdopodobniej posłużył się tą fotografią do namalowania swojego obrazu.

Na tej samej aukcji pod numerem 120 jest do kupienia „para obrazów z góralem i góralką” Juliusza Makarewicza (urodzonego w 1854 r. w Synowódzku Wyżnem koło Stryja). Obrazki są bardzo sympatyczne, oryginalnie oprawione, a malarz niewątpliwie inspirował się strojami Bojków i Hucułów, choć nie zbyt skrupulatnie.

Msza greckokatolicka w Łopience

20 września 2026 | Wydarzenia | Na temat: ,

Kustosz Łopieńskiego Sanktuarium Zbyszek Kaszuba oraz ksiądz protojerej Andrzej Żuraw zapraszają serdecznie do cerkwi pw. św. Paraskewy w Łopience w sobotę 26 września 2026 r. o godz. 11 na uroczyste nabożeństwo greckokatolickie z okazji święta Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (Rożdiestwo Preswiatoj Bohorodicy).
Mszy św. przewodniczyć będzie ksiądz Bogdan Kiszko w koncelebrze z księdzem Mironem Michaliszynem.
Po mszy zapraszamy na agapę.

Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat

19 września 2026 | Nowości wydawnicze, Wydarzenia | Na temat:

Jak się dowiadujemy, w przyszłym tygodniu rozpocznie się dystrybucja dwutomowej, liczącej blisko 1500 stron monografii pt. „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”, na którą złożyły się teksty ponad 30 autorów. Okazją do zakupienia książki będzie Warszawska Konferencja Geograficzna, w takcie której w najbliższy czwartek, 24 września o godz. 15 w auli im. Wacława Nałkowskiego (s. 102), w gmachu Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych UW odbędzie się poświęcone jej spotkanie. Wstęp wolny, wejście od dziedzińca. Kolejne spotkania promujące monografię zaplanowane są 23.10 w Muzeum Ziemi Bieckiej w Bieczu, 25.10. na Międzynarodowych Targach Książki w Krakowie, 26.10 w Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Krośnie i 4.11. w Instytucie Pileckiego w Warszawie.

Historia Głuchoniemców sięga XIV w. Od średniowiecza zachodni koloniści integrowali się z ludnością polską. Tak powstała społeczność zwana od XVII w. Głuchoniemcami. Tom I monografii przedstawia ich historię od XIV w., biografię etnonimu i choronimu, położenie, granice i charakterystykę geograficzną Głuchoniemiec oraz niemieckie ślady w głuchoniemieckiej toponimii. Tom II analizuje tożsamość, język, antroponimię oraz materialne i niematerialne dziedzictwo kulturowe Głuchoniemców. To pierwsza praca zgłębiająca temat Głuchoniemców w całej jego złożoności.

Jego Ekscelencja w Łopience

18 września 2026 | Wydarzenia | Na temat: ,

W miniony czwartek cerkiew p.w. św. Paraskewy w Łopience gościła w swoich progach Jego Ekscelencję księdza biskupa Stanisława Jamrozka. Ksiądz biskup wizytował parafię w Górzance i w ramach tej wizytacji wybrał się wraz z górzańskim proboszczem, księdzem Piotrem Bartnikiem pieszo przez przełęcz Hyrcza do Łopienki. Wizyta była krótka, bo ksiądz biskup miał w planie jeszcze odprawienie mszy w Górzance, ale w Łopience zapoznał się z historią cerkwi, jej odbudowy i duszpasterstwa w Łopience. Był bardzo zainteresowany cerkwią i zadeklarował swoją obecność na przyszłorocznym odpuście w Łopience.
Serdecznie dziękujemy Jego Ekscelencji za przybycie.

Zbyszek Kaszuba

W Łopience odbyły się kolejne warsztaty

16 września 2026 | Wydarzenia | Na temat: ,

Jak co roku w drugą sobotę września odbyły się w Łopience warsztaty etnograficzne dla dzieci. W tym roku zostały zaproszone dzieci z Hoczwi i Myczkowa (Polańczyka). Pogoda nie była sprzyjająca, było chłodno i kropił deszcz, ale profesjonalnie przygotowane zadaszenia, namioty i ciepła herbata zapewniły bardzo dobre warunki dla wszystkich. Najważniejsza była jednak gorąca atmosfera, którą stworzyli prowadzący warsztaty. Tradycyjnie gorąco było w „kuźni” u kowala, żelazo rozpalało się do czerwoności, a młoty sypały iskrami wokoło, podczas gdy Agnieszka i Filip Pasek wprowadzali dzieci w tajniki kowalstwa. Przy piecu rozłożył się warsztat kulinarny, gdzie dzieci wyrabiały ciasto, piekły proziaki i ubijały masło w drewnianych bodenkach (maselnicach), a ileż potem było radości z jedzenia proziaków z prawdziwym, samemu zrobionym masłem. Pod namiotem przy wtórze kapeli łemkowskiej, którą z przybyłych dzieci zorganizował Bogdan Bracha lider Orkiestry świętego Mikołaja, przy długim stole w skupieniu pochylały się dzieci nad krosnami, aby pod kontrolą Mateusza utkać kolorową serwetkę. Obok zaś w nie mniejszym skupieniu pod kierunkiem Zbigniewa dzieci wyczarowywały różne kształty z gliny na kole garncarskim, a wyobraźnia podsuwała im niesamowite pomysły twórcze. Czytaj dalej →

O najstarszych fotografiach Pienin

15 września 2026 | e-Płaj | Na temat:

To niestety dopiero drugi w tym roku artykuł w e-Płaju, czyli Almanachu Karpackim „Płaj” w wersji cyfrowej. Liczyliśmy na więcej, ale cóż – autorzy tekstów jakoś nie dopisują. Poświęcony jest on najstarszym fotografiom Pienin, znanym dotąd w zasadzie jedynie z opowieści, a teraz po raz pierwszy od ponad stu pięćdziesięciu lat ponownie udostępnionym publiczności. Czytelnik znajdzie w nim także wiele ciekawych informacji o osobie ich autora, Franciszka Wyspiańskiego, postaci bardzo tajemniczej, powszechnie mylnie utożsamianej i – co by nie mówić – jednak tragicznej. Artykuł ukazał się po raz pierwszy w trzydziestym piątym tomie „Prac Pienińskich”, rocznika Pienińskiego Ośrodka Historii Turystyki Górskiej w Szczawnicy. Biorąc jednak pod uwagę niewielki nakład tego skądinąd doskonałego i wielce zasłużonego periodyku, postanowiliśmy udostępnić go także czytelnikom e-Płaju. Zapraszamy do lektury! Wystarczy kliknąć na powyższy baner.
Andrzej Wielocha, O Franciszku Wyspiańskiem, pierwszym fotografie Pienin. Czytaj dalej →

Podsumowanie projektu „Trójsztafeta Karpacka”

12 września 2026 | Wydarzenia

W weekend 5-6 września miało miejsce zakończenie projektu „Trójsztafeta Karpacka”, której patronem było Towarzystwo Karpackie. Miał on na celu upamiętnienie polsko-czechosłowackiej konwencji turystycznej, która weszła w życie 12 czerwca 1926 roku. Realizacja projektu trwała od 23 maja do 6 września 2026 roku. „Trójsztafeta” składała się z cyklu 24 wyjazdów, których łączny dystans wyniósł 1600 km. Na trasach pojawiło się w sumie 140 uczestników. Naszych wędrowców można było spotkać w górach Czech, Polski, Słowacji i Ukrainy. W sumie w 30 pasmach, miedzy innymi na szlakach Beskidu Morawsko-Śląskiego, Beskidu Żywieckiego, Małej Fatry, Beskidu Niskiego, Rudaw Słowackich, Pasma Pikuja, Gór Hryniawskich i Czywczyńskich. Akcja była oddolną inicjatywą akademickiego środowiska przewodnickiego. Trasy zorganizowali wspólnie członkowie następujących organizacji: AKT PTTK „Czwórka” z Warszawy, Towarzystwo Karpackie, AKT Watra, SKPG Harnasie, SKPT Gdańsk, SKPB Katowice, SKPB Łódź, SKPB Rzeszów, SKPB Warszawa, SKG Warszawa, SKPG Kraków. Dzięki tej współpracy udało się dotrzeć we wszystkie trzy obszary objęte wspomnianą wyżej umową oraz odwiedzić dwa karpackie trójstyki: polsko-słowacko-ukraiński oraz polsko-słowacko-czeski. Trasę można prześledzić poniżej, a tu obejrzeć podsumowanie. Czytaj dalej →

O jaskiniach Beskidu Niskiego

10 września 2026 | Spotkania Karpackie | Na temat: ,

Zapraszamy na dziewiąte w 2026 r. Spotkania Karpackie online, które odbędą wyjątkowo w przedostatni czwartek miesiąca, a więc 17 września, jak zwykle o godz. 19. Gościem będzie Rafał Suski, geomorfolog i grotołaz, osoba z pewnością najbardziej zorientowana w zawiłościach i tajemnicach jaskiń Beskidu Niskiego. Zauważyć należy, że środowisko naturalne Beskidu Niskiego najczęściej kojarzone jest z przyrodą ożywioną, a więc ze światem roślin i zwierząt, obszar ten identyfikowany jest powszechnie także przez jego krajobraz kulturowy. Rzadziej zaś Beskid Niski kojarzony jest z elementami przyrody nieożywionej – a więc z tzw. czynnikami abiotycznymi, a już najrzadziej chyba z jaskiniami. Tymczasem w Beskidzie Niskim zinwentaryzowano setki obiektów jaskiniowych, w tym kilka o długości powyżej 100 m. Nasz gość odegrał niebagatelną rolę zarówno w dziele inwentaryzacji jaskiń, jak i w ich eksploracji. Ma więc wszelkie podstawy, aby w oparciu o swoją unikalną wiedzę i osobiste doświadczenia opowiedzieć o tym, jak te beskidzkie jaskinie powstają, jak wyglądają, co można w nich znaleźć, skąd się wzięły ich nazwy, ale także jak zostać ich odkrywcą oraz – co jest szczególnie ważne – czy i jak bezpiecznie można się po nich poruszać. Beskid Niski wciąż jeszcze skrywa nieznane dotąd jaskinie, które cierpliwie czekają na swoich odkrywców. Czytaj dalej →