Wszystko na temat: Tatry

O polsko-czechosłowackiej konwencji turystycznej

9 kwietnia 2026 | Spotkania Karpackie | Na temat: ,

Zapraszamy na czwarte w tym roku Spotkanie Karpackie online, które odbędą się 23 kwietnia, tym razem w przedostatni czwartek miesiąca, ale jak zwykle o godz. 19. Gościem będzie Grzegorz Kaczmarek z SKPB Warszawa, a tematem wykładu międzywojenna polsko-czechosłowacka konwencja turystyczna. A okazja jest szczególna, bowiem w 2025 r. przypadało okrągłe 100-lecie jej podpisania. Konwencja, w czasach kiedy pilnie strzeżono granic państwowych, a ich przekroczenie odbywało się na podstawie paszportu, była ewenementem na skalę europejską. Taka umowa między – delikatnie rzecz ujmując – nieufnie nastawionymi do siebie państwami, zaistniała wyłącznie dzięki dialogowi zainicjowanemu przez polskich, czeskich i słowackich działaczy turystycznych oraz naukowców. Z naszej strony szczególnie istotne było zaangażowanie takich autorytetów i działaczy jak Walery Goetel i Mieczysław Orłowicz. To między innymi dzięki ich staraniom udało się zrealizować pomysł, który w mocno niesprzyjających realiach pierwszych lat międzywojnia wydawał się wielu osobom wyłącznie „czystą fantazją”. Warto przy tym wiedzieć, iż w tym samym czasie powołana została, pomyślana jeszcze bardziej ambitnie Asocjacja Słowiańskich Towarzystw Turystycznych. Nasz gość opowie o okolicznościach towarzyszących powstaniu konwencji, o jej zasięgu i funkcjonowaniu. Tłem opowieści będą, ogólnie bardzo złożone relacje polsko-czechosłowackie w okresie międzywojennym. W opowieści pojawi się również wątek „Trójsztafety Karpackiej” czyli projektu będącego współczesnym odniesieniem się do tej historycznej idei. Pokrótce: jedenaście organizacji zrzeszających przewodników i organizatorów turystyki z różnych ośrodków w Polsce (w tym praktycznie wszystkie studenckie koła przewodnickie) oraz partnerzy z Czech i Słowacji przejdą podzielony na 19 odcinków fragment Karpat od trójstyku PL/SK/UA do trójstyku PL/SK/CZ. Trasy te będą się uzupełniać i przecinać, umożliwiając międzynarodowemu towarzystwu poznanie się i integrację. Układ tras ustalono na zasadzie puzzli. Cała akcja przeprowadzona zostanie w okresie maj-wrzesień 2026 r. Czytaj dalej →

Stryjeńska – Chitry – Rekucki

7 kwietnia 2026 | Aukcyjne karpatiana | Na temat: , ,

Na  326 Aukcji Sztuki Dawnej Domu Aukcyjnego „Rempex” w środę 8 kwietnia 2026 r. o godz. 18 oferowane jest osiem kolorowych rotograwiur z 1927 r. z teki „Tańce Polskie” autorstwa Zofii Stryjeńskiej. Trzy spośród nich są inspirowane tańcami karpackimi: „Zbójnicki”, „Góralski” i „Kołomyjka” (nr kat. 24-26). Karpacka jest tu zatem jedynie inspiracja, ale co Stryjeńska, to Stryjeńska!
Z kolei nr kat. 103 to akwarela Antoniego Ferdynanda Chitry de Freyselsfeld pt. „Droga do Jaremcza” z 1936 r. Autor to malarz akwarelista, urodzony 19 stycznia 1873 r. w rodzinie pułkownika armii austro-węgierskiej. W 1892 roku ukończył gimnazjum w Rzeszowie. Był nie tylko malarzem, ale jak ojciec, również zawodowym żołnierzem. Służył w armii austro-węgierskiej, a od 1918 r. do przejścia na emeryturę w 1936 r., w armii polskiej. Podpułkownik tytularny WP. Mieszkał w Kołomyi. Najbardziej znany jest z akwareli  przedstawiających typy huculskie oraz pejzaże okolic Kołomyi. Niektóre jego prace były reprodukowane w okresie międzywojennym na pocztówkach.
Mamy na aukcji też dwa zestawy niewielkich obrazów olejnych na tekturze autorstwa Michała Maksymiliana Rekuckiego, na które składają się pejzaże górskie: „Pejzaż z chatami i strumykiem”, „Pejzaż z chatą”, „Pejzaż z kozami” (poz. kat. 68) oraz „Pejzaż z ruinami zamku – Czorsztyn” i „Widok na dolinę”  (poz. kat. 94). Rekucki to ciekawa postać. Ten portrecista i pejzażysta urodził się w 1884 r. w Nowym Targ i tam jest pochowany. Ukończył gimnazjum w Nowym Sączu. Po maturze odbył roczną służbę w armii austriackiej, a następnie przez rok studiował na Wydziale Budownictwa Politechniki Lwowskiej. W 1907 r. po przenosinach do Krakowa, podjął studia na UJ oraz na Akademii Sztuk Pięknych w pracowniach Józefa Mehoffera i Wojciecha Weissa (1907–1912). W czasie I wojny światowej walczył w armii austro-węgierskiej na froncie wschodnim, gdzie dostał się do niewoli rosyjskiej. Siedem lat spędził w obozach jenieckich na Syberii, a następnie w Krasnojarsku. Czytaj dalej →

Portret dudarza Mroza do kupienia

21 marca 2026 | Aukcyjne karpatiana | Na temat:

Pozycja katalogowa 23 na XX Wiosennej Aukcji Konesera 29 marca 2026 r. to obraz olejny na płótnie z 1928 roku Stanisława Bagieńskiego pt. „Kobziarz Mróz” (tytuł na odwrocie „Góral”). W tytule jest oczywisty błąd, instrumentem nie jest kobza. Portret przedstawia grającego na dudach, czyli kozie, Stanisława Budza-Lepsioka zwanego Mrozem, najsłynniejszego dudziarza podhalańskiego, bacę na hali Mała Łąka. Jan Kasprowicz napisał o nim wiersz pt. „Kobziarz Mróz” (stąd być może błędna nazwa instrumentu powielona w tytule obrazu), zachwycał się nim Karol Szymanowski, czy etnomuzykolog Adolf Chybiński. To on określił go mianem „wirtuoza piszczałki dwoistej” i nazwał ,,ostatnim dudziarzem”. Wyjeżdżał na koncerty do Warszawy, Lwowa, Berlina i Hamburga, a w 1925 r. wraz z kapelą Bartusia Obrochty na Wystawę Światową do Paryża. W 1937 r. grał na pogrzebie Karola Szymanowskiego w Krakowie na Skałce. Był współzałożycielem Oddziału Związku Podhalan w Poroninie, gdzie jest pochowany. Mróz był portretowany przez wielu malarzy m.in. Apoloniusza Kędzierskiego, Stanisława Gałka, Józefa Chlebusa , Antoniego Przesłańskiego, Staniława Kamockiego czy Władysława Skoczylasa (ten sam błąd w tytule jego drzeworytu z 1928 r. „Kobziarz (góral Mróz)”). Mróz był też często fotografowany. Wiele zdjęć można znaleźć w sieci.

Piotr

Oppenheimowe „Tatry w zimie”

13 marca 2026 | Aukcyjne karpatiana | Na temat:

Na 90. Aukcji Sztuki + Varia organizowanej 16 marca 2026 r. o godz. 19:30 (101 Projekt Galeria Sztuki Współczesnej i Dom Aukcyjny Sp. z o.o. ul. Piękna 62/64 w Warszawie) można nabyć oprawiony w drewnianą oprawę z ornamentami góralskimi album zatytułowany „Tatry w zimie” z lat 20. XX wieku (pozycja 46 w katalogu). Autorem jest Józef Oppenheim – taternik, narciarz wysokogórski, ratownik TOPR, w latach 1914-1939 jego kierownik. Autor wydanego w 1936 r. przewodnika „Szlaki narciarskie Tatr Polskich i główne przejścia na południową stronę”, a także wybitny artysta fotografik. To właśnie zdjęcia Oppenheima stanowiły trzon albumu widoków Tatr i Pienin podarowanego przez PTT w 1925 r. papieżowi Piusowi XI. który był w młodości zapalonym alpinistą, a w latach 1919–1921  nuncjuszem apostolskim w Polsce. Album „Tatry w zimie” jest trzecim z wydawnictw tatrzańskich Oppenheima. Ostrość, a przez to i jakość zdjęć jest lepsza w porównaniu z wcześniejszymi albumami. Czytaj dalej →

Jeszcze o karpatianach na aukcjach

1 marca 2026 | Aukcyjne karpatiana | Na temat: ,

Dom Aukcyjny REMPEX zaprasza na 325. Aukcję Sztuki Dawnej, która odbędzie się w środę 4 marca 2026 roku o godz. 18. Prezentowane obiekty można oglądać w Salonie Aukcyjnym przy ul. Karowej 31 w Warszawie w godzinach 11–19. Jak zwykle podczas aukcji sztuki dawnej, nie zabraknie akcentów karpackich. Wśród nich znajdują się dwa obrazy olejne: Władysława Karola Szernera (syna) (nr kat. 20) pt. „Hucuł i hucułka nad rzeką” oraz namalowany ok. 1936 roku obraz Ludwika Leszki (nr kat. 156) pt. „Kościółek w Dębnie”. W ofercie znalazł się również wybór akwarel na papierze: „Na polanie krokusów” (nr kat. 18) autorstwa Aleksandra Augustynowicza; „Pałac w Żywcu” (nr kat. 147) Stanisława Podgórskiego; „Pejzaż zimowy z chatami” (nr kat. 154) Stefana Filipkiewicza, najstarszego z trzech braci; „Widok na Giewont” (nr kat. 163) Gustawa Mariana Pillatiego. Twórczość Epifaniusza Drowniaka (Nikifora Krynickiego) reprezentują dwie akwarele (nr kat. 101 i 102) oraz sześć niewielkich rysunków ołówkiem (nr kat. 107–112), w tym trzy przedstawiające wille w Krynicy. Warto też wspomnieć o figurce z patynowanego brązu pt. „Harnaś strzelający z łuku” (nr kat. 21), autorstwa Henryka Piotrowskiego, z lat 30. XX wieku.

Piotr

Karpatiana na najbliższych aukcjach

24 lutego 2026 | Aukcyjne karpatiana | Na temat: ,

W najbliższą środę, 25 lutego 2026 o godz. 19 w Sopockim Domu Aukcyjnym Galeria w Warszawie (ul. Nowy Świat 54/56) odbędzie się „Aukcja Malarstwa Polskiego”. Wśród 87 obiektów znalazło się kilkanaście prac o tematyce karpackiej. Są wśród nich pejzaże tatrzańskie i podhalańskie: dwie akwarele/gwasze braci Stefana i Mieczysława Filipkiewiczów oraz obrazy olejne autorstwa Mieczysława Filipkiewicza, Stanisława Kamockiego, Edmunda Szyftera i dwa Michała Stańki (poz. 43, 44, 45, 46, 51, 52, 52, 54 w katalogu). Pod numerem katalogowym 47 stanowi olejne studium Teodora Axentowicza zatytułowane „Święto Jordanu”, przedstawiające jeden z jego ulubionych motywów. Uwagę zwracają również pastelowe portrety typów góralskich autorstwa Stanisława Górskiego (poz. 49, 50, 53, 54), m.in. „Góral”.

Dwa dni później, 27 lutego 2026 o godz. 15 w Domu Aukcyjnym DESA Unicum SA (ul. Piękna 1A w Warszawie) odbędzie się aukcja na żywo pt. „Pod Tatrami. Zakopane i jego dziedzictwo”. W katalogu znalazły się 52 obiekty, a wśród nich m.in. pejzaże tatrzańskie i podhalańskie, stół w stylu zakopiańskim z końca XIX w. oraz inne wyroby drewniane. W ofercie znajdują się także obrazy na szkle Eweliny Pęksowej, kilimy, fotografie oraz trzy drzeworyty, w tym bardzo interesujący drzeworyt Stanisława Raczyńskiego pt. „Baca z Podhala”. Czytaj dalej →

Jaroszyński i Pautsch do kupienia

3 lutego 2026 | Aukcyjne karpatiana | Na temat: ,

Dzisiaj czyli 3 lutego 2026 o godz. 19 na aukcji „Art Outlet. Sztuka Dawna” w Domu akcyjnym DESA Unicum SA, przy ul. Pięknej 1A jest do nabycia m.in. bardzo sympatyczny obraz Fryderyka Pautscha pt. „Huculskie dziecko”, oraz niezwykłej urody i solidnych wymiarów (70 cm x 100 cm) działo Józefa Jaroszyńskiego „Huculi w dolinie”.
Natomiast 12 lutego 2026 o godz. 19 w tym samym Domu Aukcyjnym odbędzie się kolejna aukcja pt.  „Zakopane. zakopane”. Od  do 12 lutego 2026 trwa wystawa przedaukcyjna obejmująca 137 bardzo różnorodnych obiektów. Od obrazów Władysława Jarockiego „Portret góralki na tle chaty” z 1937 r. poprzez grafikę, rzeźbę, fotografie, sztukę użytkową, po przedmioty codziennego użytku w tym meble, kilimy, a także kierpce, ciupagi, souveniry w „stylu zakopiańskim”, czy narty i raki sprzed stu lat. Wśród autorów wiele słynnych nazwisk, np. Witkacy, R. Malczewski, Z. Stryjeńska, W. Skoczylas, Hasior, A. Rząsa i in.
Kupił nie kupił, pooglądać warto.

Piotr

„Dziedzictwo” zachodniego Podhala

5 grudnia 2025 | Wydarzenia | Na temat: ,

Pracownia Duży Pokój zaprasza na spotkanie pt. „Pogranicza, dziedzictwa, krajobrazy i ludzie” wokół książki „Dziedzictwa i ich pogranicza. W dwa i pół roku wokół zachodniego Podhala”, we wtorek 9 grudnia 2025 r. o godzinie 18:30 w siedzibie Pracowni przy ul. Wareckiej 4/6 w Warszawie. Książka, która będzie bohaterem spotkania stanowi zbiór tekstów poświęconych zachodniemu Podhalu, będących efektem etnograficznych badań terenowych prowadzonych w latach 2021–2024 w Chochołowie, Nowem Bystrem i okolicznych miejscowościach. Autorzy i autorki, koncentrując się na różnych aspektach lokalnej rzeczywistości, badali wieloznaczność pojęcia „dziedzictwo” – zarówno w jego oficjalnych formach, jak i codziennych praktykach, postawach czy światopoglądach. Dziedzictwem okazują się nie tylko stroje, zwyczaje czy architektura, ale też praca, religijność, pamięć, wychowanie i relacje społeczne. Publikacja nie dostarcza prostych definicji, jednoznacznych odpowiedzi, lecz proponuje uważną, antropologiczną opowieść o pograniczach dziedzictwa.

Ekwipunek wysokogórski w 1939 r.

1 grudnia 2025 | Nowości wydawnicze | Na temat: ,

Ukazał się 336 tom Wielkiego Leksykonu Uzbrojenia – Wrzesień 1939 pt. „Ekwipunek wysokogórski” autorstwa Krzysztofa Pięciaka poświęcony działalności Wojska Polskiego na rzecz zabezpieczenia granic II RP w Tatrach i w Karpatach Wschodnich. Do zabezpieczenia granicy w Tatrach wystarczała stosunkowo nieliczna formacja Kompania Wysokogórska Brygady Strzelców Podhalańskich. Pomimo, że działała krótko, to zapisała się w pamięci mieszkańców Podhala i osób związanych Tatrami i turystyką wysokogórską. Jej następcami były Szkoła Wysokogórska i detaszowane pododdziały pułków podhalańskich. Szkoła Wysokogórska funkcjonowała ponownie w latach 1927–1931. Pod koniec lat 30. utworzono dwa pułki KOP do działań w Karpatach. Elementy specjalistycznego umundurowania pojawiły się także w Policji Państwowej. Tym właśnie formacjom i ich ekwipunkowi poświęcony jest ten tomik.

„Stara cerkiew w Worochcie”

23 października 2025 | Aukcyjne karpatiana | Na temat: ,

Wstyd się przyznać, ale strasznie zaniedbaliśmy ostatnio „akcyjne karpatiana”. Zatem żeby te zaniedbania choć trochę nadrobić, prezentujemy dziś kilka naprawdę świetnych karpackich prac z najbliższej aukcji „Grafiki Artystycznej” z projektu aukcyjnego „Sztuka Dawna” DESA Unicum, która odbędzie się 27 października 2025 r. o godz. 19 przy u. Pięknej 1A w Warszawie.
Przede wszystkim wielkiej urody drzeworyt zatytułowany „Stara cerkiew w Worochcie” autorstwa Krystyny Wróblewskiej (1904-1994),  drzeworytniczki i malarki, matki jednego z największych polskich malarzy XX w., Andrzeja Wróblewskiego.
Wart też zainteresowania jest inny drzeworyt (kolorowany) wystawiony na tej aukcji, mianowicie powstały około 1937 r. „Hucuł w słomkowym kapeluszu” Edmunda Ludwika Bartłomiejczyka (1885- 1950), autora wielu znanych doskonałych „huculskich” drzeworytów, w tym okładki do pierwszego wydania „Na wysokiej połoninie” Stanisława Vincenza.
Niezwykle sympatyczna jest również barwna litografia na papierze Bronisławy Rychter-Janowskiej (1868-1953) pt. „W drodze do kościoła”, znana też jako „Pasterka”. Nie jest to wprawdzie motyw huculski, choć takie w swoje twórczości malarka miała, ale być może pochodzi z czasów jej pracy w wiejskiej szkole w Siołkowej koło Grybowa, niewątpliwie więc także karpacki.
No i na koniec nie do pogardzenia dwa „skoczylasy”, czyli drzeworyty Władysława Skoczylasa (1883-1934) – „Taniec zbójników I” i „Zbójnicy ze skarbem” z pierwszego dwudziestolecia XX w. Nic, tylko kupować.