Za tamtą górą Antoniego Kroha

za_tanta_goraZ prawdziwą radością pragniemy poinformować, że Wydawnictwo „Iskry” na październik 2016 r. zapowiada premierę książki Antoniego Kroha pt. Za tamtą górą. Wspomnienia łemkowskie. Książka jest autorską opowieścią o Łemkach, od wieków żyjących w Beskidzie Sądeckim i Niskim, w latach 1945–1946 przesiedlonych w trybie „dobrowolno-przymusowym” na Ukrainę, zaś w 1947 roku, podczas akcji „Wisła”, deportowanych i rozproszonych na Ziemiach Zachodnich. Czytamy o tych, którym z niemałym trudem udało się wrócić, choć już nie na swoje, o odnajdywaniu się w nieprzyjaznych realiach PRL, pierwszych koncertach zespołu „Łemkowyna”, łemkowskich Watrach, przywiązaniu do tradycji, kultury, języka. Autor pisze o sprawach nieprostych, a lustro łemkowskie odbija także polskie problemy. Dzięki wspaniałomyślności autora, który jest członkiem Wielkiej Rady Karpackiego Płaju, fragmenty tej książki mogliśmy opublikować w tomach 50 i 51 naszego Almanachu. Czytaj dalej

Ekshumacje na Kukulu

03_kukulPod koniec sierpnia 2016 r. w rejonie czarnohorskiego szczytu Kukul (1540 m) działała wojskowo-historyczna ekspedycja poszukiwawcza Międzynarodowa Straż Pamięci „Karpaty 2016”, której zadaniem było odnalezienie śladów I wojny światowej, a przede wszystkim zapomnianych grobów poległych pod czas walk żołnierzy. Jej organizatorem było ukraińskie stowarzyszenie „Związek Pamięci Narodowej” (Союз Народна Пам’ять). Uczestnicy ekspedycji zorganizowanej z okazji 100-lecia walk o karpackie przełęcze, a wspieranej przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Ukrainy i administrację obwodową rozbili obóz na stokach Kukula. Przy użyciu wykrywaczy metali prowadzili poszukiwania w całym masywie. Czytaj dalej

XXXII Babiogórska Jesień

jesien_babiogorska_2016Serdecznie zapraszamy na XXXII Babiogórską Jesień, która odbędzie się w dniach 17-18 września 2016 r. w Zawoi Widłach. Jest to jedna z największych cyklicznych imprez folklorystycznych Małopolski, a zarazem jedno z najważniejszych wydarzeń kulturalnych w regionie Beskidów. Festiwal ten corocznie prezentuje folklor babiogórski oraz sztukę ludową regionu, przywracając pamięć o jego pasterskiej przeszłości. Głównym punktem Babiogórskiej Jesieni jest powitanie jesiennego redyku – powrót pasterzy z owcami do wsi. Na scenie festiwalowej prezentować się będą zespoły z kraju i zagranicy m.in. zespół Poggiodiana z Sycylii, Annutara z Polski, Spojené huky Slovenska, dudziarska orkiestra ze Słowacji, Duch Gór – Trebunie Tutki i Urmuli, Wokół Babiej Góry, Tisza-tavi AMI Tiszafüred z Węgier oraz Sharema z Polski. Festiwalowi towarzyszyć będą Targi Sztuki Ludowej i Rękodzieła Artystycznego, wystawy i kiermasz handlowo-gastronomiczny. Szczegóły na stronie festiwalu.

„Hucuł na saniach”

sichulNa „Aukcji Prac na Papierze” Sopockiego Domu Aukcyjny – Galeria Gdańsk, przy ul. Długiej 2/3 w sobotę, 24 wrzesień 2016 o godz. 17 będzie można zakupić nieznaną pracę Kazimierza Sichulskiego z 1919 r. pt. „Hucuł na saniach” (akwarela, gwasz, tektura, 90 x 68,5 cm) znajdującą się w katalogu pod nr 35. Cena wywoławcza 13 tys. zł.
Kazimierz Sichulski (1879 – 1942) polski malarz, rysownik i grafik. Studiował w latach 1900–1908 na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod okiem Leona Wyczółkowskiego, Józefa Mehoffera i Stanisława Wyspiańskiego. Kształcił się również w Rzymie, Paryżu i Monachium. Dominantą jego twórczości , była Huculszczyzna, pod przemożnym urokiem której pozostał prze całe życie, począwszy od swego pierwszego tam pobytu w zimie 1905 r. (wraz z Jarockim i Pautschem). Fascynował go Huculski folklor, barwność strojów, specyfika obrzędów cerkiewnych.

Konserwacje karpackich cerkwi

Biserica_Gersa_2008_01W niewielkiej rumuńskiej wiosce Gersa (w gminie Rebrişoara, niedaleko Nasaud) leżącej na południowych stokach Gór Rodniańskich zachowała się stara  drewniana cerkiew greckokatolicka (obecnie prawosławna) pw. śś. Archaniołów Michała i Gabriela pochodząca (wg zachowanej inskrypcji)
z 1721 r. Świątynia składa się z przedsionka, nawy i węższego od niej, zamkniętego prostokątnie prezbiterium. Drzwi wejściowe z ozdobnym, zamkniętym półkoliście portalem znajdują się na południowej stronie. Dach kalenicowy, łamany, niższy nad prezbiterium, pokryty jest gontem. Nad przedsionkiem usytuowana jest wieża z piękną galerią otwartą na wszystkie strony łukami wspartymi na ozdobnych słupach, zwieńczona unikatowym, bardzo wysokim i wąskim hełmem. W nawie głównej sklepionej kolebkowo, wymalowanej w latach 60, zachował się trzydrzwiowy ikonostas z XVIII w. z prazdnikami malowanymi przez Toadera Gherleanu, uzupełniony w partii szczytowej ikonami na szkle. Czytaj dalej

O Vincenzie w huculskim Krasnyku

Krasnyk_2W położonym nad Czarnym Czeremoszem huculskim Krasnyku, w Domu Kultury 23 sierpnia 2016 r. odbył się wieczór literacki poświęcony twórczości Stanisława Vincenza. Wziął w nim udział wiceprzewodniczący Rady Powiatu Iwan Makiwnyczuk, który otwierając spotkanie przywołał to, co o Stanisławie Vincenzie powiedział tłumacz „Prawdy starowieku” na język ukraiński Taras Prochaśko:
Gdyby nie ten człowiek, to poza naszymi górami nikt by o nas nawet nie wiedział. Nasi rodacy coś zgromadzili, analizowali. Dobrze robili. To jest bardzo potrzebne. Dobre, ale nieme. Książka „Na wysokiej połoninie” jest jedną z niewielu najbardziej znaczących książek o Huculszczyźnie. Ona wprowadziła Huculszczyznę w kontekst kultury światowej.
W wieczorze literackim uczestniczyli także Iwan i Jarosław Zełeńczukowie pracownicy naukowi „Filii Huculszczyzna” Narodowego Naukowo-Badawczego Instytutu Ukrainoznawstwa oraz dziennikarz  Wasyl Nahirniak.

II Zjazd Karpacki „Karpaty – Góry Kultury”

karpaty1aZwiązek Podhalan, Zjednoczenie Łemków, Stowarzyszenie Euroregion Karpacki Polska, Burmistrz Miasta Sanoka mają zaszczyt zaprosić na II Zjazd Karpacki „Karpaty – Góry Kultury”, w 80. rocznicę Zjazdu Górskiego w Sanoku. Zjazd zorganizowany będzie w dniach 24-28 sierpnia 2016 r., a główne uroczystości odbędą się 28 sierpnia. Rozpocznie je o godz. 11 Msza Święta i spotkanie ekumeniczne na dziedzińcu sanockiego Zamku. Później uczestnicy przejdą w barwnym korowodzie karpackim ulicami Sanoka do Muzeum Budownictwa Ludowego, gdzie odbędzie się prezentacja kultur karpackich, występy artystyczne oraz „Carpathia – Jarmark Karpacki.” Dzień wcześniej 27 sierpnia o godz. 20 odbędzie się rozpalenie symbolicznej „Watry Karpackiej” nad Sanem obok Skansenu, podczas którego wystąpią zespoły Pogórzanie i Osławianie. Czytaj dalej

Po sezonie (Płaj 50)

Hierotej Pihulak (Єротей Пігуляк) 1851 – 1924

Poniższy tekst jest jednym z rozdziałów książki Hieroteja Pihulaka „Werchowyński Zhadky. II. Nad ozerom” (Czerniwci 1909. ss. 190–204). Autorowi poświęcamy w 50 tomie „Płaju” obszerny artykuł.

pihulakWszędzie dobrze, ale w domu najlepiej. Wszędzie ładnie i pięknie, a na mojej Werchowinie, wysoko nad Czeremoszem, i tak najpiękniej. Jak dziecko nawet przy najulubieńszych zabawkach jedną ma tylko myśl: Do mamy, do mamy!– tak i mnie wypełnia całego Werchowina: Na Czarnohorę! Nad jezioro!

Piękne są Alpy z wielkimi, prosto w niebo strzelającymi skalistymi szczytami, piękne są krasowe krajobrazy o fantastycznych formach, ale wszystko to jakieś gołe, za ostre, a kras dyszy po prostu pustką…Co prawda klimat wynagradza te niedostatki, ale nadaremnie wypatrywałem tam rozległych przestrzeni zielonych połonin z pysznymi, bujnymi lasami smrekowymi naszych Karpat. Tam wybujała gigantyczność przyrody aż do przestrachu, tu spokojna, miła dostojność; tam młoda bujność, tu spokojne umiarkowanie; tam ostre, szorstkie skały, tu zaokrąglone, umajone miękką zielenią kopuły. I nie dziwota, bo Alpy są geologicznie młodszym tworem, a Karpaty starsze, rozmyte, wyrównane, wygładzone, dominuje w nich stateczność i powaga dojrzałego wieku. Patrzę z mojego ganeczka na ciche, lśniące lustro jeziora, na ten spokój, który rozścielił się nad wysokimi połoninami, oświetlonymi łagodnym światłem porannego, jesiennego słońca – i w moją duszę wlewa się spokój, harmonia i równowaga tego miłego obrazu.

Czytaj dalej

Rymanów Zdrój na starej widokówce

rymanow1Galeria Sztuki w Rymanowie Zdroju serdecznie zaprasza na wernisaż wystawy zatytułowanej „Rymanów Zdrój na starej widokówce”, który odbędzie się w środę 3 sierpnia 2016 r. o godzinie 19 w siedzibie galerii przy ulicy Zdrojowej 40. Wystawę starych pocztówek z Rymanowa Zdroju pochodzących ze zbiorów pana Zbigniewa Więcka będzie można oglądać od 3 do 30 sierpnia.

„Bieszczady Odnalezione” po raz czwarty

Bieszczady_donalezione_04Miło nam poinformować, że ukazał się właśnie czwarty numer czasopisma „Bieszczady Odnalezione” wydawanego przez Stowarzyszenie Rozwoju Wetliny i Okolic. Tom liczy 135 stron i zawiera osiem artykułów poświęconych bieszczadzkiej historii, a wydano go dzięki wsparciu finansowemu Województwa Podkarpackiego.
A oto jego zawartość:
Zbigniew Maj, Andrzej Pelisiak, Odkrywanie Bieszczadów Wysokich. Pierwsi pasterze.
Jarosław Łysejko, Przenikanie kniaziów ze wsi na prawie wołoskim do warstwy szlacheckiej ziemi sanockiej w XVI-XVII w.
Maciej Augustyn, Okręg (Okruh) jako forma organizacji wspólnoty wiejskiej w Karpatach. Czytaj dalej