Spotkania Karpackie

online

„W górskim gnieździe” Beskidu Małego

18 czerwca 2026 | Spotkania Karpackie | Na temat:

Zapraszamy na szóste w tym roku Spotkanie Karpackie online, które odbędą się jak zwykle w ostatni czwartek miesiąca tj. 25 czerwca o godz. 19. Naszym gościem będzie dr Ewelina Mocior, badaczka i autorka cenionych przewodników po nie zawsze oczywistych częściach Karpat, a szczególnie po ciągle niedocenianych karpackich pogórzach. W trakcie spotkania nasz gość opowie o przyrodzie, historii i kulturze Beskidu Małego. O tym, jak te zagadnienia są ze sobą powiązane, jak ślady dawnej gospodarki ludzkiej zapisały się krajobrazie tej części Beskidów Zachodnich, a także o tym, co wyróżnia Beskid Mały spośród innych pasm beskidzkich. Porozmawiamy również o rozwoju turystyki oraz o ochronie przyrody na tym terenie. Oprócz najważniejszych kwestii (dlaczego Beskid Mały jest akurat „mały”?), nie zabraknie różnych zaskakujących ciekawostek. Dla niezorientowanych w zagadnieniach regionalizacji: Beskid Mały sąsiaduje od zachodu z Beskidem Śląskim, od wschodu z Beskidem Makowskim, od południa z Kotliną Żywiecką i Beskidem Makowskim, a od północy z Pogórzem Śląskim i Pogórzem Wielickim. Najwyższym szczytem tego pasma jest Czupel (933 m n.p.m.).

Ewelina Mocior – doktor nauk o Ziemi, ekolog krajobrazu. Absolwentka geografii, ochrony środowiska oraz studiów magisterskich uzupełniających na kierunku biologia z geologią – ochrona przyrody. Zawodowo zajmuje się zagadnieniami relacji człowiek–środowisko. Autorka kilkunastu publikacji naukowych oraz kilku przewodników turystyczno-przyrodniczych, w tym przewodnika po Beskidzie Małym pt. „W górskim gnieździe”. Wielbicielka długich wędrówek nie tylko po Karpatach. Czytaj dalej →

Sam na sam z Krzysztofem Krzyżanowskim

2 czerwca 2026 | Spotkania Karpackie | Na temat: , ,

Gdyby ktoś miał przypadkiem wolne trzy godziny, a w zeszły czwartek nie uczestniczył w Spotkaniach Karpackich online, to tu, pod tym linkiem ma wyjątkową szansę obejrzenia fascynującej opowieści Krzysztofa Krzyżanowskiego o jego sześćdziesięcioletnim przyglądaniu się okiem kamery najprzeróżniejszym karpackim okolicom. A gdyby jeszcze byłoby mu mało, to w środę 3 czerwca 2026 o godz. 18 w Auli Gminnego Ośrodka Kultury w Uściu Gorlickim odbędzie się pokaz filmów dokumentalnych Krzysztofa Krzyżanowskiego, a w dniach 5-6 czerwca w Galerii u Mamroszów (Ropki 6) i w Swystowym Sadzie (Ropki 10) odbędzie się Piknik Łemkowskiej Kultury „U Siebie”, a wszystko to z okazji jubileuszu 65-lecia TVP Kraków i jubileuszu 80. urodzin Krzysztofa Krzyżanowskiego.
Zaś na kolejnych Spotkaniach Karpackich online 25 czerwca dr Ewelina Mocior, autorka przewodników, opowie o Beskidzie Małym, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień ochrony krajobrazu, wartości kulturowych i historycznych tego obszaru.

60 lat z plecakiem i kamerą w Karpatach

23 maja 2026 | Spotkania Karpackie | Na temat: , , ,

Zapraszamy na Spotkania Karpackie online, które odbędą się jak zwykle w ostatni czwartek miesiąca, czyli 28 maja o godz. 19, a ich gościem będzie Krzysztof Krzyżanowski, operator filmowy, redaktor i publicysta, który przez całe swoje dorosłe życie, głównie z kamerą, przemierzył wzdłuż i wszerz Karpaty. Efektem są liczne reportaże i filmy dokumentalne o tematyce społecznej, historycznej i etnograficznej, poświęcone wielokulturowości oraz mniejszościom etnicznym. Okazja do spotkania jest szczególna, bowiem Krzysztof w tym roku świętuje swoje 80-te urodziny i mimo zaangażowania w realizację licznych projektów filmowych, znalazł czas żeby podzielić się z nami opowieściami o swoich karpackich wędrówkach. I o swoich zdjęciach, z których najstarsze pochodzą z końca lat pięćdziesiątych. A że Krzysztof jest urodzonym gawędziarzem, to opowieść będzie na pewno fascynująca. Kiedyś, gdy zapytano Krzysztofa, dlaczego on, mieszczuch od urodzenia, lubi robić filmy o Karpatach i ich kulturze, odpowiadając, wspomniał dwa lata spędzone w trudnych i biednych czasach przełomu lat czterdziestych i pięćdziesiątych na Podhalu. Mieszkał wówczas w chacie z polepą zamiast podłogi, w góralskiej rodzinie ciężko pracującej od świtu do zmroku. Na zawsze zapamiętał rytm codziennej pracy, wspólne posiłki i modlitwy, zwyczaje i pieśni, pasterskie opowieści, zimowe wspólne sąsiedzkie zajęcia. Najważniejszą nauką, jaką wówczas odebrał było góralskie poczucie ślebody, dumy i godności. I to, obok wrodzonej miłości do – jak sam mówi – włóczenia się po górach, ukształtowało go na całe życie. Mając w ręku kamerę i mikrofon, postanowił zapisać obraz odchodzącego świata, ale i uchwycić dynamikę przemian. I tak powstało mnóstwo filmów i programów o górach i o ludziach gór. Co ważne, o ile na początku swojej drogi Krzysztof był przeświadczony, że tamten dawny świat skazany jest na zagładę, o tyle teraz uważa, że ten pesymizm był przedwczesny i nieuprawniony. Że mimo wszystko dalej bije, choć ciągle inne i w innym miejscu, żywe źródło ludowej kultury, że są ludzie, środowiska, zespoły, dla których autentyzm przeżywania wartości estetycznych, szukanie korzeni kultury są ciągle inspirujące. I dlatego w swojej pracy filmowej i reporterskiej nie ustaje. Czytaj dalej →

Opowieść o konwencji turystycznej

24 kwietnia 2026 | Spotkania Karpackie

Pod tym linkiem udostępniamy zapis ostatnich Spotkań Karpackich online, na których Grzegorz Kaczmarek z SKPB Warszawa opowiadał zajmująco o międzywojennej polsko-czechosłowackiej konwencji turystycznej z okazji przypadającego niedawno stulecia jej podpisania i o pomyśle jej upamiętnienia „Trójsztafetą Karpacką”. Warto obejrzeć jeśli ktoś przegapił.
Jednocześnie serdecznie zapraszamy na majowe Spotkania Karpackie online, na których w roli wyjątkowego gościa, a przy okazji także jubilata, wystąpi człowiek-instytucja redaktor Krzysztof Krzyżanowski (także członek naszego Towarzystwa), który opowie o swoich wielo-, wielo-, wieloletnich karpackich wędrówkach z kamerą, mikrofonem i oczywiście z plecakiem.

O polsko-czechosłowackiej konwencji turystycznej

9 kwietnia 2026 | Spotkania Karpackie | Na temat: ,

Zapraszamy na czwarte w tym roku Spotkanie Karpackie online, które odbędą się 23 kwietnia, tym razem w przedostatni czwartek miesiąca, ale jak zwykle o godz. 19. Gościem będzie Grzegorz Kaczmarek z SKPB Warszawa, a tematem wykładu międzywojenna polsko-czechosłowacka konwencja turystyczna. A okazja jest szczególna, bowiem w 2025 r. przypadało okrągłe 100-lecie jej podpisania. Konwencja, w czasach kiedy pilnie strzeżono granic państwowych, a ich przekroczenie odbywało się na podstawie paszportu, była ewenementem na skalę europejską. Taka umowa między – delikatnie rzecz ujmując – nieufnie nastawionymi do siebie państwami, zaistniała wyłącznie dzięki dialogowi zainicjowanemu przez polskich, czeskich i słowackich działaczy turystycznych oraz naukowców. Z naszej strony szczególnie istotne było zaangażowanie takich autorytetów i działaczy jak Walery Goetel i Mieczysław Orłowicz. To między innymi dzięki ich staraniom udało się zrealizować pomysł, który w mocno niesprzyjających realiach pierwszych lat międzywojnia wydawał się wielu osobom wyłącznie „czystą fantazją”. Warto przy tym wiedzieć, iż w tym samym czasie powołana została, pomyślana jeszcze bardziej ambitnie Asocjacja Słowiańskich Towarzystw Turystycznych. Nasz gość opowie o okolicznościach towarzyszących powstaniu konwencji, o jej zasięgu i funkcjonowaniu. Tłem opowieści będą, ogólnie bardzo złożone relacje polsko-czechosłowackie w okresie międzywojennym. W opowieści pojawi się również wątek „Trójsztafety Karpackiej” czyli projektu będącego współczesnym odniesieniem się do tej historycznej idei. Pokrótce: jedenaście organizacji zrzeszających przewodników i organizatorów turystyki z różnych ośrodków w Polsce (w tym praktycznie wszystkie studenckie koła przewodnickie) oraz partnerzy z Czech i Słowacji przejdą podzielony na 19 odcinków fragment Karpat od trójstyku PL/SK/UA do trójstyku PL/SK/CZ. Trasy te będą się uzupełniać i przecinać, umożliwiając międzynarodowemu towarzystwu poznanie się i integrację. Układ tras ustalono na zasadzie puzzli. Cała akcja przeprowadzona zostanie w okresie maj-wrzesień 2026 r. Czytaj dalej →

Nagranie z karpackich „Spotkań karpackich”

27 marca 2026 | Spotkania Karpackie | Na temat: ,

Mamy dobrą wiadomość dla tych, którzy przegapili wczorajsze Spotkania Karpackie online, na których prof. Maciej Janowski opowiadał o swojej książce „Karpaty. Opowieść o pewnych górach”. Mówił o okolicznościach jej powstania, a także o wątpliwościach i dylematach, które musiał rozstrzygnąć podejmując tak obszerny i wielowątkowy temat. Dziś zapis tej opowieści można obejrzeć pod tym linkiem. Serdecznie zapraszamy!
W kwietniu zapraszamy na Spotkania karpackiego online na temat „Międzywojennej Polsko – Czechosłowackiej konwencji turystycznej”.

Opowieść o całych Karpatach

20 marca 2026 | Spotkania Karpackie | Na temat: , ,

Zapraszamy na trzecie w tym roku Spotkania Karpackie online, które odbędą się jak zwykle w ostatni czwartek miesiąca, czyli 26 marca 2026 r. o godz. 19. Tematem będą oczywiście jak zawsze Karpaty, ale tym razem całe Karpaty. I choć tak szeroko określony zakres rozmowy, z uwagi na jego rozległość może się wydawać ryzykowny, czy wręcz karkołomny, to jednak takie ryzyko podjął nasz gość, prof. Maciej Janowski, autor książki „Karpaty. Opowieść o pewnych górach”, wydanej przez Wydawnictwo Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie. Książka liczy 804 strony, a jej premiera miała miejsce na jesieni 2025 r. Jak napisano w materiałach promocyjnych, opisuje ona przestrzeń, w której człowiek i krajobraz tworzą wspólnotę losu. Jest to prowadzona z literacką uważnością i historyczną erudycją narracja o wielonarodowym obszarze, w którym przez stulecia współistniały różne grupy etniczne i wyznaniowe. W tym specyficznym obszarze, rozpiętym między kulturami i imperiami, „górskość” stała się kategorią kulturową, sposobem życia i myślenia, kształtowanym przez naturę, wierzenia i sztukę. W trakcie naszego spotkania autor opowie o tym, na jakie problemy napotkał próbując napisać historię „całych Karpat”. W opowieści nie zabraknie zapewne także wątków związanych z próbami zdefiniowania specyfiki tego regionu – jego pograniczności, romantyzowanej górskiej wolności zderzanej z nędzą, przemocą oraz wyzyskiem w tym regionie, czy zmieniających się ideałów piękna w kontekście górskiej przyrody i krajobrazu. Warto podkreślić, że książka ta powstawała przez wiele lat, a jej osnową są osobiste doświadczenia autora wyniesione z karpackich wędrówek. Mamy także nadzieję na ciekawą dyskusję. Od premiery książki minęły już trochę, więc są „ukończeni czytelnicy”, na obecność których bardzo liczymy. Czytaj dalej →

Nagranie ze Spotkania z Manyłową

1 marca 2026 | Spotkania Karpackie | Na temat:

O Manyłowej, wyjątkowym miejscu, o którym pamięć udało się przywrócić dzięki zaangażowaniu i pracy wielu ludzi, na ostatnich Spotkaniach Karpackich online opowiadali Artur Hejnar ze Stowarzyszenia Eksploracyjno-Historycznego „Galicja” oraz Ewa Wydrzyńska-Scelina z Nadleśnictwa Baligród. Tym, którzy tego nie oglądali udostępniamy pod tym linkiem nagranie.
Na następnych Spotkaniach Karpackich online, w czwartek 26 marca 2026 r. będziemy gościć prof. Macieja Janowskiego, autora niedawno wydanej książki „Karpaty. Opowieść o pewnych górach”. Zapraszamy!

Manyłowa – historia i współczesność

16 lutego 2026 | Spotkania Karpackie | Na temat:

Zapraszamy na drugie w tym roku Spotkania Karpackie online, które odbędą się, jak zwykle w ostatni czwartek miesiąca, 26 lutego o godz. 19. Ich tematem będzie Manyłowa (Łysy Wierch 815 m), wzgórze na południe od Baligrodu (pomiędzy Rabem i Kołonicami), gdzie w czasie I Wojny Światowej, 12 marca 1915 r. miało miejsce jedno z najbardziej dramatycznych wydarzeń kampanii zimowej w Karpatach. W wyniku akcji minerskiej wojsk austro-węgierskich zdetonowany został duży ładunek wybuchowy pod umocnionym przez armię rosyjską szczytem. W jednej chwili śmierć poniosło wielu żołnierzy rosyjskich, zaraz potem nastąpił udany szturm oddziałów austro-węgierskich. Do niewoli trafiło ponad 1000 rosyjskich żołnierzy. Przez ponad 100 lat te dramatyczne wydarzenia były praktycznie zapomniane, dopiero kilka lat temu, dzięki zaangażowaniu wielu osób i organizacji, oraz władz samorządowych i Nadleśnictwa Baligród rozpoczęto na Manyłowej prace badawcze. Na szczycie urządzono cmentarz wojenny, na którym sukcesywnie chowane są szczątki żołnierzy ekshumowanych w kolejnych sezonach prac archeologicznych, oznakowano ścieżki turystyczne wiodące na Manyłową, a w Baligrodzie urządzono poświęconą tym wydarzeniom ekspozycję. Na temat bitwy o Manyłową powstała także książka oraz liczne artykuły w prasie i mediach elektronicznych. Zbocza Manyłowej to także ciekawe miejsce pod kątem przyrodniczym, idąc ścieżką prowadząca na szczyt zobaczyć można pomnikową jodłę „Galicja”. O tym wyjątkowym miejscu i przywróceniu go pamięci, a także o zaangażowaniu i pracy wielu ludzi mówić będą Artur Hejnar ze Stowarzyszenia Eksploracyjno-Historycznego „Galicja” oraz Ewa Wydrzyńska-Scelina z Nadleśnictwa Baligród. Opowieść ta z pewnością uświadomi nam, jak ważna dla współczesności jest pamięć i szacunek dla przeszłości. Manyłowa jest przykładem takiego szacunku i dowodem na to, że jest możliwa lokalna, efektywna współpraca różnych instytucji i organizacji na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego oraz zrównoważonego rozwoju.
Artur Hejnar – pasjonat historii i eksploracji, wiceprezes Stowarzyszenia Eksploracyjno-Historycznego „Galicja”, uczestnik i koordynator wielu akcji poszukiwawczych, wyróżniony złotą odznaką „Za opiekę nad zabytkami”.
Ewa Wydrzyńska-Scelina – leśnik, pracownik Nadleśnictwa Baligród – specjalista ds. ochrony przyrody, edukacji, turystyki i udostępniania lasu, zaangażowana w działania na Manyłowej zarówno służbowo jak i społecznie. Czytaj dalej →

Арка Карпат” – nagranie

3 lutego 2026 | Spotkania Karpackie

Nagranie z pierwszych w tym roku Spotkań Karpackich online jest już dostępne pod tym linkiem. Wszyscy ci, który nie mieli czasu w ostatni czwartek, mogą teraz spokojnie wysłuchać i obejrzeć zajmującą opowieść Bohdana Osławskiego z Iwano-Frankiwska, autora książki „Арка Карпат. Дорога до себе. 2000 км горами”, który o swojej wędrówce opowiada w dość nietypowy, ale bardzo oryginalny sposób .
Na lutowych Spotkaniach Karpackich online gościem naszym będzie Artur Hejnar, który opowie o historii bitwy rozegranej w marcu 1915 roku na górze Manyłowa pod Baligrodem i o działaniach związanych z właściwym jej upamiętnieniem.