Pozycja katalogowa 23 na XX Wiosennej Aukcji Konesera 29 marca 2026 r. to obraz olejny na płótnie z 1928 roku Stanisława Bagieńskiego pt. „Kobziarz Mróz” (tytuł na odwrocie „Góral”). W tytule jest oczywisty błąd, instrumentem nie jest kobza. Portret przedstawia grającego na dudach, czyli kozie, Stanisława Budza-Lepsioka zwanego Mrozem, najsłynniejszego dudziarza podhalańskiego, bacę na hali Mała Łąka. Jan Kasprowicz napisał o nim wiersz pt. „Kobziarz Mróz” (stąd być może błędna nazwa instrumentu powielona w tytule obrazu), zachwycał się nim Karol Szymanowski, czy etnomuzykolog Adolf Chybiński. To on określił go mianem „wirtuoza piszczałki dwoistej” i nazwał ,,ostatnim dudziarzem”. Wyjeżdżał na koncerty do Warszawy, Lwowa, Berlina i Hamburga, a w 1925 r. wraz z kapelą Bartusia Obrochty na Wystawę Światową do Paryża. W 1937 r. grał na pogrzebie Karola Szymanowskiego w Krakowie na Skałce. Był współzałożycielem Oddziału Związku Podhalan w Poroninie, gdzie jest pochowany. Mróz był portretowany przez wielu malarzy m.in. Apoloniusza Kędzierskiego, Stanisława Gałka, Józefa Chlebusa , Antoniego Przesłańskiego, Staniława Kamockiego czy Władysława Skoczylasa (ten sam błąd w tytule jego drzeworytu z 1928 r. „Kobziarz (góral Mróz)”). Mróz był też często fotografowany. Wiele zdjęć można znaleźć w sieci.
Piotr
