Konserwacje karpackich cerkwi

Biserica_Gersa_2008_01W niewielkiej rumuńskiej wiosce Gersa (w gminie Rebrişoara, niedaleko Nasaud) leżącej na południowych stokach Gór Rodniańskich zachowała się stara  drewniana cerkiew greckokatolicka (obecnie prawosławna) pw. śś. Archaniołów Michała i Gabriela pochodząca (wg zachowanej inskrypcji)
z 1721 r. Świątynia składa się z przedsionka, nawy i węższego od niej, zamkniętego prostokątnie prezbiterium. Drzwi wejściowe z ozdobnym, zamkniętym półkoliście portalem znajdują się na południowej stronie. Dach kalenicowy, łamany, niższy nad prezbiterium, pokryty jest gontem. Nad przedsionkiem usytuowana jest wieża z piękną galerią otwartą na wszystkie strony łukami wspartymi na ozdobnych słupach, zwieńczona unikatowym, bardzo wysokim i wąskim hełmem. W nawie głównej sklepionej kolebkowo, wymalowanej w latach 60, zachował się trzydrzwiowy ikonostas z XVIII w. z prazdnikami malowanymi przez Toadera Gherleanu, uzupełniony w partii szczytowej ikonami na szkle. Czytaj dalej

O Vincenzie w huculskim Krasnyku

Krasnyk_2W położonym nad Czarnym Czeremoszem huculskim Krasnyku, w Domu Kultury 23 sierpnia 2016 r. odbył się wieczór literacki poświęcony twórczości Stanisława Vincenza. Wziął w nim udział wiceprzewodniczący Rady Powiatu Iwan Makiwnyczuk, który otwierając spotkanie przywołał to, co o Stanisławie Vincenzie powiedział tłumacz „Prawdy starowieku” na język ukraiński Taras Prochaśko:
Gdyby nie ten człowiek, to poza naszymi górami nikt by o nas nawet nie wiedział. Nasi rodacy coś zgromadzili, analizowali. Dobrze robili. To jest bardzo potrzebne. Dobre, ale nieme. Książka „Na wysokiej połoninie” jest jedną z niewielu najbardziej znaczących książek o Huculszczyźnie. Ona wprowadziła Huculszczyznę w kontekst kultury światowej.
W wieczorze literackim uczestniczyli także Iwan i Jarosław Zełeńczukowie pracownicy naukowi „Filii Huculszczyzna” Narodowego Naukowo-Badawczego Instytutu Ukrainoznawstwa oraz dziennikarz  Wasyl Nahirniak.

II Zjazd Karpacki „Karpaty – Góry Kultury”

karpaty1aZwiązek Podhalan, Zjednoczenie Łemków, Stowarzyszenie Euroregion Karpacki Polska, Burmistrz Miasta Sanoka mają zaszczyt zaprosić na II Zjazd Karpacki „Karpaty – Góry Kultury”, w 80. rocznicę Zjazdu Górskiego w Sanoku. Zjazd zorganizowany będzie w dniach 24-28 sierpnia 2016 r., a główne uroczystości odbędą się 28 sierpnia. Rozpocznie je o godz. 11 Msza Święta i spotkanie ekumeniczne na dziedzińcu sanockiego Zamku. Później uczestnicy przejdą w barwnym korowodzie karpackim ulicami Sanoka do Muzeum Budownictwa Ludowego, gdzie odbędzie się prezentacja kultur karpackich, występy artystyczne oraz „Carpathia – Jarmark Karpacki.” Dzień wcześniej 27 sierpnia o godz. 20 odbędzie się rozpalenie symbolicznej „Watry Karpackiej” nad Sanem obok Skansenu, podczas którego wystąpią zespoły Pogórzanie i Osławianie. Czytaj dalej

Po sezonie (Płaj 50)

Hierotej Pihulak (Єротей Пігуляк) 1851 – 1924

Poniższy tekst jest jednym z rozdziałów książki Hieroteja Pihulaka „Werchowyński Zhadky. II. Nad ozerom” (Czerniwci 1909. ss. 190–204). Autorowi poświęcamy w 50 tomie „Płaju” obszerny artykuł.

pihulakWszędzie dobrze, ale w domu najlepiej. Wszędzie ładnie i pięknie, a na mojej Werchowinie, wysoko nad Czeremoszem, i tak najpiękniej. Jak dziecko nawet przy najulubieńszych zabawkach jedną ma tylko myśl: Do mamy, do mamy!– tak i mnie wypełnia całego Werchowina: Na Czarnohorę! Nad jezioro!

Piękne są Alpy z wielkimi, prosto w niebo strzelającymi skalistymi szczytami, piękne są krasowe krajobrazy o fantastycznych formach, ale wszystko to jakieś gołe, za ostre, a kras dyszy po prostu pustką…Co prawda klimat wynagradza te niedostatki, ale nadaremnie wypatrywałem tam rozległych przestrzeni zielonych połonin z pysznymi, bujnymi lasami smrekowymi naszych Karpat. Tam wybujała gigantyczność przyrody aż do przestrachu, tu spokojna, miła dostojność; tam młoda bujność, tu spokojne umiarkowanie; tam ostre, szorstkie skały, tu zaokrąglone, umajone miękką zielenią kopuły. I nie dziwota, bo Alpy są geologicznie młodszym tworem, a Karpaty starsze, rozmyte, wyrównane, wygładzone, dominuje w nich stateczność i powaga dojrzałego wieku. Patrzę z mojego ganeczka na ciche, lśniące lustro jeziora, na ten spokój, który rozścielił się nad wysokimi połoninami, oświetlonymi łagodnym światłem porannego, jesiennego słońca – i w moją duszę wlewa się spokój, harmonia i równowaga tego miłego obrazu.

Czytaj dalej

Rymanów Zdrój na starej widokówce

rymanow1Galeria Sztuki w Rymanowie Zdroju serdecznie zaprasza na wernisaż wystawy zatytułowanej „Rymanów Zdrój na starej widokówce”, który odbędzie się w środę 3 sierpnia 2016 r. o godzinie 19 w siedzibie galerii przy ulicy Zdrojowej 40. Wystawę starych pocztówek z Rymanowa Zdroju pochodzących ze zbiorów pana Zbigniewa Więcka będzie można oglądać od 3 do 30 sierpnia.

„Bieszczady Odnalezione” po raz czwarty

Bieszczady_donalezione_04Miło nam poinformować, że ukazał się właśnie czwarty numer czasopisma „Bieszczady Odnalezione” wydawanego przez Stowarzyszenie Rozwoju Wetliny i Okolic. Tom liczy 135 stron i zawiera osiem artykułów poświęconych bieszczadzkiej historii, a wydano go dzięki wsparciu finansowemu Województwa Podkarpackiego.
A oto jego zawartość:
Zbigniew Maj, Andrzej Pelisiak, Odkrywanie Bieszczadów Wysokich. Pierwsi pasterze.
Jarosław Łysejko, Przenikanie kniaziów ze wsi na prawie wołoskim do warstwy szlacheckiej ziemi sanockiej w XVI-XVII w.
Maciej Augustyn, Okręg (Okruh) jako forma organizacji wspólnoty wiejskiej w Karpatach. Czytaj dalej

„Reinfuss” dla Bożeny Mściwujewskiej-Kruk

Bozena_Msciwujewska_KrukZ prawdziwą radością informujemy, że jednym z trzech laureatów tegorocznej Nagrody Województwa Małopolskiego im. Romana Reinfussa za całokształt działalności w dziedzinie ochrony lokalnego dziedzictwa kulturowego została Bożena Mściwujewska-Kruk, redaktor naczelna „Almanachu Muszyny”, dzieląc drugą nagrodę z Marią Lechowską-Bujak , wieloletnią dyrektor Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce. Głównym laureatem został zasłużony dla podhalańskiej kultury artysta i działacz Józef Pitoń.
Nagroda im. Romana Reinfussa jest przyznawana za szczególne osiągnięcia, które przyczyniają się do zachowania lokalnej tożsamości kulturowej w Małopolsce. Dla porządku przypomnimy tylko, że Bożena Mściwujewska-Kruk, członkini Towarzystwa Karpackiego, jest redaktorem naczelnym „Almanachu Muszyny”, na łamach którego 25 wydanych już tomów blisko dwustu 200 autorów opublikowało ponad osiemset artykułów dotyczących Muszyny i jej okolic. Od 2002 r. jest członkiem jury organizowanego przez redakcję „Almanachu Muszyny” oraz Krynickie Towarzystwo Fotograficzne dorocznego konkursu „Detal architektoniczny historycznego państwa muszyńskiego”, jest też członkiem kapituły Nagrody Szczęsnego Morawskiego dla najlepszych publikacji o Sądecczyźnie.

500 lat Olchowca

kamien_500_lecia_OlchowcaW sobotę 16 lipca 2016 r. odbyły się w Olchowcu symboliczne obchody 500-lecia wsi. Z tej okazji w cerkwi pw. Przeniesienia prochów św. Mikołaja odprawiona został uroczysta msza św. celebrowana wspólnie przez księży grecko- i rzymskokatolickich, a następnie księża obydwu obrządków wspólnie poświęcili w centrum wsi ufundowany specjalnie na tę okoliczność pomnik, który powstał dzięki staraniom mieszkańców Olchowca oraz Zjednoczenia Łemków. Wieczorem w Domu Ludowym na zaproszenie sołtysa Zenona Fedaka mieszkańcy Olchowca oraz zaproszeni goście spotkali się przy suto zastawionych stołach, żeby wysłuchać opowieści o najstarszych dziejach wsi oraz powspominać wydarzenia z niedawnej przeszłości. Po czym rozpoczęła się trwająca do białego rana zabawa, w trakcie której punktualnie o północy mieszkańcy Olchowca powitali symbolicznie nowe 500-lecie. Więcej o najstarszych dziejach Olchowca można przeczytać tu.

Stanisław Vincenz na Kujawach

vincenz_ciechocinekObiecywaliśmy, że wystawa pt. „Dialog o losie i duszy. Stanisław Vincenz (1888–1971)” wg scenariusza Jana Choroszego, która nie ustaje w wędrówce po Polsce głosząc chwałę twórcy „Wysokiej połoniny”, trafi w końcu na Kujawy i stało się – jest już w Ciechocinku. Koniecznie trzeba podkreślić, że to już jej 17. odsłona!  Prezentowana jest w Galerii „Pod dachem nieba” w Wojskowym Szpitalu Uzdrowiskowo-Rehabilitacyjnym przy ul. Wojska Polskiego 5. Wszystkich miłośników Huculszczyzny, którzy jeszcze wystawy nie widzieli zapraszamy więc do Ciechocinka, gdzie Wystawa będzie gościła aż do 6 października 2016 r. Możemy też już dziś zapowiedzieć, że następna odsłona wędrującej Wystawy będzie miała miejsce w Bibliotece Uniwersyteckiej w Toruniu. Serdecznie zapraszamy, a więcej informacji o samej wystawie można znaleźć w naszych wcześniejszych postach.

„Sądecczyzna” dla Janusza Hetmańczyka

kolonisci_jozefinscyUprzejmie informujemy, że 1 lipca 2016 roku w Miasteczku Galicyjskim w Nowym Sączu już po raz IX wręczona została doroczna Honorowa Nagroda „Sądecczyzna” im. Szczęsnego Morawskiego przyznawana najcenniejszym książkom dotyczącym dziejów i kultury Sądecczyzny. Jej laureatką została książka „Koloniści józefińscy w Zagorzynie koło Łącka” autorstwa Janusza Hetmańczyka wydana przez Stowarzyszenie „Brynica” w Dobieszowicach. Ponadto wyróżniono dwie inne książki mające charakter prac zbiorowych:  „Niepokalanki w Nowym Sączu: katalog wystawy październik – grudzień 2015”, teksty Matka Wawrzyna Chwedoruk et al.; oprac. not kat. Anna Florek, oprac. red. Leszek Migrała, oraz „Nowy Sącz i Sądecczyzna w czasie I wojny światowej”, pod red. Grzegorza Olszewskiego, wydana przez Nowosądecki Oddział PTH.