Wszystko na temat: cerkwie karpackie

Huculszczyzna 2016 przykładem dobrych praktyk

W ostatnich dniach trafiła do naszych rąk wydana w tym roku, licząca 190 stron książka opatrzona trochę przydługim tytułem XVIII Wyprawa Naukowa Studentów Architektury Politechniki Łódzkiej w Karpaty Wschodnie – Huculszczyzna 2016. Jest to plon wymienionej w tytule wyprawy łódzkich studentów, którzy z inicjatywy Włodzimierza Witkowskiego i pod jego kierunkiem od osiemnastu lat inwentaryzują drewniane cerkwie na szeroko pojętej Huculszczyźnie. O wyprawie tej, a także o wcześniejszych pisaliśmy już wielokrotnie na naszym portalu. Pokłosiem wszystkich wypraw były wystawy prezentujące efekty prac inwentaryzacyjnych, a ostatnio także niektórym z nich (XV i XVII) towarzyszyły foldery, jednak książkę z prawdziwego zdarzenia otrzymujemy po raz pierwszy.  Czytaj dalej

Huculskie cerkwie pod gontem – czy na pewno?

Od zaprzyjaźnionego z nami karpackiego krajoznawcy z Ukrainy dostaliśmy informację, która wprawia w osłupienie. Otóż od jakiegoś czasu drewnianym cerkwiom na Huculszczyźnie przywracane jest gontowe pokrycie dachów i ścian, co wszyscy miłośnicy Karpat przywitali z radością. Krycie cerkwi drewnianych blachą było powszechnym zjawiskiem i zaczęło się jeszcze przed wojną. Pod koniec XX w. obijano cerkiewne dachy blachą na potęgę, w efekcie zostały na Huculszczyźnie jedynie trzy cerkwie pod gontem: w Kołomyji, w Worochcie (stara) i w Jasini (Strukowska). Blachę przybijano na gont nie przejmując się, jakie to może mieć konsekwencje dla drewna. Teraz pokrycia gontowe są przywracane, ale… jak się okazuje gonty przybijane są na blachę! W ten sposób powstaje przedziwny przekładaniec – gont – blacha – gont.
I znowu nikt się nie przejmuje konsekwencjami, jakie takie krycie cerkwi może mieć dla zachowania ich unikatowych drewnianych konstrukcji. Podobno niektóre zabytkowe cerkwie mogłyby nie przetrwać zrywania blaszanych pancerzy i dlatego przyjmuje się takie karkołomne rozwiązania.  Tak, czy inaczej, pewnie warto by zapytać, co o tych zdumiewających praktykach sądzą fachowcy od konserwacji zabytkowego drewna.
Więcej na ten temat można przeczytać tu.

Wystawa Huculszczyzna 2016

Serdecznie zapraszamy na Wystawę retrospektywną po XVIII Wyprawie Naukowej Studentów Architektury Politechniki Łódzkiej w Karpaty Wschodnie, której wernisaż odbędzie się 19 stycznia 2017 r. o godz. 18 w Galerii B16 Instytutu Architektury i Urbanistyki Politechniki Łódzkiej. Wyprawy naukowe w Karpaty Wschodnie na Ukrainie, organizowane przez Koło Naukowe Studentów Architektury „XI Piętro” odbywają się niemal nieprzerwanie od 1995 roku. Tegoroczna odbyła się w terminie 10-26.07.2016 r. Wzięło w niej udział trzynaścioro studentów i dwóch opiekunów. Zinwentaryzowano dwanaście cerkwi w powiatach kołomyjskim (Iwanowce, Kamionka Mała, Kowalówka, Kluczów Wielki, Myszyn, Trościanka) oraz nadwórniańskim (Glinki, Hwozd, Hawryłówka, Majdan Średni, Tarnowica Leśna, Tyśmieniczany). Na wystawie zaprezentowane zostaną wykonane przez studentów rysunki techniczne cerkwi wraz z ich opisami, a także zbiór fotografii dokumentacyjnych. Oglądać będzie ją można w Galerii B16 do 24 stycznia, zaś w dniach 25-27 stycznia na parterze Instytutu Architektury i Urbanistyki. Wystawie towarzyszy publikacja podsumowująca wyjazd, w której zostały zamieszczone opisy cerkwi udokumentowanych podczas wyprawy, fragmenty dokumentacji technicznej oraz wspomnienia uczestników, które po raz pierwszy zostały przetłumaczone na język ukraiński.

Konserwacje karpackich cerkwi

Biserica_Gersa_2008_01W niewielkiej rumuńskiej wiosce Gersa (w gminie Rebrişoara, niedaleko Nasaud) leżącej na południowych stokach Gór Rodniańskich zachowała się stara  drewniana cerkiew greckokatolicka (obecnie prawosławna) pw. śś. Archaniołów Michała i Gabriela pochodząca (wg zachowanej inskrypcji)
z 1721 r. Świątynia składa się z przedsionka, nawy i węższego od niej, zamkniętego prostokątnie prezbiterium. Drzwi wejściowe z ozdobnym, zamkniętym półkoliście portalem znajdują się na południowej stronie. Dach kalenicowy, łamany, niższy nad prezbiterium, pokryty jest gontem. Nad przedsionkiem usytuowana jest wieża z piękną galerią otwartą na wszystkie strony łukami wspartymi na ozdobnych słupach, zwieńczona unikatowym, bardzo wysokim i wąskim hełmem. W nawie głównej sklepionej kolebkowo, wymalowanej w latach 60, zachował się trzydrzwiowy ikonostas z XVIII w. z prazdnikami malowanymi przez Toadera Gherleanu, uzupełniony w partii szczytowej ikonami na szkle. Czytaj dalej

Fotografie karpackich cerkwi w Lublinie

zz_plakatWystawę fotografii Barbary Tondos i Jerzego Tura zatytułowaną „Zabytki na karpackich bezdrożach”, prezentowaną do niedawna w Muzeum Ziemi PAN w Warszawie, od 3 do 31 maja 2016 r. można oglądać w krużgankach klasztoru oo. dominikanów w Lublinie przy ul. Złotej 9. Prezentowane fotografie to część zbioru negatywów i odbitek wykonanych w trakcie wieloletnich prac inwentaryzatorskich i konserwatorskich prowadzonych przez autorów zdjęć. Towarzyszące fotografiom teksty są fragmentami rozmów z rodzicami współautorki wystawy Katarzyna Tur-Marciszuk. Serdecznie zapraszamy na wernisaż, który odbędzie się 6 maja o godz. 17. Więcej informacji u lubelskich dominikanów.

W Wielką Sobotę zmarł ks. Mieczysław Czekaj

ks_M_Czekaj_nZ pewnym opóźnieniem dotarła do nas bardzo smutna wiadomość. W Wielką Sobotę w Domu Księży Emerytów im. św. Józefa w Tarnowie zmarł ks. Mieczysław Czekaj.
Urodził się 1 stycznia 1938 r. w Kurowie. W latach 1969 – 1973 pełnił urząd rektora kościoła w Maciejowej, w latach 1973 – 1979 proboszcza parafii Zbyszyce, w latach 1979 – 1983 proboszcza parafii Czyrna, w latach 1983 – 1986 proboszcza parafii Banica, w latach 1986 – 1988 proboszcza parafii Milik, w latach 1988 – 1989 rektora kościoła w Leluchowie, w latach 1989 – 1990 proboszcza parafii Brunary, w latach 1990 – 1993 oraz 1994 – 1995 rektora kościołów Leluchowie i Dubnem, w latach 1993 – 1994 rektora kościoła św. Mikołaja w Siedliskach koło Bobowej, w latach 1994 – 1995 rektora kościoła św. Leonarda w Wojniczu, w latach 1996 – 1999 proboszcza parafii Dzierżaniny i w latach 1999 – 2011 rektora kościoła w Boguszy. W roku 2003 został obdarzony godnością Kanonika Gremialnego Kapituły Kolegiackiej w Bochni. Został również wyróżniony tytułem „Sądeczanin Roku” w 2000 r. oraz Nagrodą Województwa Małopolskiego im. Mariana Korneckiego w 2004 r. Ks. Mieczysław Czekaj w Czyrnej, Banicy, Bielicznej, Andrzejówce, Leluchowie i Dubnem oraz w Boguszy przeprowadził szereg prac konserwatorskich przywracających dawną świetność architekturze i wyposażeniu powierzonych sobie świątyń. Dbał o zachowanie oryginalności i autentyczności budowli, wierności tradycji, w której powstały, a także o merytoryczną poprawność przeprowadzanych zabiegów renowacyjnych. Dzięki swej wielkiej wiedzy z dziedziny historii sztuki i ogromnej determinacji zyskał zrozumienie i pomoc ze strony społeczności lokalnych, które dziś otaczają świątynie szacunkiem i materialną troską. Ks. Mieczysław Czekaj pochowany został na cmentarzu w Boguszy 31 marca 2016 r.

O drewnianych cerkwiach Bukowiny i Galicji

szczerbakiwskij_01Na portalu bibliofilsko-aukcyjnym secretera.pl w katalogu VI Aukcji internetowej książek i  grafiki, która rozpocznie się 2 kwietnia 2016 r. o godz. 10 pod pozycją 353 można znaleźć bardzo ciekawą książkę wydaną w Pradze w 1926 r. o drewnianych cerkwiach, kapliczka, krzyżach i figurach przydrożnych Bukowiny i Galicji, której autorem jest ukraiński etnograf Danyło Szczerbakiwśkij (1877-1921).
Ščerbakivsʹkyj Danylo Mychajlavyč [Щербакі́вський Дани́ло Михайлович]. Ukraïns’ke mystectvo. [T.] II. Bukovynsʹki i galycʹki derevljani cerkvy, nadgrobni i prydorožni chresti, figury i kaplyci. Kyïv-Praha 1926. Czytaj dalej

Konserwatorzy karpackich cerkwi

spotkania_05Na marcowych Spotkaniach Karpackich przypomnimy niezwykle ciekawe biografie dwóch osób – Barbary Tondos i Jerzego Tura, konserwatorów zabytków, których zasług w ratowaniu karpackiego dziedzictwa kulturowego, a szczególnie karpackich cerkwi, nie sposób przecenić. Ich wieloletnia działalność na terenie Karpat i Podkarpacia przyczyniła się do uratowania od zagłady wielu obiektów architektury sakralnej, a także licznych zabytków ruchomych.Jerzy_Tur_y Obydwoje mają swój udział w powstaniu karpackich skansenów i muzeów, w niezliczonych pracach konserwatorskich oraz w konsekwentnej i szczegółowej inwentaryzacji. Postaci Barbary i Jerzego przypomni ich córka Katarzyna Tur-Marciszuk oraz zaproszeni goście, współpracownicy naszych bohaterów.  Spotkania będą jednocześnie wernisażem wystawy  zatytułowanej „Zabytki na karpackich bezdrożach”, na której została zaprezentowana część bogatego zbioru negatywów i odbitek fotograficznych wykonanych w trakcie wieloletnich prac inwentaryzatorskich i konserwatorskich prowadzonych przez Barbarę Tondos i Jerzego Tura. Zapraszamy jak zwykle serdecznie i jak zwykle w piątek, 18 marca 2016 r. o godz. 18 do Muzeum Ziemi PAN, w Warszawie przy al. Na Skarpie 27 (Willa Pniewskiego).

Czytaj dalej

Zabytki na karpackich bezdrożach

zz_plakatSerdecznie zapraszamy do obejrzenia wystawy zatytułowanej „Zabytki na karpackich bezdrożach”, na której została zaprezentowana część bogatego zbioru negatywów i odbitek fotograficznych wykonanych w trakcie wieloletnich prac inwentaryzatorskich i konserwatorskich prowadzonych przez Barbarę Tondos i Jerzego Tura. Zbiór ten znajdujący się obecnie w dyspozycji córki autorów Katarzyny Tur-Marciszuk, zawiera zarówno szklane klisze, negatywy i pliki cyfrowe, jak i czarno-białe oraz kolorowe odbitki. Niestety, nie jest on jeszcze w pełni opracowany, ale sądząc po przedstawionych na wystawie fotogramach godny jest zainteresowania historyków sztuki, konserwatorów i miłośników karpackiej architektury. Czytaj dalej

Rozmowa z Ojcem i Mamą (Płaj 38)

Katarzyna Tur-Marciszczuk rozmawia z Jerzym Turem i Barbarą Tondos

02_boze_narodzenie_2006Czas tak biegnie, że obejrzeć się niemożna – mawiał Józef Ignacy Kraszewski. Dlatego pozostawił po sobie wspomnienia z Polesia, Wołynia i Litwy. W ciągu mojego czterdziestoletniego życia świat zmieniał się dużo szybciej niż za czasów Kraszewskiego, tym bardziej więc odczuwałam potrzebę utrwalenia tego, co odchodzi. Najlepiej mogli mi w tym pomóc rodzice, dlatego odwołując się do możliwości współczesnej techniki, utrwaliłam kilka rozmów z nimi. Oto fragmenty obszernego zapisu, który – mimo że jeszcze surowy – oddaje ducha tamtych dni, pozwalając przybliżyć się do okresu powojennego i odczuć styl życia niepokazywany w żaden sposób przez środki masowego przekazu czy seriale telewizyjne. Rozmowy te wynikły w sposób trochę przypadkowy. Powracające na forum życia społecznego rozważania i wartościowania przeszłości także i mnie skłoniły któregoś razu do zadania pytania, które w podtekście miało niepokój: czy mój ojciec sprzedał się partii komunistycznej. Odpowiedź doprowadziła do długich i bardzo ciekawych rozmów.

Katarzyna Tur-Marciszczuk

Katarzyna Tur-Marciszuk: Jak to się stało, że zostałeś wojewódzkim konserwatorem zabytków w Rzeszowie? Czytaj dalej