Z prof. Oleną Duć-Fajfer o łemkowskim słowniku

19 października 2026 | Spotkania Karpackie | Na temat: ,

Zapraszamy na dziesiąte w 2026 r. Spotkania Karpackie online, które odbędą się w czwartek, 29 października o godz. 19. Naszą gościnią będzie prof. UJ dr hab. Olena Duć-Fajfer, a rozmowa będzie dotyczyła wydanego na początku 2026 r. dwutomowego Kontekstualnego słownika języka łemkowskiego. Pani profesor odpowiadała za redakcję zawartych w nim haseł oraz opracowanie naukowe dzieła, które jest pierwszą taką publikacją na świecie. Prace nad słownikiem trwały 11 lat. Ukazuje on słownictwo w jego naturalnym środowisku językowym – w obrębie związków wyrazowych i struktur składniowych. Każde hasło opatrzono opisem gramatycznym oraz przykładem z tekstów źródłowych. Podstawę źródłową słownika stanowi korpus tekstów łemkowskojęzycznych liczący 1891 pozycji, a także materiały audio z terenowych badań leksykologicznych oraz wywiady. Prace terenowe były ostatnią szansą na zarejestrowanie unikalnego słownictwa bezpośrednio od najstarszych, rodowitych mieszkańców Łemkowyny. Słownik jest dedykowany zarówno rodowitym Łemkom, jak i osobom uczącym się języka, stanowiąc cenne narzędzie wspierające żywotność oraz rewitalizację języka łemkowskiego. Czytaj dalej →

Waldemar Czechowski na ścieżkach Vincenza

16 października 2026 | Wydarzenia | Na temat: ,

Gościem trzydziestego ósmego seminarium vincenzologicznego Zakładu Edytorstwa Instytutu Filologii Polskiej UWr był Waldemar Czechowski, twórca filmu dokumentalnego „Śladami Stanisława Vincenza”. Opowiedział o swojej wieloletniej fascynacji spuścizną Vincenza oraz o niezwykłych spotkaniach, jakie towarzyszyły pracy nad filmem, który – mimo upływu ponad ćwierćwiecza od premiery – pozostaje ważnym źródłem wiedzy o życiu i dziele autora „Połoniny”. Ważną część seminarium stanowiła prezentacja nagrania rozmowy z Czesławem Miłoszem, zarejestrowanego podczas prac nad filmem. Laureat Literackiej Nagrody Nobla wspomina swoje spotkania ze Stanisławem Vincenzem w La Combe, opowiada o jego wpływie na własną twórczość oraz myślenie o Europie, „małych ojczyznach”, emigracji i kulturze pogranicza, a także o relacji mistrz–uczeń. W nagraniach pojawiają się również refleksje dotyczące Huculszczyzny, tradycji greckiej, chasydyzmu, dziedzictwa Europy oraz inspiracji, które doprowadziły Miłosza do napisania „Doliny Issy”. Po projekcji odbyła się dyskusja poświęcona relacjom między Vincenzem a Miłoszem, aktualności Vincenzowego przesłania we współczesnym świecie oraz znaczeniu osobowości autora „Połoniny” jako przewodnika duchowego i intelektualnego kolejnych pokoleń czytelników. Nagranie z Seminarium dostępne jest pod tym linkiem.

Wpisany w Pieniny – ks. Walenty Gadowski

15 października 2026 | Wydarzenia | Na temat:

W najbliższą sobotę, 17 października 2026 r. o godz. 10, w Pawilonie Pienińskiego Parku Narodowego w Szczawnicy przy Drodze Pienińskiej rozpocznie się konferencja naukowa pt. „Wpisany w Pieniny” poświęcona księdzu Walentemu Gadowskiemu (1861–1956), twórcy Pienińskich Perci.
Ks. prof. Marian Zając wygłosi prelekcję pt. „Prowadzić, nie wyręczać. Strategia wychowawcza księdza Walentego Gadowskiego”. Ryszard Remiszewski opowie o twórcy ekstremalnych szlaków turystycznych w Tatrach i Pieninach. Zaplanowano także promocję książki Wojciecha Sali, poświęconej ks. Gadowskiemu. Natomiast o godz. 12 odsłonięta zostanie tablica pamiątkowa przy Drodze Pienińskiej.

Odpust, odpust i po odpuście

9 października 2026 | Wydarzenia | Na temat: ,

Minęło parę dni i już z pewnym dystansem można spojrzeć na tegoroczny XXVII powojenny odpust w Łopience, który z pewnością można zaliczyć do wyjątkowo udanych. Tym bardziej, że poprzedni odbywał się jeszcze w trakcie trwającego remontu cerkwi z nieuporządkowanym jej otoczeniem i gliną lepiącą się do butów. Ten odbył się już z pięknie prezentującą się odmalowaną cerkwią i rabatkami kwiatów przed wejściem. O tym, że się wyjątkowo udał nie zdecydowała liczba przybyłych księży – choć w tym roku było ich czternastu, w tym aż dwóch biskupów: Piotr Przyborek sufragan diecezji gdańskiej i Leon Mały sufragan diecezji Lwowskiej. Także nie to, że przybyło prawie dwa tysiące pielgrzymów i turystów, a piesza pielgrzymka z Górzanki prowadzona przez księdza Piotra Bartnika liczyła około 420 pielgrzymów. Także wspaniała pogoda, słońce i prawdziwie letnia temperatura, chociaż na pewno przełożyły się na liczbę uczestników, którzy przybyli z całej Polski: z Mazowsza, Wielkopolski, Pomorza, Śląska i Podkarpacia nie były decydujące. Tak samo jak koncert Agaty Rymarowicz i Pawła Lewandowskiego, który był dodatkową atrakcją. Tak naprawdę o wyjątkowości tegorocznego odpustu zdecydowała suma tych wszystkich czynników, a przede wszystkim wyjątkowa atmosfera, modlitewne skupienie i osobiste traktowanie uczestnictwa w odpuście. Czytaj dalej →

Zapis opowieści o jaskiniach Beskidu Niskiego

9 października 2026 | Spotkania Karpackie | Na temat:

Nie wiem jak to się stało, ale do tej pory nie zamieściliśmy jeszcze zapisu z wrześniowych Spotkań Karpackich online, na których geomorfolog i grotołaz, Rafał Suski opowiadał o jaskiniach Beskidu Niskiego. Nie mamy nic na swoje usprawiedliwienie, może poza tym, że dostępny jest on także, jak zwykle zresztą, na naszym profilu na YouYube. Ale żeby tradycji stało się zadość, niniejszym tu zamieszczamy link do zapisu.
A przy okazji zapraszamy oczywiście na Spotkania Karpackie online w czwartek 29 października. Ich gościem będzie prof. Ołena Duć-Fajfer, a tematem niedawno wydany dwutomowy „Kontekstualny Słownik Języka Łemkowskiego”.

Wokół Mokryna u źródeł Czarnego Czeremoszu

4 października 2026 | Wydarzenia | Na temat: , ,

Pożegnanie lata to dobry moment na wspomnienie ostatniego, tradycyjnego wyjazdu Towarzystwa Karpackiego w Karpaty Ukraińskie. W tym roku nazwaliśmy wyprawę „Bystrzec Mokryński” – bo centralnym punktem wokół którego przebiegał szlak naszej wędrówki był Mokrynów Kamień. A dlaczego „Bystrzec”? – bo metą naszych wyjazdów jest zawsze Vincezowski Krzyż w Bystrzcu. Czytaj dalej →

Konfederacja Barska a milicja radziwiłłowska

4 października 2026 | Nowości wydawnicze

To już trzecia książka Macieja Śliwy o Konfederacji Barskiej w karpackim kontekście. Pierwsze były artykuły tego autora w Almanachu Karpackim „Płaj” poświęcone karpackim śladom Panów Barskich. W 2029 r. ukazała się pierwsza jego książka pt. „Konfederacja Barska, od Spiszu po Bieszczady”, trzy lata później druga pt. „Konfederacja Barska na Podkarpaciu”, teraz mamy trzecią, zatytułowaną „Konfederacja Barska a milicja radziwiłłowska”. Liczy ona ponad 400 stron i w oparciu głównie o korespondencję wojewody wileńskiego Karola Radziwiłła „Panie kochanku” z dowódcami konfederackich oddziałów m.in. Pułaskim, Miączyńskim,  Bierzyńskim i dowódcą milicji Antonim Szycem omawia udział milicji radziwiłłowskiej w działaniach konfederatów ze szczególnym uwzględnieniem Karpat i Podkarpacia. Zapraszamy do lektury.

Do kupienia „Hucuł” Tadeusza Rybkowskiego

3 października 2026 | Aukcyjne karpatiana | Na temat: ,

Na 330 Aukcji Sztuki Dawnej – Malarstwo, Rysunek, Grafika, Rzeźba, Domu Aukcyjnego REMPEX w środę 7 października 2026 r. o godz. 18, można będzie stać się właścicielem wystawionego pod numerem czwartym pięknego „Hucuła” Tadeusza Rybkowskiego (olej, deska; 27 x 20 cm) datowanego „Kołomyja 1880”. Dla tych, którzy w lot nie kojarzą, przypominam, że w 1880 r. w Kołomyi miała miejsce słynna Wystawa Etnograficzna organizowana przez Oddział Czarnohorski Towarzystwa Tatrzańskiego, którą sam Najjaśniejszy Pan Franciszek Józef raczył zaszczycić. Tadeusz Rybkowski brał w jej przygotowaniach czynny udział i ten obrazek był najpewniej na tę wystawę namalowany. Okazja zatem wyjątkowa, kłopot w tym, że jegomość na obrazku Rybkowskiego to nie Hucuł, a Cygan z Kosowa. Sfotografował go Juliusz Dutkiewicz ok. 1880 r. być może także na kołomyjską wystawę, a Rybkowski najprawdopodobniej posłużył się tą fotografią do namalowania swojego obrazu.

Na tej samej aukcji pod numerem 120 jest do kupienia „para obrazów z góralem i góralką” Juliusza Makarewicza (urodzonego w 1854 r. w Synowódzku Wyżnem koło Stryja). Obrazki są bardzo sympatyczne, oryginalnie oprawione, a malarz niewątpliwie inspirował się strojami Bojków i Hucułów, choć nie zbyt skrupulatnie.

Msza greckokatolicka w Łopience

20 września 2026 | Wydarzenia | Na temat: ,

Kustosz Łopieńskiego Sanktuarium Zbyszek Kaszuba oraz ksiądz protojerej Andrzej Żuraw zapraszają serdecznie do cerkwi pw. św. Paraskewy w Łopience w sobotę 26 września 2026 r. o godz. 11 na uroczyste nabożeństwo greckokatolickie z okazji święta Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (Rożdiestwo Preswiatoj Bohorodicy).
Mszy św. przewodniczyć będzie ksiądz Bogdan Kiszko w koncelebrze z księdzem Mironem Michaliszynem.
Po mszy zapraszamy na agapę.

Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat

19 września 2026 | Nowości wydawnicze, Wydarzenia | Na temat:

Jak się dowiadujemy, w przyszłym tygodniu rozpocznie się dystrybucja dwutomowej, liczącej blisko 1500 stron monografii pt. „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”, na którą złożyły się teksty ponad 30 autorów. Okazją do zakupienia książki będzie Warszawska Konferencja Geograficzna, w takcie której w najbliższy czwartek, 24 września o godz. 15 w auli im. Wacława Nałkowskiego (s. 102), w gmachu Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych UW odbędzie się poświęcone jej spotkanie. Wstęp wolny, wejście od dziedzińca. Kolejne spotkania promujące monografię zaplanowane są 23.10 w Muzeum Ziemi Bieckiej w Bieczu, 25.10. na Międzynarodowych Targach Książki w Krakowie, 26.10 w Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Krośnie i 4.11. w Instytucie Pileckiego w Warszawie.

Historia Głuchoniemców sięga XIV w. Od średniowiecza zachodni koloniści integrowali się z ludnością polską. Tak powstała społeczność zwana od XVII w. Głuchoniemcami. Tom I monografii przedstawia ich historię od XIV w., biografię etnonimu i choronimu, położenie, granice i charakterystykę geograficzną Głuchoniemiec oraz niemieckie ślady w głuchoniemieckiej toponimii. Tom II analizuje tożsamość, język, antroponimię oraz materialne i niematerialne dziedzictwo kulturowe Głuchoniemców. To pierwsza praca zgłębiająca temat Głuchoniemców w całej jego złożoności.