Od Menczyła po San, czyli o żeliwnych słupkach

Jar Menczyła pod Kreczelą stanowił niegdyś fragment wschodniej granicy Polski, granica – choć inna – biegła również nurtem Sanu. W obu przypadkach w terenie można znaleźć materialne ślady, czy też usłyszeć ustne przekazy świadczące o ich przebiegu. O ile historia żeliwnych słupów z dawnej graniczy polsko-rumuńskiej jest już dość szeroko opisana, to historia innych żeliwnych słupów, bardzo często mylnie uważanych również za „graniczne”, już nie. Tzw. repery rzeczne ustawiane nad większymi rzekami okazały się nie mniej zajmującym tematem poszukiwań terenowych. W czasie dziesiątych  tego rocznych Spotkań Karpackich online Witold Grodzki zaprezentuje materiały z własnych badań terenowych, dotyczące żeliwnych słupów granicznych i rzecznych oraz zastanowi się nad problemem ochrony i zachowania tych historycznych pamiątek. Zapraszamy 28 października 2021 r. o godz. 19. Czytaj dalej

Najlepsze wydawnictwa o górach

Miło nam poinformować, że w 6. Międzynarodowym Konkursie „Najlepsze wydawnictwa o górach”, którego organizatorami są Targi w Krakowie, Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK oraz Wydawnictwo „Karpaty” – Andrzej Łączyński, a który odbywa się w ramach 24. Międzynarodowych Targów Książki w Krakowie, tom 60. naszego Almanachu Karpackiego „Płaj” zdobył drugą nagrodę w kategorii czasopism. Pierwsze miejsce w tej kategorii zdobyły dwa zeszyty kwartalnika „Tatry” wydawanego przez Tatrzański Park Narodowy, trzecie zaś inny kwartalnik, mianowicie „Gazeta Górska” (nr 1, wiosna 2021) wydawany przez COTG PTTK. Przy okazji trzeba koniecznie zaznaczyć, że jedną z czterech nagród głównych w tym Konkursie zdobył album „Ludziom i górom” opowiadający o Bieszczadzkiej Grupie GOPR, którego wydawcą jest Wydawnictwo RUTHEUS, Rafał Barski, Krosno. Wszystkim laureatom składamy serdecznie gratulacje, a sami rzecz jasna, pękamy z dumy.

II Festiwal Csángó w Polsce

Cztery dni przepełnione muzyką karpacką – od Mołdawii, przez Transylwanię, Huculszczyznę aż po Podkarpacie, a dalej tańce, śpiewy i muzyka popłyną z biegiem Wisły od stolicy Małopolski, aż do Trójmiasta. Łączymy morza, miasta, a przede wszystkim ludzi. Wspólny taniec nie zna granic, dzięki czemu ludzie mogą komunikować się bez słów. Położenie geograficzne i bogata historia sprawiły, że w muzyce Czangów słychać melodie bałkańskie, cygańskie, żydowskie, a nawet polskie. Zapraszamy na II Festiwal Csángó w Polsce, na którego program w każdym dniu składają się 2-godzinne warsztaty tańców Csángó z artystami z Szépszerével, a następnie potańcówki z węgierską, polską i ukraińską muzyką. Zespół Szépszerével gra tradycyjną, bardzo żywiołową muzykę ludową, wywodzącą się od Czangów zamieszkujących Mołdawię i Gimesz, regionów po obu stronach Karpat Wschodnich w Rumunii.

3.11 Kraków, Klub Strefa, ul. Św. Tomasza 31,
4.11 Gdańsk, Klub Paszcza lwa, ul. Kwietna 39,
6.11 Toruń, Wejściówka, Plac Teatralny 1 ,
7.11 Toruń, Domek Tilii w rezerwacie,
Początek zawsze o godz. 18. Więcej szczegółów na stronie festiwalu

Piękno cerkwi sprzed stu laty

Muzeum Etnograficzne w Krakowie na początku września ukończyło realizację projektu digitalizacji kolekcji szklanych negatywów i fotografii z 2. połowy XIX i pierwszej połowy XX wieku i uruchomiło serwis internetowy dostępny pod tym adresem, a prezentujący ponad dwa tysiące fascynujących fotografii ukazujących społeczeństwo i dziedzictwo kulturowe południowej Polski z tamtego czasu. Naprawdę warto je obejrzeć. Natomiast ostatnio w galerii Gazety Krakowskiej zaprezentowano 37 wybranych z tej kolekcji zdjęć drewnianych cerkwi, w tym większość karpackich.
Serdecznie zapraszamy do ich obejrzenia.

Homo agens Stanisława Vincenza

Pod takim tytułem odbędzie się w Londynie w dniach 18–19 grudnia 2021 r. Międzynarodowa Konferencja Naukowa (online) organizowana przez Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie w Londynie, Uniwersytet w Hajfie, Instytut Filologii Polskiej i Wydział Filologiczny Uniwersytetu Wrocławskiego, Wydział Edukacji Artystycznej i Kuratorstwa Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu oraz Towarzystwo Karpackie. Współorganizatorami są zaś Instytut Kultury Europejskiej Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie im. Ignacego Jana Paderewskiego w Londynie oraz Ogólnoukraińskie Forum Demokratyczne. W zaproszeniu organizatorzy piszą: Czytaj dalej

O dzwonnicy w Polanach Surowicznych raz jeszcze

Po spotkaniach karpackich online, przyszła kolei na spotkanie w realu, czyli twarzą w twarz. Dlatego też Witold Grzesik zaprasza serdecznie 13 października 2021 r. o godz. 18 do Wypożyczalni dla Dorosłych i Młodzieży nr 97 Centrum Informacji im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Warszawie przy ulicy Czerniakowskiej 178a na swoją prelekcję zatytułowaną „Nie wiedzieliśmy, że się nie da. O remoncie dzwonnicy w Polanach Surowicznych w Beskidzie Niskim”. Wstęp wolny. Czytaj dalej

Nagranie z „Odkrywania Karpat”

Zapis Spotkania Karpackiego online z września br., na którym dr Patrice M. Dabrowski przedstawiła prelekcję zatytułowaną „Odkrywanie Karpat. Epizody w obrazowaniu i przekształcaniu pogranicznych pasm górskich Polski i Ukrainy” nawiązującą do jej właśnie ukończonej, najnowszej książki zatytułowanej „The Carpathians. Discovering the highlands of Poland and Ukraine” można na spokojnie raz jeszcze obejrzeć tu.
Jednocześnie gorąco zapraszamy na kolejne Spotkanie Karpackie online 28 października 2021 r. jak zwykle o godz. 19, na którym Witold Grodzki przedstawi prelekcję pt. „Od jaru Menczyła pod Kreczelą do doliny Sanu pod Przemyślem. Rzecz o żeliwnych słupkach (nie tylko granicznych)”.

O Vincenzie w Zakolu Dunaju

Na Węgrzech trwają starania o upamiętnienie pobytu Stanisława Vincenza w niewielkiej miejscowości letniskowej Verőce (Nógrádverőce) w Zakolu Dunaju. Lokalni działacze społeczni wystąpili z inicjatywą wykonania tablicy pamiątkowej na ścianie domu, którego adres został ustalony podczas kwerend archiwalnych realizowanych w ramach grantu „Archiwum Stanisława Vincenza (1888–1971)”. Projektowi bardzo sprzyja prof. Csaba G. Kiss, członek Pracowni Badań nad Spuścizną Stanisława Vincenza funkcjonującej w strukturze IFP.
27 sierpnia 2021 roku doszło w Verőce do spotkania z burmistrzem, Györgyem Grauszmannem. Uczestniczący w spotkaniu Jan A. Choroszy przekazał egzemplarz najnowszego tomu Almanachu Karpackiego „Płaj” z edycją korespondencji Ireny Vincenz i Jerzego Stempowskiego (listy żony Stanisława Vincenza wysyłane były z Nógrádverőce w latach 1940–1944), zaproponował ponadto przygotowanie węgierskiej kopii wystawy „Dialog o losie i duszy” i pozostawienie jej na stałe na Węgrzech.
Zadeklarowano ścisłą współpracę, której pierwszym etapem będą wykłady omawiające różne aspekty węgierskiego okresu emigracji pisarza – z pierwszym wystąpi w Verőce 25 października 2021 roku prof. Kiss. Zapowiedziane jest także wznowienie wspomnieniowej książki Vincenza Dialogi z Sowietami, w 2001 roku wydanej po raz pierwszy w przekładzie na język węgierski.

Październik? Oczywiście odpust w Łopience!

Kustosz łopieńskiego sanktuarium Zbigniew Kaszuba w imieniu Towarzystwa Karpackiego i swoim własnym serdecznie zaprasza w niedziele 3 października 2021 r. (zgodnie z tradycją pierwsza październikowa niedziela!) do Łopienki na dwudziesty drugi powojenny odpust, który rozpocznie się modlitwą różańcową o godz. 11. Trzeba podkreślić, że właśnie ta modlitwa będzie tytułem do uzyskania odpustu. Następnie o godz. 11.30 odprawiona zostanie Msza Święta w obrządku rzymsko-katolickim. Odpustowe uroczystości zakończy uroczysta procesja z Najświętszym Sakramentem wokół cerkwi około godz. 13.
Bez wątpienia także już tradycyjnie poprowadzona będzie przez ks. Piotra Bartnika piesza pielgrzymka z Górzanki przez przełęcz Hyrcza do Łopienki, która wyruszy wczesnym rankiem punktualnie o godz. 7.

Łemkowskie „Prześwietlania”

Z prawdziwą przyjemnością pragniemy poinformować o tym, że Towarzystwo Karpackie objęło swoim patronatem wystawę fotografii Alicji Przybyszowskiej pt. „Prześwietlenia”, której kolejna już prezentacja będzie miała miejsce w Galerii „na6” przy ul. Matejki 6 w Gliwicach, a która jest bardzo osobistą wizją Łemkowszczyzny. Wernisaż wystawy czynnej od 27 września do 23 października 2021 r. odbędzie się 2 października 2021 o godzinie 17. Tworzone przez autorkę fotogramy to złożone kompozycje będące swoistymi opowieściami o wielowątkowej narracji. Alicja Przybyszowska tak pisze o swojej twórczości:
Fotografowanie dla mnie to nie zadanie matematyczne, które można rozwiązać według wzoru. To doświadczenie, które się czuje. To proces trwający latami, kolejne doświadczenia, rozwój, spotkania i rozmowy z ludźmi. To wszystko próbuję przedstawić w cyklu fotografii „Prześwietlenia”.
Tak czuję Beskid Niski. Chciałam przekazać energię tego miejsca, ludzi, tradycji, symboli. W fotografii wszystko ma jakieś znaczenie, tak jak każde słowo w książce. Nie ma powinności – są tylko możliwości.

Czytaj dalej