Wydarzenia

Pamięci profesora Csaby G. Kissa

15 stycznia 2026 | Wydarzenia | Na temat:

Zakład Edytorstwa Instytutu Filologii Polskiej UWr udostępnił pod tym linkiem zapis trzydziestego pierwszego seminarium Pracowni Badań nad Spuścizną Stanisława Vincenza. Miało on charakter wspomnieniowy i było poświęcone pamięci zmarłego 23 lipca 2025 profesora Csaby G. Kissa – wybitnego węgierskiego humanisty, a zarazem jednej z kluczowych postaci międzynarodowego środowiska vincenzologicznego. Profesor Jan Choroszy przedstawił drogę naukową zmarłego, przywołując jego zaangażowanie w studia nad dziełem Vincenza, począwszy od konferencji końca lat 80. Szczególną uwagę poświęcił roli profesora Kissa jako pośrednika między środowiskami polskimi i węgierskimi, a także jego zaangażowaniu w działania dokumentacyjne m.in. w Verőce, gdzie Vincenzowie mieszkali w latach 1940–1946.

Dwa kolędowania w Łopience

14 stycznia 2026 | Wydarzenia | Na temat: ,

Zgodnie z zapowiedzią zapraszamy do cerkwi w Łopience na dwa w tym roku kolędowania:
– pierwsze odbędzie się w niedzielę 25 stycznia o godz. 11 a poprowadzi je Agnieszka Bernacka znana regionalistka i znawczyni pieśni podkarpackich. Będzie to kolędowanie w duchu dawnej tradycji kolędniczej. Będą kolędy kościelne w dawnych miarach, rytmach i wariantach, kolędy z tradycji różnych stron Podkarpacia z uwzględnieniem wariantów najbliższych tej części Bieszczadów. Będzie nabożnie i „do skoku”.
– drugie odbędzie się tradycyjnie w ostatnią sobotę przed świętem Matki Boskiej Gromnicznej, czyli 31 stycznia o godz. 10. I też będzie nabożnie, ale kolędy i pastorałki będą w tradycyjnych jak i we współczesnych aranżacjach. A zresztą, sami będziemy śpiewać, więc zobaczymy jak będzie. Można zabrać ze sobą instrumenty muzyczne. Dla kolędników będzie ciepła herbata i ciastka.
Zapraszamy serdecznie na oba kolędowania, do wspólnego śpiewania na chwałę Bogu. Ponieważ w cerkwi będzie zimno, zanim rozgrzejemy się śpiewaniem, zadbajmy o stosowne ciepłe ubranie.

Zbyszek Kaszuba

Stanislaw Vincenz, Nová doba: Svár

13 stycznia 2026 | Nowości wydawnicze, Wydarzenia | Na temat: ,

Z niekłamaną radością pragniemy poinformować wszystkich wielbicieli twórczości Stanisława Vincenza, a szczególnie „Połoniny”, że David Zelinka dotrzymał złożonej na XXX Seminarium Vincenzowskim obietnicy, i że właśnie nakładem praskiego wydawnictwa Malvern ukazało się tłumaczenie na język czeski „Zwady”. Wydawca i tłumacz tak prezentują książkę:
Vincenz nazývá Huculsko slovanskou Atlantidou a pokládá ho za zdroj lidských hodnot, z nichž by mohla čerpat současná evropská kultura. Svár je ze všech knih tetralogie nejrománovější.
Zatem dzięki konsekwentnej pracy Davida Zalinki, czescy czytelnicy mogą już dziś zanurzyć się w karpacki świat vincezowskiej epopei, co najmniej na trzy czwarte. Dziękujemy i trzymamy kciuki za domknięciem tetralogii.
Stanislaw Vincenz, Na vysoké Polonině. Nová doba: Svár

Pamięci Urszuli Janickiej-Krzywdy

10 stycznia 2026 | Wydarzenia | Na temat: ,

Babiogórskie Centrum Kultury zaprasza serdecznie na koncert poświęcony pamięci swojej patronki, Urszuli Janickiej-Krzywdy, etnografki i folklorystki, wybitnej znawczyni kultury ludowej Karpat, zasłużonej dla regionu babiogórskiego. Koncert, który odbędzie się 24 stycznia 2026 roku w Zawoi w Sali widowiskowej Centrum, rozpocznie się o godzinie 18, a wypełnią go piosenki i pastorałki z repertuaru „Skaldów” oraz autorskie utwory członków zespołu Rock Band & Marcin Leśkiewicz.

Sztuka Łemków/Rusinów Karpackich

4 stycznia 2026 | Wydarzenia | Na temat: ,

W Muzeum Etnograficznym w Warszawie od 17 stycznia do 30 czerwca 2026 roku można będzie oglądać wystawę zatytułowaną „Formy obecności. Sztuka Łemków/Rusinów Karpackich”. Będzie to pierwsza w historii tak szeroka prezentacja dorobku artystycznego tej karpackiej społeczności. Obejmie twórców uznanych, takich jak Andy Warhol, Epifaniusz Drowniak (Nikifor) czy Jerzy Nowosielski oraz artystki i artystów funkcjonujących dotąd poza głównym nurtem. Wystawa ma przywrócić twórczości artystów z kręgu kultury łemkowsko-rusnackiej sztuce europejskiej. Pokazać, że sztuka Łemków/Rusinów Karpackich nie jest folklorystyczną ciekawostką, lecz żywą, autonomiczną i wielowymiarową częścią kultury – zdolną do prowadzenia dialogu zarówno z duchowym dziedzictwem Karpat, jak i ze współczesną estetyką. Ekspozycja obejmie szerokie geograficzne spektrum – od Polski, Słowacji, Węgier i Serbii, przez Czechy, Rumunię, Ukrainę i Chorwację, po diasporę w Stanach Zjednoczonych. W tym świetle słowa Andy’ego Warhola I’m from nowhere nabierają nowego sensu: mówią o tożsamości, która potrafi trwać ponad granicami i zmieniającymi się miejscami. Kuratorem wystawy jest dr Michał Szymko.

Nowy Rok w Łopience

28 grudnia 2025 | Wydarzenia | Na temat: ,

Kustosz łopieński Zbyszek Kaszuba w imieniu Towarzystwa Karpackiego, oraz swoim własnym zaprasza serdecznie wszystkich sympatyków Łopienki, a także tych wszystkich, którym zima bieszczadzka nie straszna, na Mszę Noworoczną, która zostanie odprawiona w czwartek 1 stycznia 2026 r. jak zwykle o godzinie 15.
Także już w styczniu Nowego Roku zapraszamy do łopieńskiej cerkwi na tradycyjne kolędowania, które w tym roku będą dwa – jedno ze starymi kolędami w wersji oryginalnej, a drugie z różnorodnymi, tak jak to było dotychczas. Szczegóły podamy wkrótce na naszym portalu.

O uroczystościach vincenzowskich w Słobodzie

15 grudnia 2025 | Wydarzenia | Na temat: ,

Kontynuując relację z naszego pobytu na Ukrainie, przenosimy się do Słobody (Rungurskiej), gdzie w sobotę 29 listopada 2025 r., w przeddzień 137. rocznicy urodzin Stanisława Vincenza, odbyły się „Listopadowe Vincenziwski Czytannija”. Głównym organizatorem była społeczność Słobody, a w szczególności Biblioteka im. Stanisława Vincenza, a swój udział miały też inne organizacje. Jednak nie mogły by się one odbyć bez zaangażowania dwu osób: Luby Motryniec (dyrektor Biblioteki) oraz Aleksandra Stepanenki (ze Stowarzyszenia „Zelenyj Swit” i Towarzystwa Karpackiego). Do Słobody udało się dotrzeć sporej grupie z Polski – siedem osób z Towarzystwa Karpackiego i pięć związanych z Pracownią Badań nad Spuścizną Stanisława Vincenza Uniwersytetu Wrocławskiego z Janem A. Choroszym na czele. Przyjechała również grupa studentów-filologów z Uniwersytetu Karpackiego im. Wasyla Stefanyka w Iwano Frankiwsku pod opieką doc. Tamary Tkaczuk. Głównym celem spotkania były rozmowy o życiu, twórczej drodze i intelektualnym środowisku „Homera Huculszczyzny”, rytuał czytania na głos utworów Vincenza zarówno po ukraińsku jak i po polsku, oraz występy ludowych zespołów artystycznych. Z naszego wkładu wspomnieć należy:

– Referat Aleksandra Stepanenki na temat szlaku ucieczki Stanisława Vincenza wraz z rodziną z Bystreca na Węgry w nocy 29/30 kwietnia 1940 r., oparty o artykuł śp. Andrzeja Ruszczaka, opublikowanyo w Almanachu Karpackim „Płaj”. Referat był też okazją do opowieści o Andrzeju – osobie zasłużonej dla badań vincenzologicznych na Huculszczyźnie. Czytaj dalej →

O uroczystościach vincenzowskich we Lwowie

8 grudnia 2025 | Wydarzenia | Na temat: ,

Minął już tydzień od powrotu członków naszego Towarzystwa z Ukrainy, najwyższa więc pora, aby zdać krótką relację z wydarzeń vincenzowskich we Lwowie 28 i w Słobodzie 29 listopada 2025 r.
We Lwowie, w gmachu Centrum Szeptyckiego Ukraińskiego Uniwersytu Katolickiego, odbyło ósme Międzynarodowe Forum Europy Środkowej i Wschodniej „Via Carpatia”. Reprezentowane były na nim licznie środowiska naukowe i polityczne zarówno ukraińskie, jak i polskie. Organizatorem wydarzenia było Ogólnoukraińskie Forum Demokratyczne na czele z deputowanym do Rady Najwyższej Ukrainy Mykołą Kniażyckim. Forum tradycyjnie połączone jest z uroczystością wręczenia Nagrody Vincenzowskiej „za szerzenie idei humanizmu i wkład w rozwój regionów”. Tegoroczną laureatką nagrody została profesor Ola Hnatiuk, o czym na karpaccy.pl już z radością informowaliśmy. Gościem honorowym Forum był dr hab. Jan A. Choroszy profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, twórca interdyscyplinarnej Pracowni Badań nad Spuścizną Stanisława Vincenza, a także delegat Towarzystwa Karpackiego na to wydarzenie. Poniżej udostępniamy jego wystąpienie łączące ważne wątki „vincenzologiczne”  i karpackie. Konferencja była także okazją do wręczenia Mykole Kniażyckiemu odznaki członkowskiej Towarzystwa Karpackiego.

Mykoła Knażycki jest publicystą, deputatem do Rady Najwyższej Ukrainy, przewodniczącym Komisji ds. Kultury i Duchowości, współprzewodniczącym Grupy Parlamentarnej ds. Kontaktów Międzyparlamentarnych z Rzecząpospolitą Polską, przewodniczącym Komisji Parlamentarnej Stowarzyszenia między Ukrainą i UE. Autor i animator inicjatyw upamiętniających postać i dzieło Stanisława Vincenza na Ukrainie. Nasza współpraca trwa już wiele lat, począwszy konferencji „Vincez. Dialog – Karpaty – Europa Środkowa” w 2018 r., konferencji „Stanisław Vincez – Czarnohora. Miejsce i nie-miejsce” w 2021 r., skończywszy na pracach przy wzniesieniu odnowionego krzyża vicenzowskiego w Bystrzcu. Czytaj dalej →

„Dziedzictwo” zachodniego Podhala

5 grudnia 2025 | Wydarzenia | Na temat: ,

Pracownia Duży Pokój zaprasza na spotkanie pt. „Pogranicza, dziedzictwa, krajobrazy i ludzie” wokół książki „Dziedzictwa i ich pogranicza. W dwa i pół roku wokół zachodniego Podhala”, we wtorek 9 grudnia 2025 r. o godzinie 18:30 w siedzibie Pracowni przy ul. Wareckiej 4/6 w Warszawie. Książka, która będzie bohaterem spotkania stanowi zbiór tekstów poświęconych zachodniemu Podhalu, będących efektem etnograficznych badań terenowych prowadzonych w latach 2021–2024 w Chochołowie, Nowem Bystrem i okolicznych miejscowościach. Autorzy i autorki, koncentrując się na różnych aspektach lokalnej rzeczywistości, badali wieloznaczność pojęcia „dziedzictwo” – zarówno w jego oficjalnych formach, jak i codziennych praktykach, postawach czy światopoglądach. Dziedzictwem okazują się nie tylko stroje, zwyczaje czy architektura, ale też praca, religijność, pamięć, wychowanie i relacje społeczne. Publikacja nie dostarcza prostych definicji, jednoznacznych odpowiedzi, lecz proponuje uważną, antropologiczną opowieść o pograniczach dziedzictwa.

Profesor Ola Hnatiuk z nagrodą Vincenza

29 listopada 2025 | Wydarzenia | Na temat:

Podczas wczorajszego Forum Via Carpatia kapituła nagrody im. Stanisława Vincenza przyznawanej „Za szerzenie idei humanizmu i wkład w rozwój regionu” poinformowała, że tegoroczną laureatką została profesor Ola Hnatiuk, polska ukrainoznawczyni, tłumaczka i popularyzatorka literatury ukraińskiej, pracownica Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, wykładowca Uniwersytetu Narodowego „Akademia Kijow-Mohyla”, a także prezes Towarzystwa Krzewienia Kultury Ukraińskiej w Polsce i Języka Polskiego na Ukrainie, jedna z najważniejszych postaci współczesnego ukraińsko-polskiego dialogu intelektualnego. Autorka wielu cennych publikacji w tym jednaj nam szczególnie bliskiej „Wiedźmy, czarty i święci Huculszczyzny. Mity i legendy”.
Składamy serdeczne gratulacje.