Katolicy obrządku łacińskiego w Rafajłowej (Płaj 34)

12 maja 2008 | Płaj - artykuły | Na temat:

Jan Skłodowski

(fragment)
Historyczna Rafajłowa – dziś Bystryca – leżąca u podnóża Karpat w dolinie Bystrzycy Nadwórniańskiej (inaczej Czarnej) w dawnym powiecie nadwórniańskim województwa stanisławowskiego (przedwojenna Małopolska Wschodnia) znana jest przede wszystkim z walk 2 i 3 pułku Legionów Polskich (tworzących później ich II Brygadę, zwaną też Karpacką lub Żelazną) ścierających się tam u boku Austro-Węgier na przełomie lat 1914 i 1915 z napierającymi wojskami rosyjskimi. Wtedy to właśnie powstala tam tak zwana Rzeczpospolita Rafajłowska, pierwszy od czasów rozbiorów de facto suwerenny obszar pozostający pod polską władzą. Mniej znane i udokumentowane pozostają natomiast dzieje  części jej mieszkańców – rzymskich katolików (nazywanych tam  przez tubylców rimokatołykami), głównie Polaków, którzy, choć stanowili na tym terenie zawsze wyraźną mniejszość, to odgrywali zwykle znaczącą rolę w tamtejszym życiu społeczno-kulturalnym, gospodarczym i administracyjnym. Czytaj dalej →

Płaj 34 – Abstracts

12 maja 2008 | Ogólne

Andrzej Wielocha
Half a century in the mountains. The ,,Beskidians” anniversary
An essay on history of the Students Circle of the Beskidian Guides in Warsaw (SKPB), celebrating its 50th Anniversary in 2007.
Dariusz Czerniak
Hydroenergetic systems in Oltenian Carpathians (part II)
The continuation of an extensive description of the hydroenergetic systems in Southern Carpathians, especially the Olt River Valley cascade and Iron Gate dam on Danube River. Czytaj dalej →

Wielokulturowa Tyrawa Wołoska (Płaj 34)

9 maja 2008 | Płaj - artykuły | Na temat:

Ewa Bryła
Sprawozdanie Stowarzyszenia „Dziedzictwo Mniejszości Karpackich” w Zagórzu
Stowarzyszenie „Dziedzictwo Mniejszości Karpackich” powstało wiosną 2005 roku z inicjatywy mieszkańców miejscowości położonych na terenie Gór Słonnych, którzy postanowili ratować dziedzictwo swoich przodków zmuszonych do opuszczenia ojcowizny w wyniku tragicznych wydarzeń akcji „Wisła”. Powstało z potrzeby serca, z potrzeby przewartościowania złych wspomnień. Jego twórcy za cel postawili sobie działalność na rzecz wielokulturowej spuścizny społeczności zamieszkujących tereny Gór Sanocko-Turczańskich, a także Pogórza Przemyskiego oraz Pogórza Bukowskiego.

Czytaj dalej →

Kyrlibaba, wieś bardzo karpacka (Płaj 34)

8 maja 2008 | Płaj - artykuły | Na temat:

Andrzej Wielocha
(fragment)
To niezwykle ciekawa i trochę tajemnicza miejscowość leżąca – można by rzec bez przesady – w samym sercu Wschodnich Karpat. Centrum wsi położone jest na wysokości ok. 950 m n.p.m. w dolinie Złotej Bystrzycy, w miejscu gdzie uchodzą do niej dwa potoki, a właściwie to raczej górskie rzeki – Cibeu (Ţibău) i Kyrlibaba (Cârlibaba). Miejscowość i jej liczne przysiółki leżą na stokach czterech masywów górskich – Gór Rodniańskich, Suchard, Marmaroskich i Obczyny Mestekanisz.  W polskiej literaturze nazwa wsi pisana jest najczęściej przez „i” – Kirlibaba, jednak pisownia przez „y” zdecydowanie lepiej oddaje jej zarówno rumuńską (Cârlibaba), jak i huculską wymowę.

Płaj 34

8 maja 2008 | Płaj - tomy wydane


Płaj 34 wiosna 2007 (216+16 stron)

zawartość tomu
Andrzej Wielocha, Pół wieku w górach, czyli jubileusz „beskidzkich”,
Dariusz Czerniak, Systemy hydroenergetyczne w Karpatach Oltenii (część II),
Andrzej Wielocha, Kyrlibaba – wieś bardzo karpacka,
Bartłomiej Błesznowski, Obszar kontaktów czy konfliktów? Socjologiczne refleksje o historii, teraźniejszości i przyszłości saskich wspólnot w Siedmiogrodzie,
Tomasz Smoliński, Krótki majowy weekend na Padiszu,
Jan Skłodowski, Nieznane groby polskich żołnierzy w Czerniowcach,
Adam Bartosz, Pamięć o polskim generale w Siedmiogrodzie,
Jan Skłodowski, Katolicy obrządku łacińskiego w Rafajłowej,
Ewa Bryła, Wielokulturowa Tyrawa Wołoska. Sprawozdanie Stowarzyszenia
„Dziedzictwo Mniejszości Karpackich” w Zagórzu,
Adam Bartosz, Niemcy galicyjscy w skansenie sądeckim,
Tomasz Kowalik, Tischnerówka,
Zenon Staniszewski, Wabersich nieznany,
Zenon Staniszewski, Karpacka mieszanka filatelistyczna,
Zbigniew Burzyński, Awaria na Polanie Chochołowskiej,
Książki
Miscellanea
Abstracts
Fotografie barwne I-VIII i IX-XVI
Mapa załącznikowa: reedycja arkusza „Kyrlibaba” austro-węgierskiej mapy w skali 1:75000.

Biografia Stanisława Vincenza

1 kwietnia 2008 | Nowości wydawnicze

Nakładem Towarzystwa Naukowego KUL z datą 2006 ukazała się książka zatytułowana Stanisław Vincenz. Pisarz, humanista, orędownik zbliżenia narodów. Biografia autorstwa Mirosławy Ołdakowskiej-Kuflowej. Jest to pierwsza tak obszerna, bo licząca prawie 400 stron biografia ukazująca życie oraz twórczość Stanisława Vincenza i jednocześnie podejmująca całe bogactwo wątków tematycznych związanych z postacią pisarza. Autorka dotarła do wielu do tej pory nieznanych źródeł i dokumentów, dzięki czemu postać autora „Na wysokiej połoninie” nabrała wyrazistości i barwności.
Warto sięgnąć do tej książki – opowieści o pisarzu uniwersalnego dialogu. Szkoda tylko, że w tym budzącym szacunek opracowaniu zabrakło miejsca na bibliografię prac Vincenza i publikacji jemu poświęconych – mielibyśmy wówczas dzieło kompletne.

Pogranicze polsko-słowackie

27 marca 2008 | Nowości wydawnicze

Pogranicze polsko-słowackie. Rocznik Euroregionu Tatry. Wydanie specjalne, Nowy Targ 2007.
Liczący 260 stron tom w całości poświęcony jest prezentacji rezultatów realizacji projektu Spotkanie siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od Ladislava Mednyánszkeho do Jan Kantego Pawluśkiewicza”.
Zawiera między innymi referaty wygłoszone na międzynarodowej sesji zatytułowanej tak samo jak projekt, która miała miejsce w Nowym targu w dniach 19-20 kwietnia 2007 r.
Wśród artykułów na szczególna uwagę zasługują – studium porównawcze Henryka Rucińskiego o lokacji Nowego Targu, Nowego Sącza, Muszyny i Podolińca oraz referaty Eriki Cintulovej o Niemcach karpackich na Spiszu i Leszka Hońdo o wspólnocie kulturowej Żydów pogranicza polsko-słowackiego, a także Adama Bartosza o krajobrazie karpackim z Cyganami i Anny G. Piotrowskiej o muzyce Romów z Czarnej Góry.

Pół wieku w górach

25 marca 2008 | Nowości wydawnicze

Pół wieku w górach. 1957-2007 czyli dzieje Studenckiego Koła Przewodników Beskidzkich w Warszawie.
Tak zatytułowana książka pod redakcją Andrzeja Wielochy ujrzała światłodzienne pod koniec lutego. Na 320 stronach zawiera ponad czterdzieści rozdziałów, z których ogromna większość w mniejszym lub większym stopniu dotyczy Karpat, a szczególnie Bieszczadów i Beskidu Niskiego.Lektura obowiązkowa dla wszystkich zainteresowanych dziejami studenckiej turystyki górskiej.
Do nabycia na www.skpb.waw.pl

Przekształcenia krajobrazu Bieszczadów Wysokich

20 marca 2008 | Nowości wydawnicze | Na temat:

Jacek Wolski, Przekształcenia krajobrazu wiejskiego Bieszczadów Wysokich w ciągu ostatnich 150 lat, Prace Geograficzne IGiPZ PAN, 214, 2007, 228 s.
Książka jest pokłosiem pracy doktorskiej oraz 5 lat badań terenowych autora. Ma wprawdzie charakter naukowy, jednakże napisana jest językiem stosunkowo przystępnym. Znajdziemy w niej próbę odpowiedzi na jakże dzisiaj ważne pytania – czy naturalne dążenie przyrody do eliminacji efektów działalności człowieka może doprowadzić do zatarcia wszelkich pozostałości po formowanych przez kilka wieków układach antropogenicznych i jaka jest zdolność krajobrazu do powrotu do stanu sprzed zaburzeń? Praca jest bogato ilustrowana zawiera, bowiem ponad 30 rycin i z górą 30 fotografii, a także dwie mapy załącznikowe.
Więcej szczegółów na:www.igipz.pan.pl/geoekoklimat/abstrakty/monografie/przeksztalcenia_2007.htm

Spotkania karpackie

15 lutego 2008 | Ogólne

Kolejne otwarte spotkanie Towarzystwa Karpackiego odbędzie się w dniu 26 marca, jak zwykle w Muzeum Ziemi (Willa Pniewskiego, Aleja Na Skarpie 27) i jak zwykle o godz. 1800.

Pokażemy na nim przedwojenny film fabularny, melodramat zatytułowany „Przybłęda”,  którego akcja rozgrywa się w huculskiej wsi. Dość banalna fabuła nie stanowi o kapitalnej wręcz wartości dokumentalnej filmu. Bo oto między kolejne sceny, reżyser wmontował krajobrazy Czarnohory, portrety autentycznych mieszkańców, obraz wsi huculskiej, spław drewna, klauzy, czy jarmark w miasteczku. Dzięki temu utrwalono obraz Huculszczyzny takiej jaka istniała jeszcze na początku lat trzydziestych ubiegłego wieku.

Czytaj dalej →