Nowości wydawnicze

Fragmenty „Połoniny” po niemiecku

Oddział Lipski Instytut Polskiego w Berlinie zaprasza, w ramach Lipskich Tarów Książki, 21 marca na promocję książki zapowiadanej od dawna (w styczniu 2025 Instytut Książki informował o jej dofinansowaniu) wydanej przez wydawnictwo Arco – Stanisław Vincenz, Auf der Suche nach dem Taubenbuch des Baal Schem Tow (W poszukiwaniu Gołębiej Księgi Baal Szem Towa). Na jej okładce mamy jeszcze podtytuł Geschichten aus den Karpathen von Huzulen, Chassidim und Rachmanen (Opowieści z Karpat Hucułów, Chasydów i Rachmanów). Zawiera ona przekłady fragmentów „Połoniny” autorstwa Herberta Ulricha, Bernharda Hartmanna, Myrrhy Holzapfel (z lat 30. XX w.), Karla Dedeciusa i Alfreda Loepfe. Tu warto przypomnieć, ze przed wojną fragmenty „Połoniny” – jeszcze przed wydaniem jej drukiem, tłumaczone przez Myrrhę Holzapfel, opublikowano w ukazującym się w Szwajcarii czasopiśmie panidealistów „Wandlung”. Książka zawiera obszerne posłowie autorstwa wydawcy, Christopha Haackera, uzupełnione licznymi fotografiami z albumów rodzinnych Stanisława Vincenza. Liczy grubo ponad 500 stron. Co ciekawe, znalazł się w niej dodatkowo esej „Spotkanie z chasydami”, który został przez Stanisława Vincenza napisany i opublikowany w 1961 r. po niemiecku w czasopiśmie teologicznym „Kairos”. Należy mieć nadzieję, że to tylko dobry początek, i że doczekamy się tłumaczenia na język niemiecki całego działa.

Oddział Stanisławowski TT

Jak się dowiadujemy z dobrze poinformowanych źródeł, nakładem Oficyny wydawniczej „Wierchy” ukazała się właśnie od dawna już zapowiadana monografia Oddziału Stanisławowskiego Towarzystwa Tatrzańskiego i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego 1876-1939 autorstwa Dariusza Dyląga. Jest to VII tom znanej serii „Studia i materiały do dziejów turystyki górskiej”.
A oto spis treści dzieła:
Tytułem wstępu
Część pierwsza. Wiek dziewiętnasty
Oddział Stanisławowski Towarzystwa Tatrzańskiego (1876–1892)
Wprowadzenie
Komisje Wykonawcze Towarzystwa Tatrzańskiego w Karpatach Wschodnich
Oddział Stanisławowski Towarzystwa Tatrzańskiego Czytaj dalej

Mamy Magury’25

Z nieukrywaną radością pragniemy poinformować, że właśnie ujrzały światło dzienne „Magury ’25”, rocznik krajoznawczy poświęcony Beskidowi Niskiemu i Pogórzom pod redakcją Sławomira Michalika i Anety Załugi, będący 196. publikacją Studenckiego Koła Przewodników Beskidzkich w Warszawie, a liczący 252 strony. A oto jego zawartość:

Od redakcji;
Józef Haduch: Tadeusz Kiełbasiński;
Andrzej Wielocha: Człowiek gór i kustosz górskiej dawności;
Sławomir Michalik: Tadeusz;
Tomasz Borucki: Wczesnośredniowieczne triplex confinium w Karpatach północnych pod względem historyczno-geograficznym;
Bogdan Huk: Z rozważań o Cerkwi i parochii na Łemkowszczyźnie w XIX wieku;
Bogdan Potoniec: Hamernia – dawny zakład metalurgiczny w Uściu Ruskim;
Paweł Kukurowski: Śladami gąsienic po Beskidzie Niskim…;
Jakub Łobocki: Historia wsi Kąty we wspomnieniach Marcina Kwiatka;
Marcin Kwiatek: Kronika moich wspomnień;
Jakub Łobocki, Sławomir Michalik: Przegląd pozycji wydawniczych na temat Beskidu Niskiego wydanych w 2024 roku;
Polemiki; Varia.

Już do kupienia w Oficynie wydawniczej „Rewasz”.

Almanach Nowotarski nr 29

„Almanach Nowotarski” jest rocznikiem wydawanym od 1997 r. przez Podhalańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Nowym Targu i stanowi jedno z najważniejszych współczesnych opracowań poświęconych historii, kulturze i życiu społecznemu Podhala. Każdy tom gromadzi artykuły naukowe, szkice historyczne, opracowania etnograficzne, wspomnienia, archiwalne fotografie, a także dokumentację bieżących wydarzeń z życia regionu. Nowy numer „Almanachu Nowotarskiego” jest publikacją różnorodną i bogatą w treść, w której tradycja spotyka się z nowoczesnością, a historia – z literaturą i sztuką. Zawartość tomu układa się w spójną opowieść o Nowym Targu, jego mieszkańcach i regionie, który od wieków inspiruje artystów, badaczy i społeczników.
Zapraszamy do lektury!

Stanislaw Vincenz, Nová doba: Svár

Z niekłamaną radością pragniemy poinformować wszystkich wielbicieli twórczości Stanisława Vincenza, a szczególnie „Połoniny”, że David Zelinka dotrzymał złożonej na XXX Seminarium Vincenzowskim obietnicy, i że właśnie nakładem praskiego wydawnictwa Malvern ukazało się tłumaczenie na język czeski „Zwady”. Wydawca i tłumacz tak prezentują książkę:
Vincenz nazývá Huculsko slovanskou Atlantidou a pokládá ho za zdroj lidských hodnot, z nichž by mohla čerpat současná evropská kultura. Svár je ze všech knih tetralogie nejrománovější.
Zatem dzięki konsekwentnej pracy Davida Zalinki, czescy czytelnicy mogą już dziś zanurzyć się w karpacki świat vincezowskiej epopei, co najmniej na trzy czwarte. Dziękujemy i trzymamy kciuki za domknięciem tetralogii.
Stanislaw Vincenz, Na vysoké Polonině. Nová doba: Svár

Ekwipunek wysokogórski w 1939 r.

Ukazał się 336 tom Wielkiego Leksykonu Uzbrojenia – Wrzesień 1939 pt. „Ekwipunek wysokogórski” autorstwa Krzysztofa Pięciaka poświęcony działalności Wojska Polskiego na rzecz zabezpieczenia granic II RP w Tatrach i w Karpatach Wschodnich. Do zabezpieczenia granicy w Tatrach wystarczała stosunkowo nieliczna formacja Kompania Wysokogórska Brygady Strzelców Podhalańskich. Pomimo, że działała krótko, to zapisała się w pamięci mieszkańców Podhala i osób związanych Tatrami i turystyką wysokogórską. Jej następcami były Szkoła Wysokogórska i detaszowane pododdziały pułków podhalańskich. Szkoła Wysokogórska funkcjonowała ponownie w latach 1927–1931. Pod koniec lat 30. utworzono dwa pułki KOP do działań w Karpatach. Elementy specjalistycznego umundurowania pojawiły się także w Policji Państwowej. Tym właśnie formacjom i ich ekwipunkowi poświęcony jest ten tomik.

Pamiętnik PTT tom 33

Dzięki uprzejmości redaktora Józefa Haducha trafił właśnie do moich rąk najnowszy 33 tom Pamiętnika Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego noszący tytuł „Alpy i alpinizm”, a liczący bagatela aż 526 stron. Temat wiodący tomu zajmuje ponad 170 stron tekstu i zawiera oprócz ogólnej charakterystyki alpejskiego górotworu oraz opisu najwybitniejszych alpejskich wierzchołków i lodowców, także krótką historię alpinizmu ze szczególnym uwzględnieniem jej polskiej karty. Znajdziemy tu też ciekawy tekst o alpejsko-szwajcarskich śladach polskich żołnierzy z 2DSP i 1DG internowanych w Szwajcarii. Wśród biogramów najwybitniejszych alpinistów otwierających część zatytułowaną „Człowiek i góry” nie zabrakło oczywiście Polaków. W kolejnej grupie tekstów noszącej tytuł „Dziedzictwo” warte lektury jest wspomnienie Józefa Haducha o Tadeuszu Kiłbasińskim oraz Ryszarda M. Remiszewskiego bardzo ciekawe i osobiste refleksje o Kornelu Makuszyńskim opatrzone ciekawymi ilustracjami. Jednak najobszerniejszym tekstem w całym tomie jest opracowanie Radosława Kuty opatrzone dość zagadkowym tytułem „Wszyscy znamy Zakopane. Wszyscyśmy tu byli i jeszcze na pewno będziemy” przedstawiające obraz Zakopanego w prasie stołecznej w latach 1900-1914. Jak więc widać, jest co czytać, zapraszamy zatem do lektury.

Prace Pienińskie po raz 34

Prace Pienińskie, których trzydziesty czwarty tom niedawno się ukazał, to popularnonaukowy rocznik Pienińskiego Ośrodka Historii Turystyki Górskiej w Szczawnicy, wydawany przez Oddział Pieniński PTTK w Szczawnicy i Polskie Stowarzyszenie Flisaków Pienińskich. Tak jak wszystkie ostatnie tomy tego periodyku liczy grubo ponad czterysta stron i zawiera mnóstwo niezwykle ciekawych i wartościowych artykułów.
Je ze swej strony chciałbym gorąco polecić artykuł prof. Ludwika Freya zatytułowany „Peregrynacje pana inżyniera do Pienin”, będący piękną opowieścią o  Kazimierzu Łapczyńskim (1823-1892), botaniku, a przede wszystkim krajoznawcy w najpełniejszym tego słowa znaczeniu. Naukowcu-amatorze, człowieku zakochanemu w Pieninach i Tatrach, a także w zamieszkujących je ludziach. Czytaj dalej

Pogórze Przemyskie. Okaleczone pogranicze

Okaleczone pogranicze to opowieść dopełniająca cykl książek o Pogórzu Przemyskim autorstwa Stanisława Krycińskiego. Składają się na nią opisy wsi i miasteczek leżących nad Sanem pomiędzy Dynowem a Przemyślem, dzieje miejscowości w najwyższej części doliny Wiaru – od Krajnej i Łomnej po Jureczkową, a także koleje losu osad w dolinie Tyrawki i jej dopływów. San był przez wieki kręgosłupem tej krainy. Wszystkie dobra ziemskie ulokowane nad nim obejmowały wsie leżące po obu jego brzegach, z centrami nad rzeką. W XX stuleciu z ważnego traktu komunikacyjnego stał się granicą pomiędzy coraz bardziej skonfliktowanym żywiołem polskim i ruskim. Tereny tu opisywane przez wieki zaznały wielu ciężkich chwil. Były to prywatne wojny awanturniczej szlachty, najazdy tatarskie, zarazy dziesiątkujące ludność towarzyszące przemarszom wojsk. Również wiek XX okrutnie doświadczył te strony – walki austriacko-rosyjskie 1914 i 1915 r. miażdżyły tutejsze wsie, a granica poprowadzona Sanem w roku 1939 i okupacyjny terror uczyniły kolejne spustoszenia. Po przejściu frontu w 1944 r. zaczęły się masowe wysiedlenia ludności ukraińskiej na Wschód, a w 1947 r., w ramach akcji „Wisła” na Ziemie Odzyskane. Czytaj dalej

Kowalikowe orloviciana

Jako dwudziesta trzecia pozycja w serii „Zeszyty historyczne ruchu studenckiego” ukazała książka Tomasza Kowalika zatytułowana „Dzieło Mieczysława Orłowicza”. Wydawcą jest Zespół Historii Turystyki Studenckiej Fundacji Ogólnopolskiej Komisji Ruchu Studenckiego im. Wiesława Klimczaka. Licząca 448 stron publikacja zawiera artykuły dotyczące Mieczysława Orłowicza i jego niezliczonych aktywności publikowane przez Tomka Kowalika w ciągu ponad pięćdziesięciu lat na łamach przeróżnych periodyków. Począwszy od tych wydawanych przez PTTK „Gościńca”, „Barbakanu”, „Na szlaku”, „Prac Pienińskiech”, „Ziemi” czy „Wierchów”, po przez studenckiego „Politechnika”, kwartalnik TPN „Tatry”, czy Almanach karpacki „Płaj”. A także wielu innych, z którymi Tomek w trakcie swojej wieloletniej pracy dziennikarskiej współpracował. Warto po latach do tych artykułów sięgnąć i sobie jej przypomnieć, bo zawierają często mniej znane, lub całkiem zapomniane fakty z życia i turystycznej, w tym karpackiej aktywności Mieczysława Orłowicza.