Wszystko na temat: Łemkowszczyzna

Płaj 51 – rozpoczynamy nową 50.

P51_okl_xNiniejszym rozpoczynamy nową pięćdziesiątkę Płajów. Sądząc po wieku redakcji dociągnięcie do setki jest wprawdzie mało prawdopodobne, ale – jak mówią Rosjanie – starać się trzeba. Niewątpliwym sukcesem i dobrą wróżbą na nowy początek jest to, że tom 51 oddajemy do Waszych rąk bez opóźnienia, a w nim jak zwykle mnóstwo czytania, a wszystko o Karpatach. Zaczynamy, tak jak w tomie poprzednim, artykułem Antoniego Kroha, który tym razem pisze o zorganizowanej przez siebie w nowosądeckiej galerii „Stara Synagoga” w 1984 roku wystawie Łemkowie – Лемкы. A była to wystawa zupełnie wyjątkowa, wydarzenie bezprecedensowe, którego wagi w nowożytnej historii Łemków, w ich otwarciu się i wyjściu z cienia, nie sposób przecenić. Artykuł ilustrujemy fotografiami prof. Stanisława Leszczyckiego pochodzącymi z archiwum autora, które prezentowane były na wystawie i zmieszczone w jej katalogu. Czytaj dalej

Płaj 51

P51_okl_xPłaj 51 (wiosna 2016) stron 208+16

Zawartość tomu:

Antoni Kroh, Wystawa Łemkowie – Лемкы;

Paweł Sygowski, Datowanie cerkwi w Łopience – nowe ustalenia?

Wojciech Krukar, Znachor z bieszczadzkiego Horodka;

Maciej Śliwa, Obóz Konfederatów barskich pod Wysową;

Witold Grodzki, Kaplica św. Piotra w Dobrzechowie;

Janusz Kubit, Pośmiertne losy Ioana Clopa. Lotnicy rumuńscy na krośnieńskim węźle lotniskowym;

Leszek Rymarowicz, Tajemnicze wędrówki arcyksięcia Rudolfa;

Leszek Rymarowicz, Arcyksiążę Rudolf w Karpatach. Artefakty;

Grzegorz Rąkowski, Biała Krynica. „Staroobrzędowy Rzym” u stóp Karpat;

Bożena Mściwujewska-Kruk, Ryszard Kruk , „Almanach Muszyny” dla Małej Karpackiej Ojczyzny. 1991–2015;

Andrzej  Wielocha, Karpackie fotografie Henryka Poddębskiego;

Ryszard M. Remiszewski, Legenda Lengyel Falu. Polscy osadnicy z Podkarpacia na Węgrzech;

Monika Nyczanka, Michał Jagiełło (1941–2016);

Jerzy Montusiewicz, Karpaty Rumuńskie w Weekend. 2013 i 2015;

Książki

folder_wystawy_lemkowie

XXVI Łemkowski Kermesz w Olchowcu

XXVI_kermesz_XXW dniach 21-22 maja 2016 r. będzie miał miejsce XXVI Łemkowski Kermesz w Olchowcu (XXVI Лемківский Кeрмеш в Вільхівци), na który w imieniu mieszkańców serdecznie zapraszamy. W programie:
–  w sobotę 21.05.2016 r. o godz. 18 Weczirnia w cerkwi pw. Przeniesienia Relikwii św. Mikołaja, zaś od godz. 20 występy Łemkowskiego zespołu folklorystyczny „Wilsznia” z Polan, Łemkowskiego duetu wokalnego „Czerwena Ruta” z Polan oraz rusnackiego zespołu ludowego „Takt” ze Słowacji (kraj preszowski); Czytaj dalej

Pod karpacką choinkę – Łemkowszczyzna

lemkowszczyzna_krycinskiRzeszowskie wydawnictwo Libra.pl zapowiada na połowę grudnia br. ukazanie się nowej książki członka Towarzystwa Karpackiego Stanisława Krycińskiego zatytułowanej Łemkowszczyzna po obu stronach Karpat. Publikacja jest próbą przedstawienia historii tego fragmentu Europy, począwszy od czasów jego zasiedlania po połowę XIX w. To historyczno-kulturowa wędrówka, w której przeczytamy o początkach osadnictwa i teoriach z nim związanych, o wędrujących figurach Matki Bożej, beskidzkim zbójnictwie, jak również o konfederacji barskiej, a także udziale Rusinów Karpackich w powstaniach kuruców. Sporo miejsca poświęcono zmaganiom między prawosławiem, a grekokatolicyzmem. Obszernie opisano łemkowskie ikony i architekturę łemkowskich cerkwi. Druga cześć dzieła opisująca dzieje Łemkowszczyzny od Wiosny Ludów po dzień dzisiejszy ma ukazać się w drugim kwartale 2016 r. Uwaga! Pierwsze egzemplarze książki Staszka będzie można zakupić na Spotkaniach Karpackich 18 grudnia, oczywiście z autografem autora!

Reinfussowy świat Bojków i Łemków

spotkania_reinfuss3Bohaterem grudniowego Spotkania Karpackiego będzie profesor Roman Reinfuss i jego fotografie, dzięki którym możemy oglądać nieistniejący już dziś, fascynujący świat łemkowskich i bojkowskich wiosek z lat trzydziestych XX wieku. W wydanym przez Wydawnictwo „Bosz” albumie pt. Karpacki świat Bojków i Łemków. Roman Reinfuss. Fotografie, znalazło się blisko 250 zdjęć, w większości dotąd nigdzie niepublikowanych, ze znajdującego się w zbiorach sanockiego Muzeum Budownictwa Ludowego archiwum prof. Reinfussa. O archiwum i o twórcy zgromadzonych w nim fotografii, a także o albumie opowie nam jego współautor, kustosz MBL-u, dr Hubert Ossadnik. Czytaj dalej

Karpacki świat Bojków i Łemków

karpacki-swiat-bojkow-i-lemkowNakładem wydawnictwa BOSZ ukazał się album pt. „Karpacki świat Bojków i Łemków. Roman Reinfuss. Fotografie” z tekstem Zbigniewa Libery i Huberta Ossadnika.  Zawiera zbiór ponad dwustu unikatowych zdjęć ze zbiorów Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku wykonanych przez znakomitego etnografa Romana Reinfussa, który zafascynowany kulturą Bojkowszczyzny i Łemkowszczyzny przez wiele lat dokumentował tradycje kulturowe tych terenów. Podróżując z aparatem fotograficznym po Karpatach, badał życie codzienne, obyczaje i kulturę ich mieszkańców. Jego zdjęcia odznaczają się szczególną wartością dokumentacyjną. Reinfuss dokumentował nie tylko obyczaje ludności, ale także i budownictwo ludowe – chaty, kościoły, kapliczki, cmentarze, młyny itp. Oprócz zdjęć album zawiera także bogaty zbiór archiwalnych dokumentów.

Jubileuszowy 50 tom Płaju

P50_okl_dI tak,  nie wiedzieć kiedy, „Płaj” dobrnął do pół setki tomów.  50. tom jest podwójny, datowany na wiosnę i jesień 2015. Wiodącym artykułem jest bardzo obszerna monografia pasma Bukowicy w Beskidzie Niskim, oparta w znacznej mierze na wywiadach z ostatnimi żyjącymi mieszkańcami przedwojennych wsi łemkowskich. Autorem jest oczywiście niezmordowany w badaniach tego regionu Wojciech Krukar. Cechą szczególną pięćdziesiątego „Płaju” jest obfitość materiałów biograficznych. I tak Leszek Rymarowicz kreśli sylwetkę ukraińskiego polityka z początków XX wieku, który zwykł był spędzać wakacje w samotni nad Czarnym Czeremoszem. Tadeusz Trajdos prezentuje piękną postać księdza Czekaja, którego zasług dla ratowania zabytków sztuki cerkiewnej na Łemkowszczyźnie nie sposób przecenić. Wiesław Wójcik przywołuje góralskie wątki w życiorysie wybitnego polskiego geologa, a  Andrzej Kaczorowski opisuje na podstawie archiwaliów IPN wschodniokarpackie przejścia Kazimierza Doskoczyńskiego, postaci, która źle zapisała się w pamięci mieszkańców Bieszczadów. Czytaj dalej

Harasymowicz u Nikifora

harasym_nikiforMuzeum Nikifora w Krynicy zaprasza do zwiedzania właśnie otwartej wystawy pt. Harasymowicz u Nikifora. Harasymowicz i Nikifor to artyści, dla których fascynacja Łemkowszczyzną stała się źródłem twórczego natchnienia. Jerzy Harasymowicz znał osobiście Nikifora i ogromnie cenił jego twórczość, poświęcił malarzowi kilka pięknych wierszy. Krytycy literaccy niejednokrotnie wskazywali na analogie w sposobie artystycznego postrzegania świata przez obydwóch twórców, np. Ludwik Flaszen pisał „Jerzy Harasymowicz buduje własny świat – nieco naiwny, widziany oczami dziecka, w przymierzu z malarstwem (…)”. Wystawa w Muzeum Nikifora to pierwsze tak bliskie, artystyczne spotkanie Mistrza z Krynicy, jak nazywano Nikifora, z Wieszczem Muszyny jak Jerzego Harasymowicza nazwał prof. Kazimierz Wyka. Wystawa czynna od 17 października 2015 do 15 lutego 2016.

Od Rusal do Jana 2015

rusalMuzealne Święto Kultury i Tradycji Łemkowskich „Od Rusal do Jana” odbędzie się w dniach 25-26 lipca 2015 r. jak zwykle na terenie Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej. W programie przewidziane są m. in.: występy zespołów folklorystycznych, zwiedzanie muzeum, projekcje filmów, pokazy i wystawy zdjęć, promocja książki „Karpaty pełne czarów. O wierzeniach, medycynie  i  magii ludowej Karpat polskich”, pokazy rękodzieła i rzemiosła, konkursy. Oficjalne otwarcie w niedzielę o godz. 13, ale początek już w sobotę o godz. 17. Serdecznie zapraszamy. Więcej informacji na www.zyndranowa.org

Odbudowy dzwonnicy w Polanach Surowicznych

polany_sur_rekPozostałości murowanej greckokatolickiej dzwonnicy w Polanach Surowicznych w Beskidzie Niskim to jedna z nielicznych materialnych pamiątek po dawnych wsiach łemkowskich w dorzeczu Wisłoka. Prace przy dzwonnicy prowadzone są społecznie od 2012 roku. Przez ten czas naprawiono zniszczone mury, przygotowano konstrukcję pod montaż dachu oraz zainstalowano prowizoryczne zadaszenie. Obecnie prace wchodzą w ostatni etap. Pozostała część najważniejsza i najdroższa — rekonstrukcja zwieńczenia w kształcie zbliżonym do pierwotnego. Inicjatorzy tego społecznego przedsięwzięcia poszukują w związku z tym wsparcia, przede wszystkim materialnego i finansowego, które pomoże w sfinalizowaniu prac. Każda pomoc będzie mile widziana i przyjęta z ogromna wdzięcznością. Szczegóły na stronie projektu oraz w portfolio.