Miło nam poinformować, że ukazał się wreszcie długo oczekiwany 46 tom Płaju. Ma on dość wyjątkowy charakter, po pierwsze dlatego, że prawie połowę jego objętości wypełnia jeden artykuł, a mianowicie pierwsza w języku polskim monografia Gór Codru-Moma autorstwa Dariusza Czerniaka. Ten wielowątkowy tekst o najmniej znanej w naszym kraju grupie górskiej rumuńskich Karpat zawiera nie tylko informacje historyczne i zapoznaje szczegółowo czytelnika z geografią i przyrodą tych gór, ale zawiera także opisy wybranych najciekawszych tras. Po drugie zaś dlatego, że pozostałą część tomu wypełniają teksty także monotematyczne, dotyczące huculskiej muzyki. Tu na uwagę zasługuje przede wszystkim nigdzie dotąd nie publikowany tekst autorstwa Stanisława Vincenza, będący wstępem do Muzyki Huculszczyzny Stanisława Mierczyńskiego, z obszernym komentarzem Leszka Rymarowicza. Leszek jest też autorem trzech pozostałych tekstów zamieszczonych w tym bloku, a opisujących trzech najwybitniejszych, nieżyjących już dziś muzyków huculskich. Mamy nadzieję, że wyjątkowa zawartość 46 tomu, wynagrodzi naszym Czytelnikom przydługie nań oczekiwanie. A oto jego zawartość:

Krajobraz Gór Codru-Moma, fot. D. Czerniak

Po trwającej trzynaście lat przerwie, ukazała się kolejna „Watra” – wydawnictwo periodyczne SKPG w Krakowie. Tematyka numeru jest bardzo zróżnicowana, a oto spis zawartych w niej artykułów:
Pod koniec ubiegłego roku, jako XXIII tom w cyklu Biblioteka Górska COTG PTTK ukazała się książka zatytułowana „Kultura ludowa Górali Zagórzańskich”, praca zbiorowa pod redakcją Urszuli Janickiej-Krzywdy, Kraków 2013, 488+8 s., format B5. Monograficzne opracowanie dotyczy Zagórzan, czyli górali zamieszkujących północne stoki Gorców i Beskidu Wyspowego. To już czwarta obszerna monografia grupy etnograficznej polskich Karpat wydana przez tę oficynę w ciągu ostatnich kilku lat.
Pod koniec ubiegłego roku nakładem Instytutu Ukrainozanwstwa ukazał się na Ukrainie liczący 668 stron leksykon zatytułowany „Światy huculskie” (Гуцульські світи. Лексикон, Хобзей Н., Ястремська Т., Сімович О., Дидик-Меуш Г. Львів 2013). Zamieszczono w nim słownictwo gwar huculskich z okresu XIX-XXI w. w oparciu o źródła w postaci materiałów etnograficznych, kartotek i badań własnych autorek opracowania. W książce podano nie tylko znaczenia wielu, często już dziś zapomnianych słów, zwrotów frazeologicznych, przysłów i powiedzeń, ale także zamieszczono fragmenty tekstów dające możliwość poznania tajemniczego świata huculskich wierzeń i obyczajów.
Nakładem Wydawnictwa Sejmowego ukazała się książka pt. Łemkowie. Jest to czwarty tom serii „Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce”. Publikacja pod red. Beaty Machul-Telus licząca 236 str. formatu B5 podzielona jest na trzy części: Tożsamość – poświęconą problemowi samoidentyfikacji etnicznej Łemków oraz procesowi tworzenia ich tożsamości narodowej i kulturowej; Historia – grupująca teksty nawiązujące do przeszłości łemkowskiej; Kultura i nauka – w której autorzy prezentują współczesne kwestie oświatowe i kulturowe mniejszości łemkowskiej, a także obecność Łemków w kulturze i nauce polskiej.
W ostatnim czasie ukazał się wydany przez wydawnictwo STAPIS od dawna oczekiwany VI tom Wielkiej Encyklopedii Gór i Alpinizmu, zatytułowany: Ludzie Gór, którego redaktorami, tak jak wszystkich poprzednich są Małgorzata i Jan Kiełkowscy. Poświęcony jest on górołazom, wspinaczom, odkrywcom i badaczom gór. Jest naprawdę imponujący, liczy sobie bowiem 872 strony formatu B5 i zawiera 6256 biogramy, w tym ponad 1300 dotyczących Polaków. Z jednej strony z pewną satysfakcją wypada odnotować fakt, że znajdziemy w nim kilka biogramów członków naszego Towarzystwa, z drugiej jednak z żalem skonstatować całkowity brak w tym dziele Karpat Wschodnich. Nie znajdziemy w nim niestety tak wybitnych ludzi gór jak Henryk Hoffbauer, Henryk Gąsiorowski, Tadeusz Wilczyński czy Adam i Władysław Lenkiewicze.
Dzięki Narodowemu Programowi Rozwoju Humanistyki dochodzi do skutku wydanie drukiem sporządzonej w latach 1779-1783 mapy Królestwa Galicji i Lodomerii, tzw. mapy Miega. Pod wspólnym tytułem „Galicja na józefińskiej mapie topograficznej 1779-1783”, wydano już tom 1 obejmujący część historycznego woj. krakowskiego, od granic ze Śląskiem, wzdłuż Wisły do Krakowa i na pd. po Podhale i Tatry, oraz tom 4 z częścią historycznego woj. sandomierskiego i ziemi przemyskiej od Wisły i dolnego Sanu na pn. po Frysztak i Kańczugę na pd. Na każdy tom składają się dwa woluminy formatu 232 × 310 mm w oprawie twardej. Jeden z mapami (skala 1 : 28 800), drugi z opisami terenów, komentarzami oraz indeksami do tekstu i mapy. Kolejne tomy mają być publikowane corocznie. Wydawcą jest
Na rynku księgarskim ukazała się właśnie warta odnotowania książka autorstwa Leszka Filipiaka zatytułowana „Społeczno-polityczna sytuacja Łemków w III RP”. Obszerne dzieło powstało na podstawie pracy doktorskiej autora obronionej na Uniwersytecie Wrocławskim. W poszczególnych rozdziałach omówiono m.in. historyczne uwarunkowania dualizmu narodowego Łemków, stosunek władz polskich do Łemków, podziały wśród społeczności łemkowskiej, sytuacje religijną, oraz organizacje działające w środowiskach łemkowskich. Książkę wyposażono w obszerną liczącą 60 stron bibliografię, ale niestety zapomniano zupełnie o indeksach.
W połowie tego roku ukazała się książka zatytułowana „Łemkowszczyzna zapamiętana. Opowieści o przeszłości i przestrzeni” wydana przez Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jej autorka, Patrycja Trzeszczyńska, członkini Towarzystwa Karpackiego, przeprowadza analizę łemkowskiej literatury wspomnieniowej próbując na jej podstawie uchwycić proces budowania jednostkowej i zbiorowej pamięci Łemków oraz tworzenia wizji ich wspólnej przeszłości. Kanwę książki stanowi praca doktorka obroniona przez autorkę w 2011 r. w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ. Napisana jest więc ona trudnym językiem współczesnej antropologii kulturowej, przez który warto się jednak przebić,