Płaj 12 – Abstracts

28 kwietnia 2006 | Ogólne

Tadeusz M. Trajdos
TRANSCARPATHIA
A broad historical account and description of certain localities and antiquities of former Hungarian Carpatalja (Subcarpathians), at present Ukrainian Transcarpathia. Focused on Hungarian heritage.
Wasyl Słobodian
THE ROCKS OF THE SKOLE REGION
A detailed description of history, scientific exploration and to-day status of three most attractive rocky groups on the northern slopes of the Ukrainian Carpathians, where in the Middle-Ages monasters and a stronghold were located. Czytaj dalej →

Płaj 11 – Abstracts

28 kwietnia 2006 | Ogólne

Michał Źrołka
ME, THE LEMKO (EXCERPTS)
The author, Lemko from Wierchomla in Sandecian Beskidy Mts., describes his revisit to this village after about a dozen years of exile and recollects his childish years there. The relation contains many details from the life and customs of pre-war Lemkian village.
Michał Parczewski
THE CARPATHIAN TRIBAL FRONTIER IN EARLY MIDDLE AGES
The author presents the results of archeological explorations in the Carpathian re-gion and formulates certain propositions on the subject of colonization of Northern Carpathians in the early Middle Ages. Czytaj dalej →

Krotka historia Żydów Preszowa (Płaj 11)

28 kwietnia 2006 | Płaj - artykuły | Na temat:

Peter Kónya

Aż do końca XVIII wieku Żydom nie pozwalano na osiedlanie się w wol-nym mieście królewskim Preszowie, aczkolwiek ich obecność na Szaryszu sięga wczesnego średniowiecza, czego dowodzą lokalne nazwy i liczne przekazy historyczne. Największe osady żydowskie znajdowały się w sąsiedztwie miejscowości Śebastova (gmina żydowska zwana Śariśske Luky), Zborov, Pećovska Nova Ves, Brezovica, Vel’ky Śaris, Raslavice, Ćirć, Hanuśovce, Kurima i Malcov.
Chociaż Żydzi nie mieszkali w miastach, szaryscy mieszczanie utrzymy-wali z nimi kontakty i współpracowali w dziedzinie „dalekosiężnego” handlu, zwłaszcza z Polską. Dokumentują to liczne źródła pisane. Najstarsza wzmianka o preszowskich Żydach pochodzi z 1531 r. Mówi ona o kupcu z Preszowa, który wraz z innym Żydem ukrył w Krakowie srebrny puchar. Inny zachowany zapis (z 1633 r.) dotyczy procesu z dwoma Żydami z Krakowa, którzy mieli prawo do sprzedaży wina produkowanego przez pewnego preszowskiego rolnika. Czytaj dalej →

XVI łemkowski kermesz w Olchowcu

26 kwietnia 2006 | Ogólne | Na temat:

Serdecznie zapraszamy do Olchowca na kolejny, XVI już kermesz, który odbędzie się w dniach 20-21 maja 2006 roku.
W programie jak zwykle wiele zespołów folklorystycznych, w tym między innymi „Lachy” z Nowego Sącza, „Osławianie” z Mokrego, „Laborczanki” z Międzylaborców na Słowacji, oraz z Ukrainy „Studzionka” z Borysławia i „Beskid” spod Kałusza.

Obejrzeć będzie można także ciekawe wystawy i wysłuchać interesujących wykładów pani Zofii Szanter i pana Bolesława Bawolaka.

Skały Skolszczyzny (Płaj 12)

25 kwietnia 2006 | Płaj - artykuły | Na temat:

Wasyl Słobodian

(fragment)
Dolina górnego biegu rzeki Stryj obfituje w wychodnie skalne – niezrównane dzieło przyrody. Jak gdyby czyjąś niewidzialna, wszechwładna ręka rozrzuciła je u podnóży Karpat czterdziestokilometrowym łańcuchem, od Bubniszcza do Urycza. Miejscami skały tworzą całe kompleksy – jak w Bubniszczu, gdzie indziej sterczą prostopadłymi obrywami nad rzeką – jak w Tyszownicy, lub spoczywają w postaci osobnych, kamiennych brył, monumentalne, dostępne, a przecież tajemnicze. Wielu podróżnych, wielu badaczy stawało u ich stóp, by skłonić głowę przed ich pięknem i wspaniałością. Czytaj dalej →

Łemkowie w Polsce (Płaj 9)

25 kwietnia 2006 | Płaj - artykuły | Na temat:

Proces rozwoju świadomości etnicznej, aktualna sytuacja i perspektywy przetrwania
Helena Duć-Fajfer

(fragment)

I. Stan świadomości etnicznej Łemków przed wysiedleniem
Łemkowie, jako jedna z grup Rusinów żyjących w Karpatach, przez wiele wieków zamieszkiwali prawie niezmienne terytorium, które klinem o podstawie opartej mniej więcej na zlewiskach rzek Osławy i Laborca i z wierzchołkiem prawie pod Tatrami, w Osturni, rozlokowane było między ziemiami polskimi i słowackimi.1 Po rozpadzie monarchii austro-węgierskiej, Łemkowie zostali rozdzieleni polsko-czechosłowacką granicą państwową. Ich próby przeciwstawienia się temu nie powiodły się2 i od lat dwudziestych naszego stulecia historia przysądziła Łemkom po pomocnej stronie Karpat życie w obrębie państwa polskiego na prawach, jakich im ono udzielało. Od tego czasu dzieje Łemków w Polsce rozwijają się swoim porządkiem, w znacznej mierze odmiennym od tego, jaki jest charakterystyczny dla dziejów innych rusińskich grup w Karpatach. Czytaj dalej →

Z dziejów Krościenka nad Dunajcem

27 marca 2006 | Nowości wydawnicze

Krzysztof Koper, Z dziejów Krościenka nad Dunajcem, Nowy Targ 2005, wyd. PTH, str. 422


Książka składa się z jedenastu rozdziałów, powiązanych umiejscowieniem tematu, ale stanowiących odrębne studia z przeszłości tytułowego miasteczka, odrębne w zakresie rzeczowym, jednak wzajemnie się dopełniające w badaniach nad historyczną topografią tych okolic. Czytaj dalej →

Nowe tomy roczników Studenckiego Koła Przewodników Beskidzkich

27 marca 2006 | Nowości wydawnicze, Periodyki

Komisja Wydawnicza warszawskiego SKPB wydała kolejne zeszyty roczników krajoznawczych Magur – poświęconych Beskidowi Niskiemu i Połonin – poświęconych Beskidom Wschodnim.

Czytaj dalej →

Monografia Zamku Niedzickiego

27 marca 2006 | Nowości wydawnicze

Monografia zamku niedzickiegoNakładem Stowarzyszenia Historyków Sztuki ukazała się ostatnio wartościowa i godna polecenia książka Stanisława Kostki Michalczuka, Piotra M. Stępnia i Tadeuszu M. Trajdosa zatytułowana Zamek Dunajec w Niedzicy. Czytaj dalej →

Studia z dziejów kościoła św. Bartłomieja Apostoła w Niedzicy

27 marca 2006 | Nowości wydawnicze

Studia z dziejów kościoła św. Bartłomieja Apostoła w NiedzicyUkazała się właśnie ciekawa praca poświęcona dziejom niedzickiego kościoła, zatytułowana Studia z dziejów kościoła św. Bartłomieja Apostoła w Niedzicy pod redakcją ks. Zdzisława Klisia, Wydawnictwo UNUM, Kraków 2006. Czytaj dalej →