Wszystko na temat: Pieniny

Nowy „Płaj” – obszerniejszy niż zazwyczaj

Najnowszy, 58 tom „Płaju” wyszedł nam obszerny, jak jeszcze nigdy. Rozległy jak rzadko kiedy jest również jego zakres tematyczny. Jest tu o historii i o przyrodzie, o ratowaniu zabytków i o fotografice, o górach w zimie, o archeologii, poezji, a nawet poniekąd o wierze w Boga – w szkicu R. M. Remiszewskiego o Piotrze Borowym. Wszystko to w Karpatach i o Karpatach. Może to choć trochę osłodzi stałym czytelnikom przykrą wiadomość, iż żywot almanachu karpackiego zbliża się ku końcowi, a „Płaj” 60. będzie ostatni. Tom, który oddajemy do rąk Czytelników otwiera tekst Leszka Rymarowicza o słynnej wśród przedwojennych turystów kolejce leśnej Worochta–Foreszczenka i pogmatwanych losach ludzi z nią związanych. Jak zwykle u tego autora bardzo wnikliwy, kipiący od dygresji i opatrzony mało znanymi lub w ogóle nieznanymi zdjęciami. To samo można powiedzieć o artykule Andrzeja Wielochy poświęconym XIX-wiecznemu fotografowi Juliuszowi Dutkiewiczowi z prowincjonalnej Kołomyi, który jako pierwszy robił zdjęcia Hucułów i Huculszczyzny, ale wykonywał też zamówienia dworów królewskich – rumuńskiego i serbskiego, a wyrazy uznania otrzymywał z Wiednia i nawet z Petersburga. Czytaj dalej

Płaj 58

Płaj 58 (jesień 2019, stron 264+16)

Zawartość tomu:

Komunikat o zakończeniu wydawania „Płaju”

Tadeusz Petrowicz (1924–2019)

Leszek Rymarowicz, Wokół kolejki leśnej Worochta – Foreszczenka

Andrzej Wielocha, Juliusz Dutkiewicz — pierwszy fotograf Huculszczyzny

Witold Grodzki, Od Radoszyc po Góry Słonne. W poszukiwaniu widoków z II wojny światowej

Wojciech Krukar, Na północ od Chryszczatej

Juliusz Marszałek, Okolice Starego Sambora 120 lat temu 

Krystyna Chowaniec, Bieszczady oczyma Jerzego Harasymowicza

Edward Marszałek, Leśne wątki w życiu i w poezji Jerzego Harasymowicza

Czytaj dalej

Wystawa w Muzeum Pienińskim

Zapraszamy serdecznie na finisaż wystawy poświęconej twórczości Ewy Polak-Trajdos i Mariana Romualda Polaka, który odbędzie się w sobotę 7 marca 2020 r. o godz. 16 w siedzibie Muzeum Pienińskiego w Szlachtowej przy ul. Łemkowskiej 37. Więcej o wystawie na stronie Muzeum Pienińskiego.
EWA POLAK-TRAJDOS (1923 -1979) dr historii sztuki, badaczka sztuki gotyckiej w Małopolsce i na Spiszu, odkryła dla nauki dorobek dwóch wielkich twórców: rzeźbiarza i malarza Jakuba z Sącza oraz Mistrza Maciejowickiego autora ołtarzy malowanych. Zajmowała się też twórczością plastyczną: malowała obrazy (tematy religijne, pejzaże, martwe natury) i rzeźbiła w glinie, potem wypalanej i glazurowanej lub polichromowanej.
MARIAN ROMUALD POLAK (1887 – 1966) artysta malarz i grafik (sztycharz), jeden z twórców polskiego znaczka pocztowego. Wykonywał projekty banknotów, akcji, papierów wartościowych, a szczególnie znaczków Poczty Polskiej; projektował i często sam rytował (staloryty i miedzioryty).

O roślinach Pienin zajmująca opowieść

Na pierwszych w 2020 roku Spotkaniach Karpackich usłyszymy fascynującą opowieść o roślinach Pienin, którą przedstawi nam profesor Ludwik Frey z Instytut Botaniki im. W. Szafera Polskiej Akademii Nauk. Profesor Frey od z górą 30 lat zajmuje się badaniem przyrody Pienin i Beskidu Sądeckiego, nie ma więc ona przed nim żadnych tajemnic. Nic więc dziwnego, że poświęcił florze Pienin cały szereg swoich książek, między innymi: Opowieści o roślinach Pienin, Atlas roślin pienińskich, Kwiaty św. Kingi (wraz z J. Tyburem), Kwiaty ogrodu pienińskiego, Pienińska apteka (dwa wydania),  z także Zielnik pieniński – wierszem i prozą pisany (wraz z Jędrzejem Dziedziną Wiwrem). Serdecznie zapraszamy w czwartek 16 stycznia 2020 roku o godzinie 18 do Muzeum Ziemi PAN (Willa Pniewskiego) przy al. Na Skarpie 27 w Warszawie.

Czytaj dalej

Beskid Sądecki po raz piąty

Uprzejmie informujemy, że nakładem Oficyny Wydawniczej „Rewasz” ukazało się właśnie V wydanie przewodnika Bogdana Mościckiego pt. Beskid Sądecki i Małe Pieniny. Książka zawiera 272 strony formatu B6, oraz 24 strony ze zdjęciami barwnymi, 32 ilustracje czarno-białych w tekście, 28 szczegółowych mapek i planów miejscowości, 9 panoram. Oprawa miękka ze skrzydełkami, wewnątrz skrzydełek mapka ze schematem tras opisanych w przewodniku oraz barwna panorama Tatr z Jaworzyny (z opisem). Zasięg przewodnika określa linia: Przełęcz Tylicka – Tylicz – Mochnaczka – Przełęcz Krzyżówka – Nowy Sącz – Krościenko – Leśnica – Wielki Lipnik – Stara Lubowla – Pławiec – Leluchów – granica państwa do Przełęczy Tylickiej. Opisane zostały pasma Radziejowej i Jaworzyny Krynickiej, Pasmo Dubnego, Małe Pieniny oraz Góry Lubowelskie na Słowacji. W części ogólnej opisane zostały historia i środowisko przyrodnicze regionu. W części szczegółowej znaleźć można opisy 123 szlaków turystycznych. Jak zwykle, najobszerniejszą część przewodnika stanowi Słownik miejscowości zawierający szczegółowe informacje krajoznawcze o wszystkich miejscowościach na omawianym terenie. Odwiedzajcie Ziemię Sądecką z przewodnikiem Bogdana Mościckiego!

30 lat Pienińskiego OKTG

Pod koniec października miała miejsce w Szczawnicy podniosła uroczystość, podczas której uczczono 30-lecie Pienińskiego Ośrodka Kultury Turystyki Górskiej. Ośrodek powstał trzy dekady temu w sąsiedztwie schroniska „Orlica”, a jego twórcą i jedynym jak dotąd kustoszem jest Ryszard Remiszewski. Głównym punktem programu było oczywiście zwiedzanie „jubilata”, po którym oprowadzał sam kustosz we własnej osobie. Ośrodkowi i jego kustoszowi w tym miejscu składamy serdeczne gratulacje i życzenia kolejnych trzydziestek.
Nijak nie możemy tu przemilczeć faktu, że Ryszard Remiszewski jest członkiem Towarzystwa Karpackiego (od samych jego początków) i Wielkiej Rady Karpackiego Płaju.

Prof. Ludwik Frey i jego apteka

Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego oraz Towarzystwo Karpackie serdecznie zapraszają na spotkanie z prof. Ludwikiem Freyem autorem książek Zielnik Pieniński oraz Apteka Pienińska, które odbędzie się 23 października 2018 r. o godz. 17 w sali konferencyjnej PTFarm w Warszawie przy ul. Długiej 16 (drugi budynek z podwórka, I piętro).
Prof. dr hab. Ludwik Frey jest biologiem-botanikiem, absolwentem Uniwersytetu Jagiellońskiego, wieloletnim pracownikiem Instytutu Botaniki im. W. Szafera Polskiej Akademii Nauk, autorem ponad 400 prac i książek naukowych, artykułów i książek popularnonaukowych o tematyce botanicznej oraz artykułów o symbolice roślin. Interesuje się też historią botaniki (autor książki Karol Linneusz, książę botaników, profesor profesorów). Uprawia turystykę górską (przodownik GOT). Jest autorem książkowego tryptyku o pienińskiej florze: Opowieści o roślinach Pienin, Atlas roślin pienińskich. Kwiaty św. Kingi (wraz z J. Tyburem), Kwiaty ogrodu pienińskiego.

Płaj 55 – vincenzowsko-huculski

Właściwie już mieliśmy zamknięty tom, gdy dotarła do nas smutna wiadomość o śmierci naszego Przyjaciela, członka Wielkie Rady Karpackiego Płaju Fedora Gocza. Nie było zatem innego wyjścia, Płaj 55 zaczynamy od pożegnania osoby, która naszemu Almanachowi towarzyszyła prawie od samego początku, kogoś wyjątkowego w wielu wymiarach, postaci która – mam nadzieję – jeszcze nie raz na naszych łamach zagości.
W roku 2018 przypada 130 rocznica urodzin Stanisława Vincenza, „Barda Huculszczyzny”, autora tetralogii „Na wysokiej połoninie”, zatem tym razem mamy dobry powód żeby ten Płaj był zdominowany tematyką vincenzowsko-huculską. Tak, wiem, ostatnio wszystkie Płaje przepełnione są tą tematyką po brzegi bez względu na przypadające jubileusze. Ale jakieś alibi dobrze mieć. Zresztą, tak krawiec kraje… nic na to nie poradzimy, że większość trafiających do redakcji tekstów, w mniejszym, czy większym stopniu dotyczy Huculszczyzny i Karpat Wschodnich. Na początek tego bloku i tym razem (jak i poprzednio) głos oddajamy Leszkowi Rymarowiczowi, który w jednej większej i dwóch mniejszych odsłonach przedstawia nam huculską gminę Dzembronia rozlokowaną w okresie międzywojennym u podnóża Czarnohory, wykorzystując do tego m.in. niezwykle ciekawe archiwalne dokumenty. Poznajemy jej dzieje oraz mieszkańców. Czytaj dalej

Płaj 55

Płaj 55 (wiosna 2018, stron 200+8)

Zawartość tomu:

Fedor Gocz (1929–2018);

Leszek Rymarowicz, O gminie Dzembronia i jej mieszkańcach;   

Leszek Rymarowicz, Przedwojenne jednostki samorządu terytorialnego w dorzeczu Czeremoszów;

Leszek Rymarowicz, Jan Bilot – policjant z Zelenego;

Zdzisław Broncel, W teatrze zbójników, rusałek i satyrów. Rozmowa z reżyserem teatru huculskiego Stefanem Korybutiakiem;

Jan A. Choroszy, Lena Vincenz. Szkice do portretu   ;

Michał Kaczmarek, Trzy karpackie asy – Mieczysław Orłowicz, Stanisław Vincenz, Petro Szekeryk-Donykiw; Czytaj dalej

Wiosenny Płaj 53 na koniec lipca

Teksty, które mamy przyjemność polecić Czytelnikom w nowym tomie „Płaju”, przedstawiają spore zróżnicowanie, jeśli nie geograficzne, to w każdym razie tematyczne. W artykule wstępnym Andrzej Wielocha prezentuje ideologiczne fundamenty „Płaju”, używając między innymi jako kanwy dziejów krajoznawstwa Huculszczyzny, regionu, któremu w naszym almanachu poświęcono chyba najwięcej miejsca. Okazją do tego podsumowania jest trzydziesta rocznica ukazania się jego pierwszego Płaju.
Tematyka rumuńska ostatnio rzadko jakoś gości na naszych łamach. Tym większa satysfakcja z artykułu, w którym Katarzyna i Piotr Kurkowscy prezentują obszernie historyczną genezę i rozwój koncepcji architektonicznych siedmiogrodzkich kościołów obronnych, jednej z największych atrakcji krajoznawczych tego najintensywniej karpackiego kraju. W kolejnym obszernym tekście Andrzej Ruszczak prezentuje opowieści huculskie znalezione w zapiskach Stanisława Vincenza przechowywanych w Archiwum Ossolińskich. Nie są to zwykłe ludowe legendy, lecz historie „z życia” nasycone elementami nadnaturalnymi. My, z naszym sceptycyzmem i racjonalizmem, czytając je, możemy uśmiechać się z politowaniem, ale dla Hucułów sprzed blisko stulecia była to codzienna rzeczywistość ich świata, niebudząca najmniejszych wątpliwości. Leszek Rymarowicz w oparciu o odnalezione dokumenty przedstawia nieznane dotąd fakty o nieodpłatnym przekazaniu przez rodzinę Lubomirskich fragmentu połoniny na szczycie Pop Iwana pod budowę obserwatorium.
Czytaj dalej