Rezerwat limbowy na Jajku Perehińskim w Gorganach (Płaj 10)

25 marca 2006 | Płaj - artykuły | Na temat: ,

Leszek Rymarowicz

(fragment)

Oli poświęcam

Jedną z niewątpliwych atrakcji spustoszonych przez sowiecką gospodarkę la­sów gorgańskich są licznie, pomimo zawieruch dziejowych, występujące tu okazy limby. W kilku miejscach limba przetrwała w niemal zwartych drze­wostanach – i tu istnieją (przynajmniej na mapach) rezerwaty przyrody.

Najstarszy z tych rezerwatów, usytuowany na Jajku Perehińskim nieopo­dal Osmołody, ma bogatą, a zupełnie nieznaną historię. Stworzył go osobiście greckokatolicki metropolita Andrzej Szeptycki. Był to pierwszy „ukraiński” rezerwat na ziemiach Rzeczypospolitej, a jednocześnie przykład współdziała­nia Polaków i Ukraińców w tak wielkim dziele jak ochrona piękna wspólnej karpackiej Ojczyzny. Czytaj dalej →

Płaj 10

25 marca 2006 | Płaj - tomy wydane

tom 10Płaj 10 wiosna 1995 (stron 176+8)

zawartość tomu:

Tadeusz A. Olszański, O Nikiforze,
Stepan Kuźmyn, Brygada Bojkowska,
Zofia Horodyńska, Dziennik „Stokłosy”,
Grzegorz Motyka, Partyzantka w Bieszczadach, Jurij Nesteruk, Czarnohora w literaturze przyrodniczej XIX i początku XX w.,
Leszek Rymarowicz, Rezerwat limbowy na Jajku Perehińskim,
Jurij i Nnatalija Nesteruk, Organizacja ochrony przyrody w Karpatach Ukraińskich,
Tadeusz Petrowicz, Żbiki w Beskidzie Sądeckim,
Tomasz Kowalik, Wiatr pracuje w Rytrze,
Tadeusz M. Trajdos, Dwie katedry w Użhorodzie,
Zygmunt Malinowski, Z problematyki kodyfikacji cerkwi łemkowskich,
Andrzej. Karpiński, Powstanie i rozwój kościołów wyznania ewangelicznego na Łemkowszczyźnie,
Aleksander Nużny, Maniawa,
Aleksander Nużny, Wycieczka do Muzeum Spławu,
Recenzje
Miscellanea
Spis treści Płaju, tomy 1-9
Abstracts

Płaj 9

25 marca 2006 | Płaj - tomy wydane

tom 9Płaj 9. jesień 1994 (stron 184)

zawartość tomu:

Od redakcji,

Olena Duć-Fajfer, Łemkowie w Polsce. Proces rozwoju świadomości etnicznej.
Na tułaczce. Dziennik o. J. Bohatiuka
Michał Bartkowski, Zagadnienie łemkowskie na terenie obwodu szkolnego sanockiego.
Tadeusz A. Olszański, Święty Maksym Sandowycz.
Tadeusz M. Trajdos, Germanizmy w gwarze spiskiej.
Wojciech Krukar, Połonina Wetlińska. Materiały do monografii.
Leszek Rymarowicz, Z historii ukraińskiego krajoznawstwa.
Tadeusz M. Trajdos, Rzymskokatolickie parafie miejskie w dawnych komitatach Bereg, Ung i Ugocsa.
Leszek Rymarowicz, Nieznana cerkiew w Osmołodzie.
Tadeusz A. Olszański, Wiersze.
Andrzej Ruszczak, Aleksandr Nużny, Nad Perkałabem i Czeremoszami.
Stanisław Figiel, W sercu Siedmiogrodu.
Piotr Szucki, Na nartach w Górach Rodniańskich.
Piotr Szucki, Kalendarium początków turystyki w Siedmiogrodzie.
Miscellanea
Literatura mało znana
Abstracts
Do tomu załączono „Mapę nazewniczą Połoniny Wetlińskiej”

Płaj 8

25 marca 2006 | Płaj - tomy wydane

tom 8Płaj 8 wiosna 1994 (stron 184)

Od redakcji,

Tadeusz A. Olszański, Stosunki narodowościowe na Pogórzu Przemysko-Dynowskim.
Szymon Modrzejewski, Radosław Szewc, Zarys monografii Dydiowej i Łokcia.
Olga Franko, Karpaccy Bojkowie i ich życie rodzinne.
Leszek Rymarowicz, O początkach ochrony środowiska w Bieszczadach.
Piotr Szucki, Nowy gatunek flory Czarnohory.
Wojciech Krukar, Przyczynek do toponimi Bieszczadów i Beskidu Niskiego.
Radosław Szewc, Zarys monografii Dydiowej i Łokcia.
Stanisław Orłowski, Szkolnictwo ziemi sanockiej w latach 1340-1772.
Edward Zając, Zjazd Ziem Górskich w Sanoku. 14-17.VIII.136 roku.
Urszula Janicka-Krzywda, Matka Boża Zbójnicka w beskidzkim sanktuarium.
Wanda Skowron, Wiersze.
Aleksander Nużny, Pasmo Baby Ludowej i Czywczyn.
Robert Olszewski, Dolina Prutu.
Anna Ostrowińska, Żabie. Panorama dziejów.
Zbigniew Ładygin, Trzy dni w Torojadze.
Tadeusz Petrowicz, Pół wieku mnie tam nie było!
Zenobiusz Pręgowski, Reminiscencye narciarskie.
Ryszard Remiszewski, Wywiad z dyrektorem BPN Wojmirem Wojciechowskim.
Abstracts

Płaj 7

25 marca 2006 | Płaj - tomy wydane

tom 7Płaj 7 jesień 1993 (stron 164)

zawartość tomu:

Od redakcji,
Tadeusz Chrzanowski, Sztuka pogórzy,
Zdzisław Skrok, Uwagi o naturze kulturowych pograniczy.
Działo się w Boryni
Tadeusz M. Trajdos, Maria Magdalena pokutuje.
Tadeusz Studziński, Kurniawa w Karpatach.
Piotr Szucki, Vivant narte!
Wiersze
Tadeusz M. Trajdos, Wycieczka na Spisz.
Festiwal Kultury Karpackiej
Wywiad z „Orkiestrą pod wezwaniem św. Mikołaja”
Abstracts
do tomu dołączono mapę „Karpaty. Podział fizyczno-geograficzny w.g. prof. J. Kondrackiego”.

pdf do pobrania

Płaj 6 – Wstęp

25 marca 2006 | Płaj - artykuły | Na temat:

Szósty zeszyt „Płaju” przynosi plon sesji popularnonaukowej poświęconej historii i kulturze Bojków, zorganizowanej przez Towarzystwo Karpackie w Lesku w dniach 8-10 maja 1992 r. Jej inicjatorem i współorganizatorem był Bieszczadzki Dom Kultury w Lesku, w którego siedzibie odbyła się impreza.
Uczestnicy sesji wysłuchali 14 referatów omawiających poszczególne zagadnienia historii i kultury Bojkowszczyzny. Wśród prelegentów znalazła się czwórka gości z Ukrainy.
Ciekawym elementem imprezy była jednodniowa zagraniczna wycieczka autokarowa w Samborskie i Turczańskie. Pozwoliła ona zapoznać się z cennymi zabytkami budownictwa bojkowskiego, jakich praktycznie nie ma już na terenie Polski. Czytaj dalej →

Płaj 5 – Wstęp

25 marca 2006 | Płaj - artykuły | Na temat:

 

W dniach 17-19 maja 1991 r. w Bieszczadzkim Domu Kultury w Lesku odbyła się sesja popularnonaukowa p.t. „Żydzi w Karpatach”. Jej organizatorami były Towarzystwo Karpackie, Towarzystwo Przyjaciół Leska i Okolic oraz Bieszczadzki Dom Kultury w Lesku, zaś dobrodziejem — żeby nie używać obcego słowa sponsor — Zespół do spraw Mniejszości Narodowych Departamentu Edukacji Narodowej Ministerstwa Kultury i Sztuki.
Pomysł zorganizowania Sesji narodził się wśród członków Towarzystwa Karpackiego. U jego genezy legła jedna z naczelnych idei Towarzystwa, zapisana w jego statucie jako „przełamywanie uprzedzeń narodowościowych poprzez badanie i popularyzowanie wkładu poszczególnych grup etnograficznych i narodowości w kształtowanie obrazu kulturowo-historycznego Karpat”. Marzyło się nam, że sesja stanie się pretekstem do szerzej zakrojonych działań na rzecz uratowania nielicznych już śladów wielowiekowej obecności Żydów w Karpatach. Że spowoduje większe zainteresowanie żydowskimi zabytkami i wpływem żydowskiej kultury na krajobraz kulturowy Karpat. Czytaj dalej →

Obraz Żyda w epopei Vincenzowskiej (Płaj 5)

25 marca 2006 | Płaj - artykuły | Na temat:

Na Wysokiej Połoninie
(fragment)

Dariusz Morawski

Wiedza jesienna i historia jakiegoś kąta wcale nie są tak nudne, jak się wydaje. I nie zasługują, aby je przegnać do ogrodzeń, na których widnieją napisy w ro­dzaju takiego jak: „dzieje regionalne”. Bowiem nie ma epok poodgradzanych parkanami, i człowieczeństwo, które możemy zrozumieć, bo jest nam bliskie pochodzeniem lub tradycją, przelewa się ku przyszłości, niosąc ze sobą zapo­wiedzi i nakazy. (…) Nie piszemy tutaj historii ani nie przywłaszczamy sobie zawodu uczonego dziejopisa, jedynie okruchy przekazane ze wspomnień przez babki, ciotki i niańki dodają nam smaku. Mogą nas otrzeźwić i ostrzec, że dzieje właściwie nigdy nie mijają zupełnie, bo są obecne prawie nieustannie. Wiedza jesienna to wiedza o obecności tego co minęło, to taka księga, w której ten co czyta i uczy się z niej, identyfikuje się z tym, który opowiada. Czytaj dalej →

O Białym Słoniu na Czarnohorze (Płaj 2)

25 marca 2006 | Płaj - artykuły | Na temat:

Władysław Midowicz
Nigdy nie było całkowicie jasne, kto był głównym „sprawcą” Obserwatorium Meteorologiczno-Astronomicznego PIM na Czarnohorze, które w tych niełatwych i ubogich latach przedwojennych kosztowało milion złotych wydanych z funduszów społecznych, z czego większość płatna w dewizach przemysłowi brytyjskiemu. To ostatecznie stało się powodem owej dziwnej nazwy – Biały Słoń.

Głównym promotorem budowy byli najprawdopodobniej astronomowie warszawscy, którzy rozglądali się za miejscem o wystarczająco czystym powietrzu, a także o stosunkowo rzadkim zachmurzeniu. Tego ostatniego, niestety, nie brakowało od jesieni do wiosny na graniach Czarnohory i ten, kto ją doradził, niewydawał się być wystarczająco obeznany z klimatem Karpat Wschodnich. Czytaj dalej →

O bieszczadzkich zbójnikach (Płaj 6)

25 marca 2006 | Płaj - artykuły | Na temat:

Stanisław Orłowski

(fragment)

Bieszczady należą do gór niezwykłych. Wielu przybyszów fascynują niepowtarzalnym urokiem wschodniobeskidzkiego krajobrazu, bogactwem przyrody i ciekawą,romantyczną przeszłością. Zbójnictwo należy do mniej znanych epizodów z przeszłości tej ziemi. Pragnę zatem przybliżyć – w oparciu o źródła historyczne – chociaż cząstkę prawdy o dziejach bieszczadzki chopryszków od XV do XVIII stulecia. Czytaj dalej →