Sensacyjne odkrycia na Górze Zyndrama

7 stycznia 2018 | Spotkania Karpackie

Gościem pierwszych Spotkań Karpackich w 2018 r. będzie dr hab. Marcin Przybyła z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, który od siedmiu lat wraz ze swoimi studentami odkrywa fascynujące tajemnice karpackiego wzgórza nad Maszkowicami w dolinie Dunajca zwanego Górą Zyndrama. Odsłonił on tam – pod śladami osad z czasów późniejszych – kamienne mury wraz z bramą osady wybudowanej w epoce wczesnego brązu. Obwód murów wynosi około 200 m. Były one budowane z ciosów i bloków kamiennych, które ważą po 500 kg. Biorąc pod uwagę czas powstania odkrytego muru zamykający się pomiędzy 1750 i 1690 r. p.n.e. (daty radiowęglowe) jest to prawdopodobnie najstarsza kamienna budowla na ziemiach polskich. Osada w Maszkowicach była niewielka i zajmowała powierzchnię około pół hektara. Czytaj dalej →

„Żabie” po raz czwarty

5 stycznia 2018 | Nowości wydawnicze | Na temat: ,

Wierchowiński Park Narodowy wydał czwarty numer ekologiczno-edukacyjnego krajoznawczego czasopisma „Żabie”. Jest ono wydrukowane w kolorze, w nakładzie 500 egz. i liczy 104 strony formatu A4. W opublikowanych w nim naukowych i popularnonaukowych artykułach pracownicy parków narodowych, nauczyciele, dziennikarze, historycy i krajoznawcy omawiają zagadnienia dotyczące ochrony przyrody, lokalnych dziejów i szeroko rozumianego krajoznawstwa tego rejonu Karpat. Pośród nich na specjalną uwagę zasługują artykuły opracowane przez pracowników „Wierchowińskiego” parku dotyczące jego unikalnej flory i fauny, której wielu przedstawicieli jest wymienionych w Czerwonej Księdze Ukrainy, a także zabytków kultury i natury. Nie bez satysfakcji odnotowujemy fakt, że wśród autorów zamieszczonych artykułów znalazło się dwóch członków Towarzystwa Karpackiego – Leszek Rymarowicz i Andrzej Wielocha.
Elektroniczną wersję czasopisma w formacie *pdf można bezpłatnie pobrać pod tym linkiem. Życzymy dobrej lektury!

Łemkowszczyzna. Czas wojny i pokoju

3 stycznia 2018 | Książki, Nowości wydawnicze | Na temat: ,

Bardzo nam miło otwierać nowy rok 2018 tą dobrą informacją. Otóż w tych dniach trafi do księgarń długo oczekiwana, a nawet kilkakrotnie zapowiadana kontynuacja wydanej przed dwoma laty książki członka Towarzystwa Karpackiego Stanisława Krycińskiego „Łemkowszczyzny po obu stronach Karpat”. Nosi ona tytuł „Łemkowszczyzna. Czas wojny i pokoju”, a jej treść obejmuje sto lat dziejów Łemków żyjących na północnych stokach Karpat i ich sąsiadów Rusnaków, zamieszkujących południowy skłon tych gór. Opisano w niej okres od lat 30. XIX w., po lato 1939 r. Opowiedziane zostały narodziny łemkowskiej świadomości i literatury, działania podczas Wielkiej Wojny na terenie Beskidu Niskiego i prześladowania, jakie dotknęły Łemków w obozie internowania Thalerhof. Kolejne rozdziały opisują cmentarze wojenne, tak charakterystyczne dla tej krainy, łemkowskie starania o niezależność, a więc tzw. republiki: Floryncką i Komańczańską, a także działaczy i literatów okresu międzywojennego. Dowiemy się o powrotach do prawosławia i powstaniu Apostolskiej Administracji Łemkowszczyzny. Jest też sporo o życiu na łemkowskiej wsi w latach międzywojennych i łemkowskim rzemiośle z kamieniarstwem na czele. Ukazanie się części trzeciej, obejmującej czas II wojny światowej i wysiedleń oraz późniejsze losy Łemków i Rusnaków, planowane jest na wiosnę 2018 r.

„HUCULSZCZYZNA 2017”

14 grudnia 2017 | Wydarzenia | Na temat: ,

Serdecznie zapraszamy do obejrzenia Wystawy Retrospektywnej będącej plonem XIX Wyprawy Naukowej Studentów Architektury Politechniki Łódzkiej w Karpaty Wschodnie „HUCULSZCZYZNA 2017”. Wyprawy naukowe w Karpaty Wschodnie są organizowane przez Koło Naukowe Studentów Architektury Politechniki Łódzkiej „IX Piętro” niemal nieprzerwanie od 1995 r. Tegoroczna, już dziewiętnasta wyprawa, odbyła się w dniach 7-23 lipca. Brało w niej udział ośmioro studentów, którzy pod opieką Włodzimierza Witkowskiego i Wojciecha Pardały zinwentaryzowali siedem drewnianych cerkwi pokuckich we wsiach Siemakowce (powiat kołomyjski), Borszczów, Tułuków, Oleszków, Lubkowce, Wołczkowce i Orelec (powiat śniatyński). Poza nauką zasad inwentaryzacji studenci zapoznali się z charakterystycznymi cechami świątyń typu huculskiego, pogłębili swoją wiedzę dotyczącą tradycyjnych, drewnianych konstrukcji budowlanych, a także poznali specyfikę regionu i jego mieszkańców. Wyprawa zakończyła się kilkudniową wędrówką po Połoninach Hryniawskich. Podobnie jak w latach ubiegłych wyprawę podsumuje wystawa retrospektywna, przedstawiająca rysunki techniczne wykonane przez studentów oraz zbiór fotografii dokumentujących cerkwie, krajobrazy i mieszkańców Karpat Wschodnich. Wernisaż odbędzie się we wtorek 9 stycznia 2018 r. o godz. 18 w holu głównym Instytutu Architektury i Urbanistyki PŁ (budynek B6, al. Politechniki 6). Wystawie, która będzie czynna do 9 lutego 2018 r.  towarzyszyć będzie publikacja zawierająca m.in. wspomnienia uczestników i fragmenty dokumentacji cerkwi.

Na odsiecz zabytkom cerkiewnym

8 grudnia 2017 | Spotkania Karpackie | Na temat: ,

Na grudniowym Spotkaniu Karpackim, które odbędzie się wyjątkowo w drugi czwartek tego miesiąca czyli 14 grudnia 2017 r. o godz. 18, ale jak zwykle w Muzeum Ziemi PAN (Willa Pniewskiego) przy al. Na Skarpie 27 w Warszawie prof. Tadeusz Trajdos przypomni nam postać księdza prałata Mieczysława Czekaja, który ocalił wiele znakomitych dzieł sztuki cerkiewnej w ciągu niemal półwiecza posługi duszpasterskiej w świątyniach połemkowskiech parafii rzymskokatolickich diecezji tarnowskiej. Był budowniczym, odkrywcą i konserwatorem. Mimo życzliwości i szacunku parafian zawsze osamotniony w tej pracy, walczący ze znużeniem, czasem też ze złą wolą lub obojętnością. Żarliwy miłośnik dawnej sztuki sakralnej,  zostawił po sobie wielkie dzieło, które nie powinno i nie może być zapomniane. A nade wszystko nie wolno zapomnieć o człowieku, któremu piękno zaklęte w zabytkach cerkiewnych zawdzięcza swoje ocalenie. Serdecznie zapraszamy. Czytaj dalej →

Wystawa o Łopience

8 grudnia 2017 | Wydarzenia | Na temat: ,

Serdecznie  zapraszamy na kolejną odsłonę wystawy „Za górą – historia cerkwi w Łopience”. Tym razem będzie ona eksponowana w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Krakowie przy ul. Rajskiej 1 od 16 grudnia do 31 stycznia 2018 r. Przypomnijmy, że wystawa opowiada o dziejach zniszczenia i odbudowy największego przed II wojną światową greckokatolickiego sanktuarium maryjnego w Bieszczadach, a także o ostatnich 90 latach istnienia Łopienki – zagubionej wśród gór małej bieszczadzkiej wioski. Sanktuarium pomimo wielokrotnego skazywania na zagładę i zapomnienie przetrwało i stało się symbolem odrodzenia, realnym przykładem tego, że wiara czyni cuda. Wystawa jest fotograficznym zapisem tylko niektórych zdarzeń. Zdjęcia ułożone są chronologicznie w trzech grupach wyróżnionych odmiennym kolorem. Pierwsza to lata przed wysiedleniem – zdjęcia w sepii, druga obejmuje okres zniszczenia i pierwszych prób odbudowy – zdjęcia czarno-białe i trzecia to okres odbudowy – przeważają zdjęcia kolorowe. Chociaż na fotografiach dominuje cerkiew, to jest to także historia ludzi, tych którzy mieszkali tu kiedyś i tych wszystkich, którzy przyczynili się do jej odbudowy. Obecnie cerkiew  pw. św. Paraskewi jest otwarta dla każdego wędrowca i pielgrzyma. Czytaj dalej →

Spisz w narracji mieszkańców

7 grudnia 2017 | Wydarzenia | Na temat:

Serdecznie zapraszamy na spotkanie Krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, które odbędzie się w najbliższy poniedziałek 11  grudnia 2017 r. o godz. 16:30 w Muzeum Etnograficznym w Krakowie przy Placu Wolnica 1 (sala odczytowa), podczas którego dr Ludwika Włodek wygłosi wykład pt. „Wspólna przeszłość, różne opowieści. Spisz w narracji jego mieszkańców”. Spotkanie połączone będzie z promocją książki jej autorstwa pt. „Cztery sztandary, jeden adres. Historie ze Spisza”.
Na Spiszu mieszkali obok siebie Węgrzy, Słowacy, Polacy, Niemcy, Rusini, Żydzi i Cyganie. Dla tego ta kraina siedmiu kultur może być uważana za serce Europy Środkowej. Spiszacy twierdzą, że mówią „po nasymu”, choć dla każdego to co innego znaczy. Wielu do dziś uważa się przede wszystkim za tutejszych, ale są też tacy, którzy daliby się pokroić za to, że ich przodkowie od setek lat byli Polakami albo Słowakami.
Ludwika Włodek, publicystka i reporterka, adiunkt w Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Autorka książek „Pra. O rodzinie Iwaszkiewiczów” i „Wystarczy przejść przez rzekę”.

Jeszcze jeden Hucuł dzisiaj

5 grudnia 2017 | Aukcyjne karpatiana | Na temat:

Na aukcji „VARIA 21” Galerii Warszawskiej Sopockiego Domu Aukcyjnego (Warszawa, Nowy Świat 54/56), która odbędzie się we wtorek 12 grudnia 2017 r. o godz. 19 będzie można zakupić za jedyne 4 200 zł (cena wywoławcza) obraz Fryderyka Pautscha pt. Hucuł na koniu (olej, płótno, 45 x 32 cm, sygn. p.d.: F. Pautsch) znajdujący się w katalogu pod nr 15.
Fryderyk Pautsch (1877 – 1950) urodził się w Delatynie nad Prutem, nic więc dziwnego, że był jednym z najpłodniejszych twórców tzw. „hucułów”, czyli obrazów nawiązujących do folkloru Huculszczyzny, charakterystycznego nurtu w sztuce  Młodej Polski. Malarstwo studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych u J. Unierzyskiego i L. Wyczółkowskiego oraz w paryskiej Académie Julian u J.P. Laurensa.  Malował rodzajowe sceny z życia Hucułów, kompozycje religijne, portrety, martwe natury i pejzaże, a we wcześniejszym okresie także obrazy historyczne.

Karpaty znakiem Europy Środkowej?

4 grudnia 2017 | Nowości wydawnicze, Wydarzenia | Na temat:

Zapraszamy serdecznie w imieniu Katedry Socjologii Kultury IFIS APS na spotkanie dyskusyjne poświęcone książce Marty Cobel-Tokarskiej i Marcina Dębickiego zatytułowanej „Słowo i terytorium. Eseje o Europie Środkowej”, które odbędzie się we wtorek 5 grudnia 2017 r. o godz. 15.30 w Akademii Pedagogiki Specjalnej (Sala Senatu, budynek C) przy ul. Szczęśliwickiej 40 w Warszawie. Książkę przedstawiać będą prof. dr hab. Ryszard Radzik i dr Ludwika Włodek.
Duże fragmenty książki dotyczą spraw karpackich, zaś w rozdziale pt. „Karpackość. Góry jako przestrzeń kulturowa” znalazło się obszerne omówienie, niezwykle zresztą życzliwe (i mobilizujące), naszego półrocznika Almanachu Karpackiego „Płaj”. W innych rozdziałach autorzy analizują między innymi twórczość Andrzeja Stasiuka i Marosza Krajniaka autora Trylogii łemkowskiej (Carpathia, Entropia, Informacja) oraz działalność Wydawnictwa „Czarne”.

Marta Cobel-Tokarska, Marcin Dębicki, Słowo i terytorium. Eseje o Europie Środkowej, Akademia Pedagogiki Specjalnej, Warszawa 2017.

Książka w wolnym dostępie.

Nagrodzono książki karpackie

2 grudnia 2017 | Książki, Wydarzenia

W ostatnich dniach sypnęło nagrodami dla publikacji o tematyce karpackiej. Rekordzistą jest tu niewątpliwie książka Adama Czarnowskiego pt. O tatrzańskich pocztówkach wydana przez Tatrzański Park Narodowy w 2017 r., o której już pisaliśmy, a która jak odkurzacz sprząta kolejne nagrody. Dzisiaj zdobyła I nagrodę w kategorii albumów krajoznawczych na XXVI Ogólnopolskim Przeglądzie Książki Krajoznawczej i Turystycznej oraz otrzymała jedno z czterech przyznanych wyróżnień w kategorii edytorskiej Nagrody Klio 2017.  We wrześniu zaś książka ta została laureatką 2. Międzynarodowego Konkursu „Najlepsze wydawnictwa o górach” 2017 r. Żal tylko, że autor książki i unikalnego zbioru pocztówek tych sukcesów nie doczekał.
Na XXVI Ogólnopolskim Przeglądzie Książki Krajoznawczej i Turystycznej nagrodzono także:
I nagrodą w kategorii monografie oraz inne opracowania krajoznawcze dwutomową publikację Bojkowszczyzna zachodnia – wczoraj, dziś i jutro, pod red. Jacka Wolskiego, wydana przez Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa 2016. (też o niej pisaliśmy),
II nagrodą w tej samej kategorii otrzymało dzieło pt. Cerkwie i ikony Łemkowszczyzny Jarosława Giemzy wydane przez Wydawnictwo Libra.pl w 2017 r. (autor jest członkiem Towarzystwa Karpackiego, a o książce oczywiście już pisaliśmy); Czytaj dalej →