Wszystko na temat: Spisz

Jesienny Płaj 54 w środku zimy

Witamy po raz 54, jak zwykle z pewnym opóźnieniem i – co też już stało się tradycją – zaczynając tematami huculskimi.  Na pierwszy ogień Teatr Huculski, jednak nie ten Hnata Hotkewycza sprzed I wojny światowej, ale ten z okresu międzywojennego, o którym mało kto pamięta, tak w Polsce jak i na Ukrainie. Czy hołubienie tego teatru przez władze RP, wszak jego tournée po Polsce organizował osobiście Komendant Główny Policji Państwowej gen. Józef Kordian Zamorski, było efektem przemyślanej polityki państwa wobec Hucułów, czy może tylko autentyczną fascynacją kilku osób dziwnymi wyrokami historii rzuconych w wir polityki? Najpewniej po trosze jednym i drugim, ale przypomnieć warto, więc artykuł publikujemy po polsku i po ukraińsku dedykując go naszym przyjaciołom na Huculszczyźnie.

Niestrudzony badacz flory czarnohorskiej Jurij Nesteruk wydobył z mroków historii postać Isaaka Mazepy, botanika jak on sam, któremu też trochę przez przypadek przypadła rola premiera Ukraińskiej Republiki Ludowej w latach 1919-20. Jeszcze jeden artykuł związany z Huculszczyzną dotyczy obserwatorium na Pop Iwanie, tematu wielokrotnie już omawianego na naszych łamach. Tym razem powracamy do niego za sprawą niezwykle ciekawych fotografii z czasów budowy obserwatorium wykonanych przez inż. Stefana Jarocińskiego, który jako przedstawiciel brytyjskiej firmy Sir Howard Grubb, Parsons & Co. Ltd. nadzorował montaż astrografu. Czytaj dalej

Płaj 54

Płaj 54 (jesień 2017 stron 216+16)

Zawartość tomu:

Leszek Rymarowicz, Wokół historii Teatru Huculskiego z Żabiego (1933–1939)

Leszek Rymarowicz, Pro sławnyj ta zabutyj Huculśkyj teatr z Żabja (1933–1939)

Jurij Nesteruk, Premier – badaczem połonin wschodniokarpackich

Robert Gawkowski, Leszek Rymarowicz, Stefan Jarociński – inżynier z obserwatorium na Pop Iwanie

Andrzej Wielocha, Na rzymskim płaju w Karpatach

Juliusz Marszałek, Łukasz Snihur z Pohara – budowniczy cerkwi bojkowskich

Witold Grodzki, W jarze Menczyła, czyli znowu o słupkach granicznych

Bogusław Tomaszewski, Między Wielką Rawką a Trójstykiem, czyli co pozostało
z przedwojennej granicy polsko-czechosłowackiej

Maciej Śliwa, Obóz konfederatów barskich pod Barwinkiem

Tadeusz Trajdos, Bogusza w świetle wizytacji XVIII wieku

Dominik Księski, Przejście Łuku Karpat – teoria i praktyka

Jerzy Montusiewicz, O lubelskiej sesji „pasterstwo w Karpatach”

Piotr Krzywda, Ludwiki Włodek historie ze Spisza. Trudne dzieje pogranicza

Miscellanea

Spisz w narracji mieszkańców

Serdecznie zapraszamy na spotkanie Krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, które odbędzie się w najbliższy poniedziałek 11  grudnia 2017 r. o godz. 16:30 w Muzeum Etnograficznym w Krakowie przy Placu Wolnica 1 (sala odczytowa), podczas którego dr Ludwika Włodek wygłosi wykład pt. „Wspólna przeszłość, różne opowieści. Spisz w narracji jego mieszkańców”. Spotkanie połączone będzie z promocją książki jej autorstwa pt. „Cztery sztandary, jeden adres. Historie ze Spisza”.
Na Spiszu mieszkali obok siebie Węgrzy, Słowacy, Polacy, Niemcy, Rusini, Żydzi i Cyganie. Dla tego ta kraina siedmiu kultur może być uważana za serce Europy Środkowej. Spiszacy twierdzą, że mówią „po nasymu”, choć dla każdego to co innego znaczy. Wielu do dziś uważa się przede wszystkim za tutejszych, ale są też tacy, którzy daliby się pokroić za to, że ich przodkowie od setek lat byli Polakami albo Słowakami.
Ludwika Włodek, publicystka i reporterka, adiunkt w Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Autorka książek „Pra. O rodzinie Iwaszkiewiczów” i „Wystarczy przejść przez rzekę”.

Historie ze Spisza

Wydawnictwo Literackie, dwumiesięcznik „Nowa Europa Wschodnia” i krakowska księgarnia „Pod Globusem” serdecznie zapraszają na spotkanie autorskie z publicystką i reportażystką Ludwiką Włodek, autorką książki pt. Cztery sztandary, jeden adres. Historie ze Spisza, które odbędzie się we wtorek 16 maja 2017 r. o godz. 18 w księgarni „Pod Globusem” w Krakowie przy ul. Długiej 1. Książka, której premiera ma miejsce w dniu dzisiejszym jest zbiorem reportaży i esejów poświęconych wielonarodowościowym wymiarom krajobrazu kulturowego tej fascynującej karpackiej krainy.
Ludwika Włodek, Cztery sztandary, jeden adres. Historie ze Spisza. Wydawnictwo Literackie, wydanie I,  format: 143×205 mm, stron 452.

Album o kościele w Kacwinie

kacwinKacwin należy do najstarszych wsi Polskiego Spisza, a jego kościół parafialny powstał na początku XIV w. Bogate barokowe wyposażenie w jasnym i przestronnym wnętrzu, a także liczne naczynia liturgicznie i najbogatszy na tym terenie zbiór szat liturgicznych pozwalają zaliczyć tę świątynię do jednej z ciekawszych na Polskim Spiszu. Album Andrzeja Skorupy, Rafała Monity pt. Kacwin. Kościół Wszystkich Świętych ilustrowany ponad 60 barwnymi fotografiami zawiera obszerny rys historii Kacwina oraz szczegółowy opis wnętrza i wyposażenia kościoła.
Na promocję albumu zapraszają Centralna Biblioteka Górska PTTK oraz Wydawnictwo Astraia w środę 9 grudnia 2015 r. na godz. 18 do siedziby COTG PTTK w Krakowie przy ul. Jagiellońskiej 6.

IV Festiwal Barok na Spiszu

barok_na_spiszuFundacja Kulturalny Szlak zaprasza na IV edycję Festiwalu Barok na Spiszu. Począwszy od 15 sierpnia w kościołach polskiego Spisza: Łapszach Wyżnych, Łapszach Niżnych, Jurgowie, Frydmanie, Kacwinie, Krempachach i Trybszu zabrzmią utwory Jana Sebastiana Bacha wykonywane przez znakomitych muzyków specjalizujących się w wykonawstwie muzyki dawnej. Każdy koncert zostanie poprzedzony wykładem o zabytkach Spisza, stylu barokowym, prezentowanej na koncercie muzyce, a także o instrumentarium.
A oto szczegółowy program festiwalu: Czytaj dalej

Kultura ludowa Górali Spiskich

Jako XIX tom w cyklu Biblioteka Górska COTG ukazała się książka zatytułowana „Kultura ludowa Górali Spiskich” pod. red. Urszuli Janickiej-Krzywdy, Kraków 2012, 460+8 s. format B5. Monograficzne opracowanie dotyczy Spiszą po polskiej stronie granicy. To po Góralach Babiogórskich i Orawskich trzecia obszerna monografia grupy etnograficznej z polskich Karpat wydana przez COTG PTTK w ostatnim czasie. Duże brawa i prosimy o następne.
A oto zawartość książki:
Piotr Krzywda, Charakterystyka geograficzno-historyczna obszaru zamieszkiwanego przez Górali Spiskich.
Jerzy M. Roszkowski, Z historycznej i etniczno-kulturowej problematyki Niemców spiskich. Czytaj dalej

600-lecie zastawu miast spiskich

Prezes Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” Longin Komołowski ma zaszczyt zaprosić na uroczyste otwarcie wystawy autorstwa Jana Skłodowskiego zatytułowanej „Z historii południowych rubieży Polski. 600-lecie zastawu miast na Spiszu”, które będzie miało miejsce 4 października 2012 r. (czwartek) o godzinie 17 w „Dom Polonii” w Warszawie przy Krakowskim Przedmieściu 64.

Z dziejów Frydmana

Nakładem OSP we Frydmanie ukazała się książka pt. Z dziejów Frydmana. Zawiera dwanaście artykułów będących plonem konferencji naukowej zatytułowanej Frydman na przestrzeni dziejów, zorganizowanej z okazji rocznicy 700-lecia istnienia miejscowości.
Książka liczy 240 stron a na jej zawartość składają się następujące teksty:
Piotr Wojtaszek, Słowo wstępne;
Dariusz Niemiec, Badania archeologiczne we Frydmanie na Spiszu w latach 2009-2010;
Tadeusz M. Trajdos, Parafia i życie religijne we Frydmanie do 1832 roku;
Marcin Szyma, Architektura kościoła we Frydmanie a początki najstarszej wsi polskiego Zamagurza; Czytaj dalej

Z dziejów wsi i parafii Zamagurza Spiskiego

Ukazała się właśnie wydana nakładem Związku Polskiego Spisza najnowsza książka Tadeusza M. Trajdosa, zatytułowana „Z dziejów wsi i parafii Zamagurza Spiskiego”. Znalazł się w niej zbiór dziesięciu artykułów i rozpraw historycznych publikowanych już wcześniej w różnych książkach i czasopismach, jednak znacznie uzupełnionych i uaktualnionych.

A oto zawartość tej książki:
— Kult publiczny w parafii niedzickiej w ujęciu historycznym,
— Mieszkańcy Zaniku i Podzamcza Niedzickiego w świetle metryk parafii niedzickiej XIX w.,
— O patronie Łapsz Niżnych,
— Uposażenie kościoła i majątek plebański w Łapszach Niżnych w połowie XVIII w.,
— Na plebanii miechowitów w Łapszach Niżnych,
— Początki wsi i parafii Łapsze Wyżne,
— Rekatolicyzacja parafii w Krempachach i Nowej Białej w XVII w.,
— Krempachy i Nowa Biała w świetle wizytacji 1731 roku Z dziejów XVIII-wiecznego Jurgowa,
— Kościół, plebani i parafia w Lechnicy w drugiej połowie XVII w. i pierwszej połowie XVIII w.