Wszystko na temat: Tatry

Płaj 57 dedykowany księdzu Sofronowi

Boże Narodzenie za progiem, a my dopiero doczekaliśmy się wiosennego Płaju. Cóż, samo życie. Jak to już sygnalizowaliśmy przy różnych okazjach, bohaterem naszych łamów jest dziś ksiądz Sofron Witwicki, któremu poświęcamy ponad jedną trzecią objętości tomu. Postać to pod wieloma względami szczególna i na wskroś karpacka, a dodatkowo rocznicowa – bo mija właśnie i 200. rocznica jego urodzin i 140. rocznica śmierci. Szczególnie chcemy polecić odtworzony na podstawie nie publikowanej dotąd korespondencji epizod działalności księdza Sofrona jako delegata Towarzystwa Tatrzańskiego pod Czarnohorą. Nie będziemy specjalnie ukrywać, że przy okazji żmudnego zbierania rozproszonych strzępków informacji o „proboszczu Hucułów” bardzo się z nim zaprzyjaźniliśmy. Być może więc w swej fascynacji jego osobą nie jesteśmy obiektywni – ocenę zatem pozostawiamy czytelnikom, mając jednak nadzieję, że czasu poświęconego lekturze żałować nie będą.
Drugą barwną postacią związaną losami z nieoficjalną stolicą Huculszczyzny, o której piszemy w tym tomie, jest doktór Jakub Newiestiuk, który przez lata leczył żabiowskich Hucułów i sprowadzał na świat kolejne ich pokolenia. Zanim opuścimy doliny obu Czeremoszów, proponujemy jeszcze opowieść o zarządzie nigdy nie wybudowanej kolei wąskotorowej i o inżynierze Mędraku, jej niedoszłym budowniczym, który z konieczności zajął się odbudową klauz. Czytaj dalej

Nic nad oryginał

Z prawdziwą radością pragniemy poinformować, że nakładem Stowarzyszenia Historyków Sztuki (Oddziałów Rzeszowskiego i Krakowskiego) ukazała się długo oczekiwana, licząca ponad 600 stron księga dedykowana pamięci Barbary Tondos i Jerzego Tura zatytułowana Nic nad oryginał. Zawiera ona m.in. materiały z konferencji pt „Drogi i rozdroża ochrony zabytków w Polsce południowo-wschodniej po 1945 r.”, która odbyła się w Krakowie w 2014 r. oraz wspomnienia współpracowników i przyjaciół Barbary Tondos i Jerzego Tura, a także artykuły omawiające ich działalność konserwatorską. Promocja tej interesującej książki odbędzie się 29 listopada o godz. 14 w Muzeum Narodowym w Krakowie przy al. 3 Maja 1, w Sali u Samurajów oraz 4 grudnia o godz. 15 w Sali Konferencyjnej Muzeum Okręgowego w Rzeszowie przy ul. 3 Maja 19. Serdecznie zapraszamy.

Jak potopu świata fale…

Miłośników Tatr zapraszamy do Muzeum Ziemi PAN w Warszawie przy Al. Na Skarpie 27 na wystawę pejzaży tatrzańskich z kolekcji Leszka Radwana, Piotra Radwana-Röhrenschefa i Witolda Huculaka zatytułowaną Jak potopu świata fale… Tytuł wystawy zapożyczony został z twórczości Wincentego Pola:
Jak potopu świata fale zamrożone w swoim biegu, stoją nagie Tatry w śniegu, by graniczny słup zuchwale!
Przedstawiono na niej kilkadziesiąt prac powstałych od lat trzydziestych XIX w. po dzień dzisiejszy. Uwagę znawców przyciągnie zapewne obraz Morskie Oko pioniera gatunku Jana Nepomucena Głowackiego, a także dzieło niekoronowanego króla tatrzańskich pejzażystów Leona Wyczółkowskiego. Obok prac klasyków zaprezentowano obrazy wielu mniej znanych twórców. Wystawa czynna do 17 listopada 2019 r. od poniedziałku do piątku w godzinach 9 – 16, w niedziele (wstęp wolny) 10 – 16.

Juliusz Zborowski i jego dzieło

Muzeum Tatrzańskie im. Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem zaprasza w dniach 6-8 czerwca 2019 do udziału w ogólnopolskiej konferencji naukowej zatytułowanej „Juliusz Zborowski i jego dzieło”.
Juliusz Zborowski etnograf i językoznawca, znawca Podhala, w latach 1922–1965 był dyrektorem Muzeum Tatrzańskiego.  Za jego sprawą Muzeum stało się głównym ośrodkiem badań nad regionem prowadzonych przez humanistów i przyrodników z różnych ośrodków w Polsce, placówką naukową na wysokim międzynarodowym poziomie. Językoznawcy, etnografowie, historycy literatury, kulturoznawcy do dzisiaj korzystają z dorobku naukowego Juliusza Zborowskiego, który zgromadził przebogate, skrupulatnie usystematyzowane archiwum do dziejów Podhala.
Konferencja i towarzyszące jej wydarzenia są częścią obchodów 130-lecia Muzeum Tatrzańskiego. A tu szczegółowy program Konferencji.

Tatrzańskie pocztówki nagrodzone raz jeszcze

W Muzeum Narodowym w Krakowie 30 października 2018 roku już po raz trzeci uroczyście wręczono Nagrodę „Kolekcjonerstwo – nauka i upowszechnianie” im. Feliksa Jasieńskiego.
W kategorii „dla pracowników nauki” kapituła, której decyzję ogłosił profesor Wojciech Kowalski przyznała nagrodę Zespołowi Wydawnictwa Tatrzańskiego Parku Narodowego w składzie: Zbigniew Ładygin, Wiesław Siarzewski, Jan Gaspar i Wiesław Wójcik za wydanie książki Adama Czarnowskiego
„O tatrzańskich pocztówkach”
. W uzasadnieniu podkreślono wielką wartość pracy i zgromadzonego materiału ikonograficznego, a także rzetelność opracowania merytorycznego i redakcyjnego.

O tatrzańskich pocztówkach Adama Czarnowskiego

W tym tygodniu na półki księgarskie trafił nowy album wydany staraniem Tatrzańskiego Parku Narodowego – album wyjątkowy, bo zawierającego na 528 stronach reprodukcje ponad 900 pocztówek tatrzańskich z unikatowego liczącego blisko 5 tys. egz. zbioru zmarłego w 2010 r. krajoznawcy i kolekcjonera Adama Czarnowskiego. Album zatytułowany „O tatrzańskich pocztówkach” jest owocem ponad 25-letniej pracy badawczej i kolekcjonerskiej jej autora. Zawiera nie tylko reprodukcje wybranych pocztówek, ale też informacje o ich dziejach, wydawcach, autorach fotografii, technice druku i oczywiście treści. Wszystko to uzupełnia bibliografia pism tatrzańskich Adama Czarnowskiego z lat 1982–2008. Tu warto przypomnieć, że Adam Czarnowski był też doskonałym fotografem, a kilkanaście jego karpackich fotogramów zamieściliśmy na łamach Płaju 32. Album „O tatrzańskich pocztówkach” ukazał się siedem lat po śmierci jego autora dzięki staraniom Zbigniewa Ładygina, który jest redaktorem dzieła, a z którym będzie można się spotkać 3 sierpnia o godz. 18 w klubokawiarni Wrzenie Świata, przy ul. Gałczyńskiego 7 w Zakopanem na promocji albumu. Wstęp wolny.
Adam Czarnowski, O tatrzańskich pocztówkach, Wydawnictwo Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Relacja Warszawa – Zakopane

Jakoś tak bez rozgłosu i reklamy już od 23 kwietnie 2017 r. ma miejsce w warszawskiej Królikarni bardzo ciekawa wystawa zatytułowana „Relacja Warszawa – Zakopane” śledząca twórcze związki pomiędzy Stolicą i Tatrami. Ekspozycję otwiera przypomnienie dziejów „Panoramy Tatr”, olbrzymiej, liczące 115 m długości i 16 m szerokości kompozycji prezentowanej w latach 1896-99 w specjalnie na tę okoliczność zbudowanej rotundzie na warszawskich Dynasach. Reprezentuje ją na wystawie studium olejne (w skali 1:10 w stosunku do oryginału) Władysława Janowskiego, jednego ze współtwórców owej panoramy, która niestety już nie istnieje. Stojąc przed studium Janowskiego możemy wysłuchać opisu panoramy pióra Kazimierza Przerwy-Tetmajera w doskonałej interpretacji Mariusza Benoit. Myślę, że nie ma takie osoby, która kocha Tatry, a która po wysłuchaniu tego opisu nie poczuła by dojmującego żalu za straconą bezpowrotnie panoramą. Czytaj dalej

Jak dawniej chodzono w góry

We wtorek, 28 lutego o godz. 18.30 w Muzeum Andrzeja Struga w Warszawie przy al. Niepodległości 210 będzie można wysłuchać  wykładu członka Towarzystwa Karpackiego Zbigniewa Muszyńskiego pt. „Jak dawniej chodzono w góry”.
Będzie to historyczna, multimedialna podróż w odległe już czasy, kiedy wyjazd w góry był nie tylko egzotyczną  przygodą, ale także poznawaniem dzikiej, nieokiełznanej i niezdobytej tatrzańskiej krainy. Autor wykładu przypomni również legendarne już dzisiaj postaci tworzące historię i mit Zakopanego, Znajdzie się wśród m. in  Mieczysław Karłowicz, o którym zobaczymy krótki film przygotowany przez Zbyszka. Podczas wykładu również przypomniana zostanie postać Mariusza Zaruskiego, człowieka dwóch żywiołów – morza i gór, poety, prozaika, malarza, wielkiego entuzjasty sportu i wychowawcy młodzieży. W wolnej Polsce generała Wojska Polskiego i adiutanta prezydenta RP. Nie bez znaczenia jest fakt, że 31 stycznia minęła 150 rocznica jego urodzin oraz to, że był on wieloletnim przyjacielem Andrzeja Struga. Serdecznie zapraszamy!

Z dziejów Towarzystwa Tatrzańskiego

W nowej serii Oficyny Wydawniczej „Wierchy” COTG PTTK pt. „Studia i materiały do dziejów turystyki górskiej” jako tom 1 ukazała się książka zatytułowana „Z dziejów Towarzystwa Tatrzańskiego i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (1873–1950)”. Liczy sobie 152 str. formatu B5 i zawiera cztery teksty: Jerzego Kapłona, Kształtowanie się struktur organizacyjnych Towarzystwa Tatrzańskiego i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego; Wiesława A. Wójcika, Działalność wydawnicza Towarzystwa Tatrzańskiego i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (Prolegomena); Katarzyny Ceklarz, Działalność muzealnicza Towarzystwa Tatrzańskiego i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego; Jerzego Kapłona, Zarys dziejów Oddziału PTT w Kaliszu; oraz indeks nazwisk. Pierwszy, najobszerniejszy artykuł z pewnością zainteresuje wszystkich tych, którzy pasjonują się sporem o datę założenia PTT, bo pokazuje, w oparciu o szczegółową kwerendę archiwalną, krok po kroku cały proces powoływania  i rejestracji Towarzystwa. Ale oczywiście ostatecznego rozstrzygnięcia nie daje, bo i dać nie może – takiego  rozstrzygnięcia po prostu nie ma.

Nagrodzono karpackie książki

Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK, spółka „Targi w Krakowie” oraz Wydawnictwo Karpaty – Andrzej Łączyński są organizatorami I Konkursu na najlepsze wydawnictwa o górach, którego rozstrzygnięcie miało miejsce w dniu wczorajszym (27.10.2016), w trakcie Targów Książki w Krakowie. Wśród nagrodzonych książek znalazły się oczywiście liczne pozycje dotyczące Karpat i tak:
– wśród albumów na dwóch pierwszych miejscach uplasowały się pozycje wydane przez Tatrzański Park Narodowy i Muzeum Tatrzańskie – Sztuki piękne pod Tatrami, Teresy Jabłońskiej (Zakopane 2015) i Tatrzańska Atlantyda, Piotra Mazika, (Zakopane 2014);
– wśród przewodników zwyciężył Przewodnik po północnej Rumunii. Bukowina, Maramuresz, Stanisława Figla i Piotra Krzywdy, wydany przez Oficynę Wydawniczą „Rewasz” (Pruszków 2014), a drugie miejsce zajął przewodnik skiturowy Tatry na nartach, Wojciecha Szatkowskiego, wydany przez Tatrzański Park Narodowy (Zakopane 2014);
okladki Czytaj dalej