Wszystko na temat: etnos

Huculskie wyroby z metalu

W zeszłym roku ukazał się na Ukrainie bardzo ciekawy album pt. Huculskie artystyczne wyroby z metalu kon. XVIII – pocz. XX w., pod redakcją Ołeksa Balko (Гуцульські xудожні вироби з металу kін. XVIII – поч. XX cт., Інститут Колекціонерства Українських Мистецьких Пам’яток при НТШ, Львів 2011). Liczący on 376 stron i jest poświęcony artystycznym wyrobom z metalu z okresu od końca XVIII do połowy XX w.  z terenu Huculszczyzny. Prezentuje damskie i męskie ozdoby i amulety – krzyże i zgardy, okucia lasek, bartki i kełefy, fajki i przyrządy do palenia, klamry (czeprahy) i zapinki, okucia pasów i toreb myśliwskich, strzelby, pistolety i prochownice, oraz elementy końskiej uprzęży. Zamieszczone w albumie zdjęcia (dobrej jakości, często całostronicowe) prezentują 729 przedmiotów pochodzących z muzeów ukraińskich i polskich, w tym 166 samych krzyży. Album zamyka katalog.
Warto dodać, że nakładem tego samego wydawcy ukazały się też dwa inne albumy: Huculskie i pokuckie świeczniki-trijcie (Гуцульські та покутські свічники-трійці, Львів 2008) oraz Malowana ceramika Kosowa i Pistynia XIX – pocz. XX w. (Мальована кераміка Косова і Пістиня ХІХ – початку ХХ столітьm, Львів 2012).

Niebieska Gaździna

Pod koniec tego roku ukazała się książka Urszuli Janickiej-Krzywdy pt. Niebieska Gaździna. Legendy o Matce Bożej z obszaru Polskiego Podkarpacia, której wydawcą jest Oddział Nowotarski Polskiego Towarzystwa Historycznego. Zawartość liczącego 248 stron dzieła wygląda bardzo interesująco:
Rozdział I Dzieje kultu Matki Bożej w kościele rzymskokatolickim na Polskim Podkarpaciu
1.1. Dzieje kultu Matki Bożej w Kościele rzymskokatolickim
1.2. Dzieje kultu Matki Bożej w Polsce
1.3. Dzieje ikonografii Matki Bożej w Kościele rzymskokatolickim i jej charakterystyka Czytaj dalej

Ubiory górali karpackich z początku XIX w.

Muzeum Etnograficzne w Toruniu wydało książkę Aleksandra Błachowskiego pt. Ubiór i krajobraz kulturowy Polski i Ukrainy Zachodniej w ikonografii J. Głogowskiego i K. Kielisińskiego, która przedstawia bezcenne źródła ikonograficzne do historii ludowego dziedzictwa kulturowego w Polsce i na Ukrainie. Autor odnalazł, głównie w archiwach ukraińskich około dwóch tysięcy prac Jerzego Głogowskiego (1777-1838) i Kajetana Wawrzyńca Kielisińskiego (1808-1849) malujących dawnych mieszkańców wsi polskich w ich tradycyjnych strojach regionalnych. Prezentowany materiał jest unikatowy i nieznany polskiemu czytelnikowi. Akwarele, rysunki i szkice prezentują mieszkańców różnych regionów etnograficznych, w tym górali karpackich polskich i ruskich w strojach z pierwszej połowy XIX w., których forma mocno odbiega od naszych dotychczasowych wyobrażeń. 
Aleksander Błachowski, Ubiór i krajobraz kulturowy Polski i Ukrainy zachodniej w ikonografii J. Głogowskiego i K.W. Kielisińskiego, Toruń 2011. s. 400, ilust. kolor., opr. twarda, form. 21×28 cm. Do nabycia w Muz. Etnogr. w Toruniu
www.etnomuzeum.pl/wydawnictwa

Karpaty rumuńskie w sepii

Miłośnikom rumuńskich Karpat i Rumunii proponujemy wirtualną wyprawę w dawne czasy. W internetowym albumie zamieszczono bowiem 305 wspaniałych zdjęć z wydanego w 1933 r. albumu Kurta Hielschera prezentującego folklor, zabytki i krajobrazy Rumuni z okresu międzywojennego. Oglądanie tych fotografii to cudowna wyprawa w przeszłość tego fascynującego kraju.

Zdjęcia można obejrzeć  pod poniższym linkiem:

https://picasaweb.google.com/108625753358558649969/MirificaRomanieInAlbSiNegru#

Czerniowce na Bukowinie

Zapraszamy na wernisaż wystawy „Wielokulturowa pamięć i trwałość śladów. Czerniowce na Bukowinie” w dniu 15 października 2011 r. o godz. 18 do „Pracowni Duży Pokój” przy ul. Koszykowej 24/12 (róg Mokotowskiej, domofon nr 12). W ramach wernisażu odbędzie się spotkanie dyskusyjne pt. Pamięć o wielokulturowej historii a współczesna tożsamość. Wystawę będzie można obejrzeć do 21 X 2011 r.  Będą jej towarzyszyć spotkania tematyczne:
17 października o godz. 18.30 z Anną Ciałowicz, autorką książki „Wojny Chasydów. Nowy Sącz – Sadogóra 1868-1869”, oraz 19 października godz. 18.30 z Arturem Grossmanem, autorem przewodników po Ukrainie.
Szczegóły na http://etnograficzna.pl/?page_id=42

Spotkanie w Łękach Dukielskich

Łęki Dukielskie zapraszają 24 lipca 2011 r. na VII Spotkania Folklorystyczne pt. „Zachować dla przyszłych pokoleń”. W programie występy zespołu pieśni i tańca “Kaśka” z Dębowca, grupy śpiewacze „Barwy Jesieni” ze Strzyżowa, zespołu cygańskiego Staśka Derenia z Sanoka, zespołu obrzędowego „Graboszczanie” z Grabownicy, zespół śpiewaczo-obrzędowego „Pogórzanie z Bieździedzy”, zespołu obrzędowego “Tkacze” z Wysokiej k/Łańcuta, kapeli “Młoda Harta” z Harty k/ Dynowa oaz prezentacje ludowych twórców, kiermasz staroci oraz książki regionalnej, wystawa muzeum wsi Łęki Dukielskie, kuchnia staropolska. Początek o godz. 15.

 

Wołosi – zapomniany lud Bałkanów (Płaj 21)

Tadeusz A. Olszański

(fragmenty)

Wstęp

W dyskusjach o pochodzeniu północnokarpackich grup góralskich, zwłaszcza Łemków, wiele miejsca zajmuje tzw. kwestia wołoska, czyli problem wkładu, jaki w formowanie się tych grup wniosła społeczność zwana Wołochami (wołochami?), a także pytanie – czym była ta społeczność. Wydaje się, że to właśnie owym Wołochom górale karpaccy zawdzięczają swą głęboką wspólnotę kultu­rową, nie dającą się wyjaśnić samym podobieństwem sposobu gospodarowania. I choć jesteśmy – mniej lub bardziej intuicyjnie – przekonani, że Wołosi żyli niegdyś właściwie w całych Karpatach, a następnie wtopili się w inne karpackie etnosy, zaś na południu dali początek etnosowi rumuńskiemu, zazwyczaj nie zdajemy sobie sprawy z tego, że na południu Europy, daleko od Karpat, żyje do dziś dość liczna wspólnota wołoska, która jeszcze stosunkowo niedawno trwała przy zapomnianych na północy Europy formach gospodarowania i kultury. Czytaj dalej

Górale Spisza i Orawy

Na początku roku nakładem Oddziału Nowotarskiego Polskiego Towarzystwa Historycznego, Związku Podhalan, Związku Polskiego Spisza i Towarzystwa Przyjaciół Orawy ukazała się książka zatytułowana „Związek Górali Spisza i Orawy. W służbie społeczeństwa, narodu i państwa 1931-1939”. Na jej zawartość składają się materiały z konferencji naukowej, która odbyła się 11 listopada 2006 roku na Zamku w Niedzicy. Czytaj dalej

Huculi, Bojkowie, Łemkowie

Nakładem COTG PTTK w Krakowie w ramach Biblioteki Górskiej ukazała się książka zatytułowana "Huculi, Bojkowie, Łemkowie – tradycja i współczesność. Stanisław Vincenz – po stronie dialogu. Wybór listów i fotografii”, zawierająca materiały z konferencji i towarzyszącej jej wystawy. Jedno i drugie wydarzenie miało miejsce w ramach Festiwalu Huculskiego im. Stanisława Vincenza w dniach 14-17.03.2008 r. Książka liczy 192 str. i wyposażona jest w liczne archiwalne fotografie.
Czytaj dalej

Wielokulturowa Tyrawa Wołoska (Płaj 34)

Ewa Bryła
Sprawozdanie Stowarzyszenia „Dziedzictwo Mniejszości Karpackich” w Zagórzu
Stowarzyszenie „Dziedzictwo Mniejszości Karpackich” powstało wiosną 2005 roku z inicjatywy mieszkańców miejscowości położonych na terenie Gór Słonnych, którzy postanowili ratować dziedzictwo swoich przodków zmuszonych do opuszczenia ojcowizny w wyniku tragicznych wydarzeń akcji „Wisła”. Powstało z potrzeby serca, z potrzeby przewartościowania złych wspomnień. Jego twórcy za cel postawili sobie działalność na rzecz wielokulturowej spuścizny społeczności zamieszkujących tereny Gór Sanocko-Turczańskich, a także Pogórza Przemyskiego oraz Pogórza Bukowskiego.

Czytaj dalej