marzec 2009

Wschodnio-karpackie schroniska

Kolejne otwarte spotkanie TK odbędzie się 20 marca 2009 roku o godz. 1800 jak zwykle w Muzeum Ziemi PAN w Warszawie (al. Na Skarpie 27). Wypełni je prelekcja Tadeusza Kiełbasińskiego i Andrzeja Wielochy o „Wschodniokarpackich schroniskach do 1939 roku, cz. I Na wschód od Prutu ”. Będzie wiele zdjęć i mapy ze szczegółowymi lokalizacjami poszczególnych schronisk, oraz oczywiście dużo informacji o ich budowie i funkcjonowaniu. Zapraszamy!

Gdzie jest główne źródło Sanu? (Płaj 36)

Wojciech Krukar
[fragmenty] [pominięto przypisy i większość ilustracji]

(…)
Dzisiaj mówimy więc o dwóch źródłach Sanu. Najbardziej znane jest źródło Studnik, położone na granicy polsko-ukraińskiej. Przed ostatnią wojną poniżej niego były żłoby do pojenia bydła, które lato spędzało w sezonowych stajniach w pobliżu. Za główny wyciek Sanu źródło to uznane zostało przez geografów z Uniwersytetu Lwowskiego w 1996 r. Wtedy odnowiono znajdujący się tu pomnik oraz ustawiono krzyż. 24 sierpnia, w piątą rocznicę proklamowania niepodległości Ukrainy, odprawiono uroczystą mszę świętą z udziałem ludności miejscowej. Prawosławny kapłan poświęcił wodę i źródło. Do ściany pomnika przymocowano tablicę. Podana tu wysokość – 950 m jest zdecydowanie zawyżona. Podstawa słupa granicznego nr 224 (a także pomnika) ma wysokość 888,6 m. Wyciek znajduje się około 1 m niżej. Ponadto w podane na pomniku współrzędne geograficzne wkradł się „czeski” błąd, tj. mamy pomyloną długość z szerokością geograficzną: 22o 52` 30„ пн ш i 49o 00` 10„сх д. Dokładne wartości koordynat geograficznych źródła Studnik wynoszą: i 22o 52` 43,2„E i 49o 00` 19,3„N.
Drugie ze źródeł położone jest w lesie Rubań, na południowy wschód od szczytu Piniaszkowego. Za główny wyciek Sanu uznane zostało przez kartografów WIG, a później, zapewne za polskimi mapami przedwojennymi, przez komisję niemiecko-sowiecką. To źródło leży najwyżej: 923 m i najbliżej głównego grzbietu karpackiego. Na źródło to, jako główny wyciek Sanu, wskazywał Z. Sikora w Płaju 32. Współrzędne źródła: 49o 00` 12,8„N i 22o 52` 24,8„E. Czytaj dalej →

Żeliwne słupki dawnej granicy polsko-rumuńskiej (Płaj 36)

Kontynuując temat polsko-rumuńskich słupków granicznych (Jak wytyczano karpacka granicę, Płaj 33 str.90; Wyznaczenie granicy polsko-rumuńskiej, Płaj 35, str.171) publikujemy, jeszcze jeden tekst. Powstał on jako reakcja na apel wystosowany na łamach Płaju odnośnie informowania o stanie zachowania śladów po przedwojennej granicy polsko-rumuńskiej w Karpatach i jest swoistą inwentaryzacją zachowanych w terenie słupków. Wszystkie siedem odnalezionych słupków (9 jeżeli dodamy ten eksponowany w muzeum w Baia Mare i ten z Muzeum Niepodległości w Warszawie), to niestety słupki pośrednie (mniejsze). Z dużych słupków, zwieńczonych tarczami z godłami Polski i Rumuni nie zachował się żaden (w każdym razie jak dotąd nie udało się takiego znaleźć). Przed przystąpieniem do lektury artykułu dobrze jest zaopatrzyć się w mapę „Góry Czywczyńskie” w skali 1:75000, która była swego czasu załączona do Płaju 29.

A.W.

Czytaj dalej →

Płaj 36


PŁAJ 36 (wiosna 2008) 224+16

zawartość tomu:

Piotr Janko: Wodociąg turczekowski i inne zabytki techniki „złotej” Kremnicy,
Mirosław J. Barański: Zagadkowa Mraźnica,
Łukasz Łuczaj: Bukiety święcone w dniu Matki Boskiej Zielnej w Beskidzie Niskim i Dołach Jasielsko-Sanockich,
Ewa Bryła: W dolinie Tyrawki,
Wojciech Krukar: Gdzie jest główne źródło Sanu?
Tomasz Kosiek: Współczesne wesele we wsi rejonu turczańskiego w ukraińskich Karpatach,
Ewelina Grygier: Bitla,
Łukasz Quirini-Popławski: Muzeum Huculskie w Żabiem. Historia powstania, funkcjonowanie, współczesne próby reaktywacji,
Tadeusz M. Trajdos: Garść wspomnień i spostrzeżeń z Pokucia. Lato i jesień 2008, Czytaj dalej →

Zmarł ks. Jerzy Pawlik

W dniu 1 marca 2009 roku w wieku 90 lat w katowickim szpitalu zmarł ksiądz prałat dr Jerzy Pawlik wieloletni, niezwykle oddany i zasłużony opiekun Bukowińskiej Polonii, a także promotor kultury Rumuńskiej w Polsce.

Czytaj dalej →