wrzesień 2013

XIV Odpust w Łopience

Jako gospodarze sanktuarium w Łopience pragniemy serdecznie zaprosić pielgrzymów i turystów w niedzielę 6 października 2013 r. o godz. 10 na odpustową mszę świętą, która już po raz XIV zostanie odprawiona w łopieńskiej świątyni, nawiązując w ten sposób do tradycji odbywających się tu przed wojną słynnych odpustów. Więcej o historii odpustów w Łopience można przeczytać na naszym portalu. Na przybyłych na odpust pielgrzymów, oprócz strawy duchowej będą także czekały pyszne pajdy chleba ze smalcem i herbata.
W trakcie uroczystości Towarzystwo Karpackie będzie prowadzić jak zwykle zbiórkę publiczną na dalszą odbudowę zespołu cerkiewnego w Łopience. Jednocześnie, z prawdziwą radością pragniemy poinformować, że dzięki ofiarności pielgrzymów i turystów, m. in. za pieniądze zebrane w czasie ubiegłorocznego odpustu, udało się przeprowadzić gruntowną konserwację oryginalnej ambony, cudem uratowanej z ruin łopieńskiej świątyni. Już w trakcie odpustu pięknymi kolorami ucieszy ona oczy odwiedzających sanktuarium.

Mapa Miega wreszcie dostępna

Dzięki Narodowemu Programowi Rozwoju Humanistyki dochodzi do skutku wydanie drukiem sporządzonej w latach 1779-1783 mapy Królestwa Galicji i Lodomerii, tzw. mapy Miega. Pod wspólnym tytułem „Galicja na józefińskiej mapie topograficznej 1779-1783”, wydano już tom 1 obejmujący część historycznego woj. krakowskiego, od granic ze Śląskiem, wzdłuż Wisły do Krakowa i na pd. po Podhale i Tatry, oraz tom 4 z częścią historycznego woj. sandomierskiego i ziemi przemyskiej od Wisły i dolnego Sanu na pn. po Frysztak i Kańczugę na pd. Na każdy tom składają się dwa woluminy formatu 232 × 310 mm w oprawie twardej. Jeden z mapami (skala 1 : 28 800), drugi z opisami terenów, komentarzami oraz indeksami do tekstu i mapy. Kolejne tomy mają być publikowane corocznie. Wydawcą jest Wydawnictwo Antykwa z Krakowa. Czytaj dalej →

Sytuacja Łemków w III RP

Na rynku księgarskim ukazała się właśnie warta odnotowania książka autorstwa Leszka Filipiaka zatytułowana „Społeczno-polityczna sytuacja Łemków w III RP”. Obszerne dzieło powstało na podstawie pracy doktorskiej autora obronionej na Uniwersytecie Wrocławskim. W poszczególnych rozdziałach omówiono m.in. historyczne uwarunkowania dualizmu narodowego Łemków, stosunek władz polskich do Łemków, podziały wśród społeczności łemkowskiej, sytuacje religijną, oraz organizacje działające w środowiskach łemkowskich. Książkę wyposażono w obszerną liczącą 60 stron bibliografię, ale niestety zapomniano zupełnie o indeksach.
Leszek Filipiak, Społeczno-polityczna sytuacja Łemków w III RP, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2013, format 155/225, s. 576.

Lekcja w Łopience

W sobotę 14 września w Łopience miało miejsce wydarzenie bez precedensu w powojennej historii tej doliny – warsztaty przybliżające dzieciom stare ginące rzemiosło oraz kulturę ludową Bieszczadów. Zorganizowało ja Towarzystwo Karpackie we współpracy z Zespołem Szkół w Cisnej, Nadleśnictwem Cisna, Muzeum Kultury Bojkowskiej w Myczkowie i Gminnym Centrum Kultury i Ekologii w Cisnej. Wielki wkład w organizację imprezy mieli też państwo Krawcowie z Dołżycy. Lekcja rozpoczęła się od mszy świętej w cerkwi łopieńskiej odprawionej przez księdza proboszcza Janusza Marszałka, który w homilii podkreślił wagę tradycji i potrzebę szacunku dla dziedzictwa wypracowanego przez naszych przodków, oraz życzył wszystkim uczestnikom dobrej zabawy. Czytaj dalej →

10 lat z Beskidem Niskim blisko serca

Pod koniec września tego roku portal internetowy „Sercu bliski Beskid Niski” www.beskid-niski.pl obchodzić będzie dziesiątą rocznicę swojego powstania. Obecnie co dzień ogląda go ponad 2000 osób, a w jego zasobach znajduje się blisko 7000 zdjęć, ponad 1000 artykułów, zaś forum skupia setki miłośników Beskidu Niskiego. Portal współpracuje ze środowiskiem turystycznym, lokalnymi działaczami społecznymi, historykami, organizacjami łemkowskimi, duchownymi wszystkich trzech obrządków, ekologami, hobbystami i pasjonatami gór. Od samego początku prowadzi go jednoosobowo Bartłomiej Wadas. Niezmordowanemu Administratorowi w imieniu Towarzystwa Karpackiego za włożony trud  składamy serdeczne podziękowania i życzenia kolejnych, co najmniej 10 lat równie owocnych wysiłków.

II Brygada Legionów Polskich w Berbeşti

Obiecaliśmy wyjaśnić sprawę tajemniczej mogiły legionistów przypomnianej ostatnio i pięknie upamiętnionej przez mieszkańców marmaroskiej wsi Berbeşti. Otóż z dużą dozą prawdopodobieństwa (graniczącą z pewnością) możemy stwierdzić, że na wiejskim cmentarzu w tej miejscowości – nazywającej się wówczas Bardfalu (Bardfalva) – pochowani są żołnierze II Brygady Legionów Polskich, a konkretnie II pułku piechoty polegli w potyczkach z kubańskimi kozakami w dniu 6 października 1914 r. Starcia te, w których poległo wg różnych danych od 8 do 11 legionistów, były faktycznie chrztem bojowym żołnierzy przyszłej II Brygady Legionów. Walki pod Bardfalu w opracowaniach dotyczących dziejów II Brygady występują też pod nazwą potyczki pod Kracsfalu (dziś wieś Mara), w której legioniści nocowali 5 października. Czytaj dalej →

Rajd Połoniny 2013

Jeśli zbliża się koniec września, to z pewnością nadszedł czas na 54. edycję Rajdu Połoniny organizowanego przez Studenckie Koło Przewodników Beskidzkich z Warszawy. Przewodnicy przygotowali wiele propozycji tras, aby każdy mógł wybrać coś dla siebie: dłuższe i krótsze, trudniejsze i łatwiejsze, namiotowe i chatkowo-stodołowe, piesze i rowerowe. Punktem kulminacyjnym jest ześrodkowanie, czyli spotkanie uczestników przy ogromnym ognisku 28 września 2013 r. w Smereku. Tradycyjnie nie zabraknie konkursów, ciepłego posiłku i śpiewania do białego rana. Szczegóły na stronie: poloniny.skpb.waw.pl

III Festiwal Filmu Karpackiego

W dniach 21-22 września 2013 r. w Rzepniku koło Krosna odbędzie się trzecia edycja Festiwalu Filmu Karpackiego. Filmy dotyczące Karpat i towarzyszące festiwalowi imprezy stanowią autorską mieszankę starannie dobranych elementów. Wydarzenie ma służyć promowaniu Regionu Karpackiego, transgranicznej współpracy kulturalnej pogranicza polsko-słowacko-ukraińskiego oraz podtrzymywaniu wielokulturowego dziedzictwa tego obszaru. Przede wszystkim jednak ma stać się miejscem inspiracji i doznań artystycznych. W programie, oprócz projekcji filmów fabularnych i dokumentalnych, spotkania z reżyserami, wystawy i występy zespołów muzycznych. Więcej na www.ffkarpacki.pl

Mogiła legionistów w Berbeşti

Niezwykle ciekawa wiadomość dotarła do nas z rumuńskiej miejscowości Berbeşti położonej w pobliżu Syhotu Marmaroskiego (Sighetu Marmației) w dolinie Izy. W czerwcu 2013 r. odbyła się tam uroczystość poświęcenia kapliczki postawionej na grobie polskich żołnierzy, którzy wg miejscowej tradycji polegli tu na przełomie 1918 i 1919 r. w bitwie z „ukraińskimi bolszewikami” i zostali pochowani we wspólnym grobie na miejscowym cmentarzu. Pan Laurenţiu Batin miejscowy kronikarz opracowując wydaną w tym roku monografię miejscowości zebrał informację o tej mogile polskich żołnierzy i postanowił wspólnie z innymi mieszkańcami uczcić ich pamięć. W uroczystościach jej odsłonięcia wzięło udział ponad 500 osób z Berbeşti i okolic. Centralnym elementem kapliczki jest tablica z napisem w języku rumuńskim i polskim. Obok kapliczki postawiono stary słupek żeliwny z 1927 z granicy polsko-rumuńskiej, jak pisze inicjator budowy kapliczki – aby żołnierze polscy „poczuli się bliżej kraju”.
Wiele wskazuje na to, że może to być nieznana dotychczas mogiła legionistów II Brygady Legionów Polskich, którzy stoczyli tu pod Syhotem Marmaroskim jedną z pierwszych swoich potyczek w walkach z rosyjską kawalerią w początkach października 1914 r., a nie jak mówi miejscowa tradycja na przełomie lat 1918-19. Sprawę postaramy się wyjaśnić. Czytaj dalej →