marzec 2017

Przesiedlenie ludności ukraińskiej 1944-1947

Koło Przewodników PTTK w Sanoku oraz Wydawnictwo Libra.pl serdecznie zapraszają w czwartek 6 kwietnia 2017 r. o godz. 17 do Sali Gobelinowej sanockiego Muzeum Historycznego, na spotkanie autorskie z prof. Janem Pisulińskim z okazji wydania przez wydawnictwo Libra.pl jego książki zatytułowanej „Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski do USRR w latach 1944-1947” (wydanej wcześniej w 2009 r. przez Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego). Publikacja omawia szczegółowo realizację podpisanej 9 września 1944 r. przez Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego z rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej umowy o wymianie ludności. W wyniku tej z założenia dobrowolnej, a faktycznie realizowanej w niezwykle brutalny sposób tzw. wymiany trwającej do 7 maja 1947 r. z 22 powiatów południowo-wschodniej Polski wyjechało prawie pół miliona osób narodowości ukraińskiej, z tego ćwierć miliona deportowano siłą. Książka jest naukową monografią tego przesiedlenia, przedstawia także losy przesiedlonych w pierwszych latach życia na sowieckiej Ukrainie.

Przybliżanie natury w Magurskim Parku

Magurski Park Narodowy serdecznie zaprasza w poniedziałek 10 kwietnia 2017 r. w godz. 11-18 na konferencję pt. „Przybliżyć naturę – dobre praktyki przyrodnicze w codziennym życiu”, która odbędzie się w Ośrodku Edukacyjnym Parku w Krempnej. Konferencja rozpoczyna realizację dużego, trwającego ponad 3 lata projektu edukacyjnego „Przybliżyć naturę” skierowanego do społeczności lokalnej. Będzie miał on miejsce na terenie 7 gmin (Dębowiec, Dukla, Krempna, Nowy Żmigród, Lipinki, Osiek Jasielski, Sękowa), na których położony jest Magurski Park Narodowy wraz z otuliną. Głównym celem projektu jest wzrost świadomości i zaangażowania społeczności lokalnej w działania na rzecz ochrony przyrody. W ramach projektu organizowane będą działania edukacyjne dla poszczególnych grup wiekowych oraz zostanie wydanych szereg publikacji. Celem konferencji, w programie której zostanie wygłoszonych szereg referatów i odbędą się też zajęcia warsztatowe, jest zaprezentowanie głównych założeń projektu i zachęcenie do uczestnictwa w planowanych działaniach. Więcej informacji na stronie Parku.

Arktyczno-alpejskie rośliny Karpat Ukraińskich

Pod koniec lutego 2017 r. ukazała się wydana przez Przykarpacki Uniwersytet w Iwano-Frankiwsku książka Romana Czerepanyna pt. Arktyczno-alpejskie gatunki roślin w Karpach Ukraińskich (Роман Миронович Черепанин, Аркто-альпійські види рослин Українських Карпат, Видавництво Прикарпатського національного університету імені Василя Стефаника, Івано-Франківськ 2017), której redaktorem naukowym jest Jurij Nesteruk. Omawia ona dzieje formowania się obszarów występowania arktyczno-alpejskich gatunków roślin w Karpatach Ukraińskich na tle specyficznego charakteru ich wysokogórskiej przyrody, przypomina historię jej badań oraz porusza niezwykle ważną kwestę ochrony rzadkich gatunków. Czytaj dalej →

Rycerstwo Ziemi Sądeckiej w średniowieczu

Pod koniec lutego laureatem Nagrody literackiej ks. Bolesława Kumora w kategorii „Książka o Sądecczyźnie 2016” został Sławomir Wróblewski za książkę pt. Rycerstwo Ziemi Sądeckiej w średniowieczu (Kraków 2016), wydaną przez Societas Vistulana. Publikacja jest pracą doktorską autora obronioną w 2013 r. w Instytucie Historii Uniwersytetu Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Licząca ponad 600 stron praca jest monograficznym ujęciem dziejów rycerstwa, którego majątki ziemskie ulokowane były na terenie ziemi sądeckiej od pierwszej połowy XIII w., po koniec XV w.  Autor przedstawia genezę rycerstwa na tym obszarze i jego powiązania genealogiczne, stan majątkowy, udział w kolonizacji, a także działalność publiczną i obsady urzędów. Ustalenia przedstawione zostały w rozdziałach monograficznych kolejnych wspólnot rodowych i poprzedzone osobnym rozdziałem poświęconym najdawniejszemu rycerstwu Sądecczyzny. Całość dopełniają tablice genealogiczne, mapy, zestawienie bibliograficzne, indeks osobowy i geograficzny oraz materiał fotograficzny na wkładce kolorowej.

Vincenz nad Bałtykiem i pod Karkonoszami

Jeśli pomyśleliście Państwo, że wystawa pt. „Dialog o losie i duszy. Stanisław Vincenz (1888–1971)” wg scenariusza Jana Choroszego przestała wędrować po Polsce, albo, że co gorsza przestaliśmy już ją promować, to oczywiście nic z tych rzeczy. Po prostu tylko przez chwilę trochę się zagapiliśmy, ale już spieszymy z informacją, że od 7 marca do 7 kwietnia 2017 r. można ją oglądać w Bibliotece Uniwersytetu Gdańskiego w Gdańsku przy ulicy Wita Stwosza 53 i równolegle w tym samym mniej więcej czasie w Muzeum Przyrodniczym w Jeleniej Górze przy ulicy Cieplickiej 11A. Serdecznie zapraszamy do jej obejrzenia.

Opóźniony Płaj 52 wreszcie jest!

Niestety informację o nowym Płaju znowu musimy zacząć od przeprosin. Z pokorą więc przepraszamy Czytelników za kolejne opóźnienia. Wygląda na to, że tego mankamentu nigdy nie nuda się nam wyeliminować. Obiecujemy jednak, że będziemy się starali.
Tom zaczynamy smutnym akcentem – artykułem pożegnalnym poświęconym pamięci zmarłej niedawno Zofii Szanter, osoby pod każdym względem niezwykłej, wielce zasłużonej na niwie poszerzania naszej wiedzy o cerkwiach i ikonach Łemkowszczyzny, niegdyś członka Wielkiej Rady Karpackiego Płaju.
Tak jak obiecywaliśmy, kontynuujemy rozpoczęte w poprzednim tomie prezentowanie karpackich fotografów. Tym razem przedstawiamy Mikołaja Seńkowskiego – najwierniejszego fotografa Huculszczyzny, który głównie w latach 20. XX w. wykonał dziesiątki unikatowych portretów Hucułów i Hucułek, zdjęć rodzajowych przedstawiających sceny z życia codziennego i obrzędowego, a także widoków i panoram Czarnohory. Jedną z nich – wyjątkową – dołączyliśmy do tego tomu.

Czytaj dalej →

Płaj 52

Płaj 52 (jesień 2016) stron 224+8

Zawartość tomu:

Bogdan Mościcki, Zosia, która uratowała cerkiew;

Andrzej Wielocha, Mikołaj Seńkowski, fotograf Huculszczyzny;

Leszek Rymarowicz, Iwan Zełenczuk, Jarosław Zełenczuk, Pałahna – Stanisława Vincenza przewodniczka po huculskiej duszy;

Jurij Nesteruk, Czarnohora i jej unikatowe rośliny;

Halina Kutaszczuk, Iwan Franko u Jakibiuków nad Czeremoszem;

Tomasz Gołkowski, Hnitesa, czyli trzy dni w Górach Czywczyńskich;

Janusz Kubit, Z dziejów Traktu Węgierskiego na Duklę;

Janusz Kubit, Wrzesień 1939 na Przełęczy Dukielskiej; Czytaj dalej →

Pożegnanie reżysera

Z pewnym opóźnieniem dotarła do nas bardzo smutna wiadomość – 1 marca 2017 roku w Bielsku-Białej zmarł po długiej chorobie Jerzy Kołodziejczyk, reżyser, scenarzysta i operator filmowy, autor wielu karpackich filmów, w tym poświęconych Huculszczyźnie „Ja, Hucuł – opowieść z Karpat Wschodnich” (2004) i „Wesołych Świąt Jura!” (2007), „Od Beskidu do Beskidu, czyli list do przyjaciela Hucuła” (2011), a także „Sanocczyzna Janusza Szubery” czy „W beskidzkich izbach twórczych”. Był człowiekiem o wielkim sercu, pełnym skromności, ciekawości do świata. Całym sercem kochał Karpaty, a Jego filmy opowiadały o wieloletniej fascynacji Huculszczyzną i wpisanej w nią przyjaźni z huculskim muzykiem z Żabiego Romanem Kumłykiem. Całe życie spędził w górach, u stóp Magurki z widokiem z okna na Klimczoka i Szyndzielnię. Studiował na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (dyplom 1964) oraz Wydziale Reżyserii Filmowej i Telewizyjnej PWSFTviT w Łodzi (dyplom 1978).