listopad 2024

O Archiwum Jerzego Tura i Barbary Tondos

30 listopada 2024 | Spotkania Karpackie | Na temat: ,

Tu, pod tym linkiem zamieszczamy zapis opowieść o Cyfrowym Archiwum Jerzego Tura i Barbary Tondos, czyli nagranie ostatnich Spotkań karpackich online, których gośćmi byli Katarzyna Tur-Marciszuk i Andrzej Żygadło. Ci wszyscy, którzy nie mogli wysłuchać tego zajmującego referatu, będą zatem mieli szansę nadrobić te zaległości.
I tradycyjnie przy okazji zapraszamy na ostatnie w tym roku Spotkania karpackie online w czwartek 12 grudnia o godz. 19, których bohaterem będzie Bogdan Bracha opowiadający o Karpackim Świecie Orkiestry pw. Świętego Mikołaja.

O Vincenzie z perspektywy ukraińskiej

27 listopada 2024 | Wydarzenia

Podczas pierwszego w nowym roku akademickim, ale ogólnie już dwudziestego drugiego seminarium vincenzologicznego prof. Ola Hnatiuk z Uniwersytetu Warszawskiego – autorka m.in. książek „Odwaga i strach” oraz „Wiedźmy, czarty i święci Huculszczyzny. Mity i legendy” – przypomniała ukraińskie wątki z życia i twórczości Stanisława Vincenza. Odniosła się do jego przyjaźni z Ukraińcami, np. z Petrem Szekerykiem-Donykiwem, wójtem Żabiego, posłem na Sejm II RP i  autorem powieści „Dido Iwańczyk”; czy z pisarką Olgą Duczymińską, która w Stanisławowie przeżyła 105 lat i doświadczyła dotkliwych represji ze strony totalitarnej władzy. Pprzywołała również pobyt Vincenza w radzieckim więzieniu, punkt wyjścia dla „Dialogów z Sowietami”, oraz omówiła losy ukraińskiego wydania „Połoniny”. W dyskusji zwrócono uwagę m.in. na to, że w Ukrainie znany jest Vincenz huculski brakuje natomiast tłumaczeń innych jego dzieł. Wiedza o samym pisarzu bez pogłębionej lektury wszystkich jego tekstów prowadzi bowiem niekiedy do uproszczeń czy nieuprawnionych wniosków. Zwrócono też uwagę na potrzebę organizowania kolejnych inicjatyw okołovincenzowskich, takich jak niedawne odbudowanie krzyża w Bystrzcu. Nagranie z Seminarium dostępne pod tym linkiem.

O Pawle Stefanowskim, Lidia Stefanowska

27 listopada 2024 | Wydarzenia | Na temat: ,

W najnowszym, sześćdziesiątym piątym roczniku „Muzealnictwo” (dostępnym online) znalazł się artykuł Lidii Stefanowskiej zatytułowany Paweł Stefanowski i odrodzenie kultury łemkowskiej po Akcji „Wisła”. Wspomina w nim swojego zmarłego niedawno ojca jako etnografa, poetę i działacza społecznego, który stworzył podwaliny odrodzenia ruchu kulturalno-oświatowego na Łemkowszczyźnie po wysiedleniu Łemków. Pisze o prowadzonym przez niego muzeum w rodzinnej Bielance, gdzie eksponował własne zbiory kultury materialnej Łemków. Ale także o tym, że z powołania był on poetą. Że wydał kilka tomów poetyckich, a pisał po łemkowsku, ukraińsku i po polsku. Podkreśla też fakt, że pierwsze utwory Pawła Stefanowskiego w języku polskim ukazały się w wydawanym przez Studenckie Koło Przewodników Beskidzkich z Warszawy roczniku „Magury” z 1981 roku.

Spotkanie autorskie z Tadeuszem M. Trajdosem

19 listopada 2024 | Wydarzenia | Na temat:

Podhalańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk i Towarzystwo Karpackie serdecznie zapraszają na promocję książki profesora Tadeusza M. Trajdosa p.t. Śmierć ich przywiodła. Przedstawienie świętych Sebastiana, Rocha i Rozalii oraz ich kult w katolickiej Europie ze szczególnym uwzględnieniem Orawy XVIII-XIX w., która odbędzie się w czwartek 5 grudnia br. o godz. 18 w auli Instytutu Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk w Warszawie na Rynku Starego Miasta 31.
Autor, jeden z założycieli Towarzystwa Karpackiego i jego wieloletni działacz, jest historykiem i historykiem sztuki, emerytowanym pracownikiem Instytutu Historii PAN. Jego zainteresowania naukowe prowadzą najczęściej w dwie krainy Karpat – Spisz i Orawę. Ostatnia publikacja dotyczy Orawy, a wiąże się z licznymi falami epidemii jakie ją nękały. Odnajduje najdrobniejsze ślady kultu świętych, do których się zwracano o pomoc w obronie przed tymi kataklizmami, bądź w podzięce za ochronę przed nimi. Czytelnik będzie mógł prześledzić historię epidemii nawiedzających Europę, a w szczególności Rzeczpospolitą. Na jej tle autor pokazuje rozwój myśli medycznej starającej się powstrzymywać rozwój zarazy, ale także poszukiwanie ratunku u świętych, których kult zrodził się na ziemi włoskiej, skąd trafił do katolickich krajów Europy, w tym i do Polski.  Książka jest bogato ilustrowana, pozwala prześledzić rozwój kultu wspomnianych świętych zarówno poprzez najwspanialsze obiekty sztuki europejskiej, jak i poprzez przedstawienia ich w predellach bocznych ołtarzy niewielkich kościółków czy przydrożnych kapliczkach.

Cyfrowe Archiwum Jerzego Tura i Barbary Tondos

18 listopada 2024 | Spotkania Karpackie

Zapraszamy na jedenaste w 2024 roku Spotkania Karpackie online, które odbędą się w czwartek 28 listopada 2024 r., jak zwykle o godz. 19. Ich gośćmi będą Katarzyna Tur-Marciszuk i Andrzej Żygadło, którzy od lat działają na rzecz ocalenia, ale także udostępnienia ogromnej spuścizny Jerzego Tura i Barbary Tondos, w postaci zgromadzonej przez nich dokumentacji fotograficznej zabytków z terenu południowo-wschodniej Polski. Cyfrowe Archiwum Jerzego Tura i Barbary Tondos jest jednym z dwóch prywatnych zbiorów zdigitalizowanych fotografii i dokumentacji zabytków dostępnych na stronie internetowej Stowarzyszenia Ruska Bursa pod tymi adresami: archiwum Tur-Tondos oraz archiwum Augusta Bochenskiego. Zbiory są uzupełniane w miarę możliwości, a prowadzący mają nadzieję na rozszerzenie zasobu o archiwa innych badaczy i dokumentalistów, aby dostępne w Internecie mogły służyć nauce i kulturze. Nasi goście opowiedzą jak powstała idea tego projektu, jak się ona rozwija, czemu (a także komu) służy, jakie w tej działalności trudności napotykają. Scharakteryzują także materiały znajdujące się w obu zbiorach. Przybliżą nam także życiorysy i sylwetki Jerzego Tura i Barbary Tondos.

Katarzyna Tur-Marciszuk (córka Barbary Tondos i Jerzego Tura), historyk sztuki, starszy specjalista Wydziału Inspekcji Zabytków Ruchomych w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków w Lublinie, współpracująca z Muzeum Archidiecezji Lubelskiej, opiekunka archiwum rodziców (i kota Gonta Skrzypiącego Nieustannie).
Andrzej Żygadło, konserwator dzieł sztuki, malarz, badacz drewnianej architektury ludowej i cerkiewnej południowo-wschodniej Polski, autor projektu skansenu dla obszarów Nadsania. Czytaj dalej →

Schroniska górskie w II RP

13 listopada 2024 | Wydarzenia | Na temat: ,

Muzeum Sportu i Turystyki zaprasza w czwartek 14 listopada 2024 r. o godz. 13 do swojej siedziby w Warszawie przy ul. Wybrzeże Gdyńskie 4 na wernisaż wystawy pt. Z plecakiem na szlaku. Schroniska górskie w II RP. W programie wykład znanego specjalisty od tematów kresowych Tomasza Kuby Kozłowskiego (zapewne o schroniskach w Karpatach Wschodnich), występ duetu muzycznego Grzegorz Gadziomski (skrzypce) i Grzegorz Toporowski (akordeon) prezentującego utwory z gór, oraz kuratorskie oprowadzanie po wystawie. W trakcie wernisażu rozdawane będą foldery, które będzie można podstemplować okolicznościową pieczątką.
Wstęp wolny.
Wystawa czynna będzie do marca 2025 r. Znajdą się na niej zdjęcia schronisk górskich z lat 1918-39 ułożone w porządku geograficznym, tj. od Beskidu Śląskiego, przez Tatry i Pieniny, po Bieszczady, Gorgany i Czarnohorę. Dodatkowo w gablotach zaprezentowane zostaną stare odznaki turystyczne, przewodniki i inne artefakty z epoki.