lipiec 2025

Przełom Strwiąża – nowy rezerwat przyrody

31 lipca 2025 | Wydarzenia | Na temat:

W polskich Karpatach Wschodnich w ramach projektu sto rezerwatów na stulecie Lasów Państwowych powstanie nowy rezerwat przyrody „Przełom Strwiąża”. Będzie miał ponad 430 hektarów powierzchni. Zlokalizowany jest w Górach Sanocko-Turczańskich na pn.-wsch. od Brzegów Dolnych, pomiędzy wzniesieniami Kiczera 632 m i Kuźmin 625 m. Występują tu liczne, często rzadkie i chronione rośliny i zwierzęta oraz grzyby. Szczególne znaczenie mają gatunki ptaków, takie jak orlik krzykliwy, dla którego wyznaczono aż dwie strefy ochronne, oraz bocian czarny z wyraźnie zdefiniowaną strefą gniazdowania. W granicach rezerwatu znajduje się także 33 stanowiska cennych gatunków bezkręgowców.
Warto przypomnieć, że Strwiąż to jedyna rzeka w Polsce, która stanowi dopływ Dniestru, należy zatem do zlewni Morza Czarnego. Przez Polskę przepływa tylko początkowy odcinek Strwiąża, długości 13 km.

Remont w Łopience – koniec 1. etapu

30 lipca 2025 | Wydarzenia | Na temat: ,

Uprzejmie informujemy, że 18 lipca br. zakończył się pierwszy etap remontu cerkwi w Łopience realizowanego w ramach zadania pt. „Zahamowanie destrukcji  oraz zabezpieczenie i utrwalenie substancji materialnej zabytkowej greckokatolickiej cerkwi p.w. św. Paraskewii w Łopience” Rządowego Programu Odbudowy Zabytków. W ramach tego etapu zostały zakończone prace we wnętrzu cerkwi. Zgodnie z projektem ściany wewnątrz cerkwi zostały zabezpieczone przez wykonanie wklęsłej spoiny pomiędzy kamieniami, a większe ubytki zostały uzupełnione kamieniami. Ściana ołtarzowa w prezbiterium została otynkowana z zachowaniem tzw. świadka, czyli fragmentu autentycznego przedwojennego tynku. Przed wojną cała cerkiew była w środku otynkowana i pierwotnie miała zostać wykonana pełna rekonstrukcja z otynkowaniem wszystkich ścian, ale tak jak zachowano fragment autentycznego tynku jako świadka historii cerkwi, tak też została podjęta decyzja aby zachować część ścian nieotynkowanych jako świadka powojennej historii zniszczenia, dewastacji i odbudowy cerkwi.
Wszystkie fugi oraz tynki zostały wykonane według historycznej receptury zaprawą wapienną z użyciem kurzych jajek. Wykonano także część prac zabezpieczających absydę, w tym wieniec górny spinający absydę z bryłą cerkwi, a także rozpoczęto prace przy wzmocnieniu fundamentu absydy dolnym wieńcem, który jednocześnie będzie pełnił funkcję muru oporowego i będzie zabezpieczał absydę przed osunięciem się w stronę strumienia. Czytaj dalej →

Etnowarsztaty w Łopience – edycja 3

29 lipca 2025 | Wydarzenia | Na temat: ,

W Łopience, zgodnie z założonym harmonogramem, 28-29 czerwca 2025 r. odbyły się przygotowane przez Towarzystwo Karpackie warsztaty kamieniarskie prowadzone w dwóch turach, w których uczestniczyło w sumie 12 osób. Dla części uczestników były to już drugie warsztaty (uczestniczyli w nich także w zeszłym roku), co dobrze świadczy o atrakcyjności tych zajęć. Podobnie jak w zeszłym roku warsztaty prowadził Paweł Bałon, od wielu lat zaangażowany w pomoc przy pracach archeologicznych w Łopience. Odsłonięte w trakcie prac archeologicznych pozostałości podmurówek, studni i piwniczek były w tym roku bazą do pokazania warsztatu kamieniarskiego dawnych mieszkańców Łopienki. Były także polem doświadczalnym, na którym można było próbować odtwarzać wątki murów i udoskonalać sztukę murowania w technice dzikiego muru na zaprawie glinianej, a także na zaprawie wapiennej. Czytaj dalej →

Łopienka – dylematy odbudowy

24 lipca 2025 | Spotkania Karpackie | Na temat: ,

Zapraszamy na siódme w 2025 r. Spotkania Karpackie online, które odbędą jak zwykle w ostatni czwartek miesiąca, a więc 31 lipca, o godz. 19. Będą one nieco nietypowe, mówić będziemy o projekcie pt. „Zahamowanie destrukcji oraz zabezpieczenie i utrwalenie substancji materialnej zabytkowej greckokatolickiej cerkwi p.w. św. Paraskewii w Łopience”, który realizowany jest przez Towarzystwo Karpackie we współpracy z Gminą Cisna, dzięki środkom pozyskanym z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków. Chcemy przekazać możliwie wszechstronne i aktualne informacje o prowadzonych w łopieńskiej cerkwi i wokół niej pracach ratunkowych, ale także umożliwić osobom, które wyrażają swoje zaniepokojenie tymi pracami (komentując je np. w socialmediach) publiczne podzielenie się swoimi wątpliwościami. Zaproszenie do udziału w tych Spotkaniach skierowaliśmy do wójta Gminy Cisna, do wykonawcy remontu FH-U DRAB-POL Paweł Drabik, duszpasterza Łopienki ks. Piotra Bartnika, a także do leśników i bieszczadzkiego środowiska przewodnickiego. Przesyłamy je niniejszym również do tych wszystkich, którzy wyrażali swoje, nieraz krytyczne, opinie dotyczące prac prowadzonych w Łopience, a szczególnie zmienionego wnętrza cerkwi. Na Spotkaniach nie zabraknie oczywiście kustosza Łopienki Zbyszka Kaszuby, a także innych członków Rady Towarzystwa Karpackiego. Będzie to także okazja, aby przyjrzeć się kolejnym etapom prac i zobaczyć Łopienkę z perspektywy nieoczywistej, wykopów odsłaniających fundamenty cerkwi, czy rusztowań, z których zabezpieczano mury. Dowiemy się także ile tysięcy kurzych jaj potrzebnych było aby tynki na ścianie ołtarzowej można było wykonać w bardzo starej, tradycyjnej, technologii. Czytaj dalej →

W Zyndranowej od Rusal do Jana

22 lipca 2025 | Wydarzenia | Na temat: ,

Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej (Музей Лемківской Культуры) w sobotę i niedzielę, 26 i 27 lipca 2025 r. zaprasza  na kolejną odsłonę Muzealnego Święta Kultury i Tradycji Łemkowskich „Od Rusal do Jana”. W sobotnie popołudnie od godz. 16 organizatorzy zapraszają do zwiedzania Muzeum, a także na promocje książek, wykłady i prelekcje, a od godz. 18 na muzyczne koncerty.
W niedzielę po nabożeństwie w cerkwi pw. św. Mikołaja o godz. 11 i po uroczystym otwarciu Święta także przewidziano wiele atrakcji, pokazy rękodzieła i rzemiosła ludowego, konkursy i oczywiście koncerty wielu zespołów muzycznych z Polski i Słowacji.

Wystawa na Zamku Niedzickim

17 lipca 2025 | Wydarzenia | Na temat: ,

28 czerwca 2025 r. na Zamku Niedzickim w „sali gotyckiej” odbył się wernisaż wystawy pt. „Sacralia w malarstwie i grafice Mariana Romualda Polaka i Ewy Polak-Trajdos”. Pokazanych zostało 20 prac wybranych z kolekcji 153 obrazów, rysunków, grafik i rzeźb ofiarowanych w 2017 r. Muzeum Pienińskiemu im. J. Szalaya w Szlachtowej. Dzieła prezentowane na wystawie w Zamku ukazują zarówno obiekty architektury sakralnej na ziemi sądeckiej (Tropie, Zbyszyce), jak też przedstawienia z ikonografii maryjnej i pasyjnej w ujęciu obojga artystów. Znalazło się też kilka prac mojej Matki inspirowanych tradycją ikon bizantyjskich. Podczas wernisażu przedstawiłem sylwetki obojga twórców: drogi życia, wykształcenie i pasje, w przypadku mojego dziadka zasługi zawodowe (był współtwórcą polskich znaczków pocztowych, banknotów waluty polskiej w latach 1932-1959 jako projektant i sztycharz), w przypadku matki – osiągnięcia naukowe (pionierskie badania sztuki gotyckiej w południowej Małopolsce i na Spiszu). Wystawę wzbogaciły plansze biograficzne. Obecna wystawa powstała dzięki zawsze życzliwej pomocy pań: Ewy Jaworowskiej-Mazur, dyrektorki Zespołu Muzealnego Zamku w Niedzicy i Barbary Węglarz, kierującej Muzeum Pienińskim im. J. Szalaya. Wernisaż zaszczycili swą obecnością przyjaciele i znajomi ze Spisza i Pienin. Zakończenie wystawy przewidziane jest 20 lipca 2025 r.

Tadeusz Mikołaj Trajdos

Prace Pienińskie po raz 34

16 lipca 2025 | Nowości wydawnicze | Na temat:

Prace Pienińskie, których trzydziesty czwarty tom niedawno się ukazał, to popularnonaukowy rocznik Pienińskiego Ośrodka Historii Turystyki Górskiej w Szczawnicy, wydawany przez Oddział Pieniński PTTK w Szczawnicy i Polskie Stowarzyszenie Flisaków Pienińskich. Tak jak wszystkie ostatnie tomy tego periodyku liczy grubo ponad czterysta stron i zawiera mnóstwo niezwykle ciekawych i wartościowych artykułów.
Je ze swej strony chciałbym gorąco polecić artykuł prof. Ludwika Freya zatytułowany „Peregrynacje pana inżyniera do Pienin”, będący piękną opowieścią o  Kazimierzu Łapczyńskim (1823-1892), botaniku, a przede wszystkim krajoznawcy w najpełniejszym tego słowa znaczeniu. Naukowcu-amatorze, człowieku zakochanemu w Pieninach i Tatrach, a także w zamieszkujących je ludziach. Czytaj dalej →

Komunikat o Łopience

12 lipca 2025 | Ogólne | Na temat: ,

Z przykrością informujemy, że z powodu prowadzonych prac remontowych we wnętrzu cerkwi w Łopience, ze względów bezpieczeństwa, w okresie od 14.07.25 (poniedziałek) do 18.07.25r. (piątek) w godzinach 8-12 oraz 14-18 cerkiew nie będzie dostępna dla odwiedzających.
Turystów i pielgrzymów za utrudnienia bardzo przepraszamy.

Kustosz sanktuarium Zbigniew Kaszuba

Troista muzyka

9 lipca 2025 | Wydarzenia | Na temat:

Miło nam poinformować, że w najbliższych dniach, czyli 10, 11 i 12 lipca będzie koncertować w Polsce huculska Kapela „Troistej muzyki” znad Czeremoszu w składzie: Микола Стринадюк, Василь Павлюк, Володимир Рибак, Василь Соколюк, Юрій Тафійчук i Галина Рибак.
Pierwszy koncert już jutro, w czwartek o godzinie 19 w Muzeum Kultury Wilamowskiej oczywiście w Wilamowicach. Następny w piątek 11 lipca w Gminnym Ośrodku Kultury w Porąbce także o godzinie 19, a ostatni w sobotę 12 lipca w trakcie I Pikniku Militarno-Historycznego w Hecznarowicach.
Zapraszamy serdecznie.

Vincenzowskie przekroczenia

5 lipca 2025 | Wydarzenia | Na temat: ,

Kolejne, już 29 seminarium vincenzologiczne Zakładu Edytorstwa Instytutu Filologii Polskiej UWr, można obejrzeć pod tym linkiem. Wypełnił je profesor Jan Choroszy omówieniem swojego artykułu pt. „Pole tożsamości i Vincenzowskie przekroczenia” opartego w dużej mierze na dotychczas niepublikowanych egodokumentach autora „Połoniny”, a opublikowanego w najnowszej „Tece Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych”. Artykuł (dostępny pod tym linkiem) warto przeczytać, niezależnie od obejrzenia seminarium.