październik 2023

Vincenz – Tolkien: znajdź podobieństwa

30 października 2023 | Wydarzenia | Na temat: ,

Na seminarium pracowni vincenzowskiej w zeszłą środę prof. Ewa Paczoska z Uniwersytetu Warszawskiego zaprezentowała rozdział swojej książki Lekcje uważności. Moderniści i realizm zatytułowany Między epopeją a sagą. Na wysokiej połoninie Stanisława Vincenza. Badaczka osadziła Vincenza na tle jego epoki, zauważając, że podjął on bardzo modernistyczną próbę stworzenia dzieła totalnego, łączącego literaturę z innymi sztukami i dziedzinami: muzyką, malarstwem czy filozofią. Przypomniała rangę Bergsonowskiej koncepcji „religii żywej” dla myśli Vincenza. Zweryfikowała tezę o epopeiczności „Połoniny”, argumentując, że pod wieloma względami bliżej jej jednak do sagi. Zasugerowała też, że zacierające granicę między realizmem a mitycznością dzieło Vincenza, a szczególnie jego tom pierwszy „Na wysokiej połoninie” uprawnia poszukiwanie analogii między cyklem huculskim a „Władcą Pierścieni” J. R. R. Tolkiena. Zapis seminarium dostępny pod tym linkiem.

Zapis ze spotkań z florą BPN

30 października 2023 | Spotkania Karpackie | Na temat:

Jak zwykle, tak i tym razem udostępniamy pod tym linkiem nagranie z ostatnich Spotkań Karpackich onlin, na których prof. dr hab. Bogdan Zemanek opowiadał o zmianach we florze obchodzącego jubileusz pięćdziesięciolecia swojego istnienia Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Także o tym jak ocenić, czy zachodzące zmiany z punktu widzenia ochrony są korzystne, czy nie i jak znaleźć szybko skuteczną metodę zapobiegania tym drugim. Tradycyjnie też zapraszamy na kolejne Spotkania Karpackie online w czwartek 30 listopada o godz. 19, na których dr Aleksander Stepanenko i dr Leszek Rymarowicz przedstawią prelekcje pt. Karpaty w życiu i twórczości Bogdana Lepkiego.

Folder z Pautschem na okładce

29 października 2023 | Aukcyjne karpatiana | Na temat: ,

W Internetowym domu aukcyjnym na OneBid, 10 listopada o godz. 19 na aukcji antykwarycznej „Antykwariatu Tom” mieszczącego się przy ulicy Żelaznej 91 w Warszawie można będzie wylicytować dwie ciekawe pozycje karpackie.
Pod numerem 176 Huculszczyzna. Powiat Kosów. Kosów 1932. Nakładem Rady Powiatowej w Kosowie. Druk. Narodowa w Krakowie. Treść według materjałów dra Apolinarego Tarnawskiego i innych podała Michalina Grekowicz. Fotografje M. Seńkowskiego. Barwna okładka broszurowa projektu prof. Fryderyka Pautscha.
Zaś pod numerem 199 Tetmajer Przerwa Kazimierz. Bajeczny świat Tatr. Z ilustracyami. Warszawa [1906]. Nakład i druk Tow. Akc. S. Orgelbranda S-ów,  z ilustracjami [ Jan Sabała Krzeptowski z Kościelisk, Szymon Tatar z Zakopanego, Jasiek Karolcyn Nowobielski z Białki, Wojciech Topór z Hrubego . Opr. introlig. płtn., zielone z epoki. Na licu oprawy i grzbiecie złocone napisy i zdobienia.

Etnograficzna mapa Myscowej

18 października 2023 | Wydarzenia | Na temat: ,

W niedzielę 22 października 2023 r. o godz. 17 Stowarzyszenie Pracownia Etnograficzna zaprasza do Domu Strażaka w Myscowej na finał projektu „Odnajdziemy się na mapie Myscowej” połączony z prezentacją etnograficznej mapy miejscowości. Od lipca etnografki ze Stowarzyszenia Pracownia Etnograficzna wraz z artystką Anną Chmiel rozmawiając z mieszkańcami Myscowej pytały o miejsca we wsi, które są lub były ważne dla różnych osób i związane z nimi historie. Na podstawie badań powstała pięknie ilustrowana mapa, która zawiera także opisy ponad 40 różnych miejsc.
Podczas finału projektu będzie można posłuchać i porozmawiać o tym, co udało się zmieścić na mapie, ale też o tym, czego na nie jeszcze brakuje. Będzie też można bezpłatnie otrzymać egzemplarz etnograficznej mapy Myscowej.

Flora Bieszczadzkiego Parku Narodowego

17 października 2023 | Spotkania Karpackie | Na temat:

Zapraszamy na dziesiąte w tym roku Spotkania Karpackie online, które odbędą się w czwartek 26 października 2023 r., tradycyjnie o godzinie 19. Ich gościem będzie prof. dr hab. Bogdan Zemanek, który opowie o zmianach we florze Bieszczadzkiego Parku Narodowego, który w tym roku obchodzi jubileusz pięćdziesięciolecia swojego istnienia.
Zmiany we florze występują wszędzie, nawet na terenach chronionych. Jedne rośliny zanikają, a na ich miejsce pojawiają się nowe. W parkach narodowych ważne jest aby ocenić, czy zachodzące zmiany są z punktu widzenia ochrony korzystne, czy nie i znaleźć możliwie szybko przyczyny tych zmian. Szczególnie ważna jest identyfikacja niebezpieczeństw mogących dotknąć najcenniejsze obiekty ochrony. Wszak dopiero po zidentyfikowaniu zagrożeń można szukać skutecznych sposobów przeciwdziałania. Czytaj dalej →

Zmarł prof. Jan Machnik

12 października 2023 | Wydarzenia

Dotarła do nas bardzo smutna wiadomość, że w dniu 7 października zmarł członek naszego Towarzystwa, prof. dr hab. Jan Machnik. Był archeologiem, wybitnym badaczem młodszej epoki kamienia i wczesnego okresu epoki brązu. Swoje badania archeologiczne prowadził na terenach południowo-wschodniej Polski (m.in. rejonie Pogórzy Karpackich), Słowacji i Ukrainy, poświęcając wiele uwagi zagadnieniom obrządku pogrzebowego i badaniom kurhanów. Zawsze bliska Mu była tematyka „karpacka”, czemu niejednokrotnie dawał wyraz – zarówno w swoich licznych publikacjach, jak też w wystąpieniach na konferencjach i sympozjach. Prze wiele lat był pracownikiem naukowym Instytutu Archeologii i Etnologii PAN (d. Instytut Historii Kultury Materialnej PAN), a w ostatnich latach Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego. Był również wiceprezesem Polskiej Akademii Umiejętności i przewodniczący Komisji Prehistorii Karpat tej placówki.
W ramach organizowanych przez nasze Towarzystwo Spotkań Karpackich profesor Machnik wygłosił dwa wykłady. Pierwszy w lutym 1994 roku w Muzeum Niepodległości o pierwszych rolnikach w Karpatach środkowo-wschodnich, drugi w kwietniu 2012 roku w Muzeum Ziemi PAN o swoim udziale w powstaniu skansenu „Karpacka Troja”. Ten drugi wykład połączony był z projekcją filmu  „Trzcinica – Karpacka Troja.
Uroczystości pogrzebowe Profesora odbędą się w sobotę 14 października o godz. 13 na Cmentarzu w Lubli (pomiędzy Kołaczycami i Strzyżowem).

Jak na łopieńskim odpuście było?

5 października 2023 | Wydarzenia | Na temat: ,

Nie ma co ukrywać, dwudziesty czwarty łopieński odpust jest już niestety za nami. Tym razem pogoda dopisała i chociaż w nocy padało, i pielgrzymi z Górzanki mieli sporo błota na drodze, to w ciągu dnia się wypogodziło i zza chmur wychyliło się słońce. Nic dziwnego więc, że do Łopienki ściągnęło mnóstwo ludzi. Sama pielgrzymka z Górzanki przyprowadziła ponad 300 osób, co stanowi rekordową jak dotąd liczbę. Po raz pierwszy przybyła pielgrzymka z Rajskiego prowadzona przez księdza Sławomira, tradycyjnie przybyli przewodnicy bieszczadzcy, ratownicy GOPR, turyści i pielgrzymi z całej prawie Polski. Po raz piętnasty przycwałowała konna pielgrzymka prowadzona przez pana Ryśka. Szczególnymi gośćmi byli potomkowie mieszkańców Łopienki i Tyskowej – rodzina państwa Sołtysów.
Tradycyjnie odpust rozpoczął się od modlitwy różańcowej. Odmawiane były tajemnice chwalebne i światła, a jedna dziesiątka nawiązując do przedwojennych odpustów została odmówiona po ukraińsku. Różaniec poprowadziła druhna Agnieszka Bernadzka, która od lat dba o kontynuację tradycyjnego śpiewu i tradycyjnych pieśni liturgicznych w Łopience. Czytaj dalej →

Brązowy naszyjnik sprzed ok. 3000 lat

1 października 2023 | Wydarzenia | Na temat:

Od wiosny 2023 roku w okolicach Cergowej prowadzone są przez Instytut Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego pod kierownictwem Wojciecha Pasterkiewicza badania archeologiczne mające na celu odkrycie, udokumentowanie i zabezpieczenie zabytków oraz stanowisk archeologicznych. Podczas prac prowadzonych na początku września 2023 roku w jednym z potoków będących dopływem Jasiołki natrafiono na naszyjnik wykonany z brązu. Zabytek ma okrągły kształt, wymiary 16×16 cm i posiada obydwa końce sklepane i zwinięte w uszka. Został wykonany z pręta o przekroju czworobocznym. Stan jego zachowania jest wyjątkowo dobry biorąc pod uwagę fakt odnalezienia w łożysku potoku. Naszyjnik jest pierwszym tego typu znaleziskiem z obszaru Beskidu Niskiego. Zdaniem archeologów znalezisko należy łączyć najpewniej z okresem wczesnego żelaza (około VIII-IV wieku p.n.e.). W pracach poszukiwawczych uczestniczyli m.in. członkowie Stowarzyszenia Eksploracyjno-Historycznej „Galicja”: Krzysztof Wiśniewski – znalazca naszyjnika, Artur Hejnar, Piotr Kubit, Piotr Bek oraz Dariusz Rysz. Badania mogły się odbyć dzięki pomocy i życzliwości Nadleśnictwa Dukla, Lesława Wilka z Prywatnego Muzeum Podkarpackich Pól Bitewnych w Krośnie oraz mieszkańców Lipowicy i Dukli.

Nagranie z Bojkowszczyzny z za Sanu

1 października 2023 | Spotkania Karpackie | Na temat: ,

Zgodnie z rytuałem Spotkań Karpackich online pod tym linkiem udostępniamy nagranie z ich ostatniej odsłony, w trakcie której doktorzy Tadeusz Baraniuk i Bartłomiej Chromik przedstawili opowieść pt. „Bojkowszczyzna zza Sanu – kraina epickich narracji”. Złożyły się na nią wyniki badań prowadzonych na Bojkowszczyźnie w ramach laboratoriów etnograficznych Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego w latach 2005-2008.
I jak zwykle zapraszamy jednocześnie na kolejną, październikową edycję Spotkań Karpackich online, na której prof. dr hab. Bogdan Zemanek opowie o zmianach we florze Bieszczadzkiego Parku Narodowego.